فعالیت بدنی پس از سن ۴۵ سالگی: کاهش ۴۵ درصدی احتمال ابتلا به زوال عقل

تحقیقی جامع و جدید، شواهد قاطعی را ارائه داده است که نشان می‌دهد ورزش نه‌تنها در سنین جوانی به‌عنوان یک اقدام پیشگیرانه عمل می‌کند، بلکه می‌تواند به‌عنوان یک مداخله مؤثر در میانسالی و سالمندی برای مقابله با زوال عقل باشد.

به گزارش ایتنا، نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که افرادی که در دهه‌های پنجم و ششم زندگی خود به‌طور منظم و با شدت بالا فعالیت بدنی انجام می‌دهند، به ترتیب دچار کاهش خطر ابتلا به زوال عقل به میزان ۴۱ درصد و ۴۵ درصد می‌شوند.

مکانیسم تأثیر: از عروق سالم تا مغز فعال

براساس اظهارات متخصصان، این تأثیر شگفت‌انگیز ناشی از مکانیسمی چندبعدی است. یکی از راه‌های کلیدی این اثر، تقویت سلامت عروق است. چراکه عوامل خطرزا مانند فشار خون بالا، دیابت نوع ۲ و اختلالات چربی خون عمدتاً در دوره میانسالی شایع‌تر می‌شوند و ورزش در این دوره می‌تواند نقش اساسی در حفظ سلامت رگ‌های مغز ایفا کند.

علاوه بر این، ورزش با بهبود ساختار و عملکرد بافت مغز، کاهش التهاب سیستمیک و کاهش سرعت تجمع پروتئین بتا-آمیلوئید، که از نشانه‌های اصلی بیماری آلزایمر به ‌شمار می‌رود، موجب حفاظت از توانایی‌های شناختی می‌شود.

جزئیات تحقیق و یک یافته کلیدی

این مطالعه که به تحلیل داده‌های تحقیق معتبر و بلندمدت «قلب فرامینگهام» پرداخته، مشارکت‌کنندگان را به سه دسته سنی «جوانی» (۲۶-۴۴ سال)، «میانسالی» (۴۵-۶۴ سال) و «سالمندی» (۶۵-۸۸ سال) تقسیم‌بندی کرده است. یکی از نتایج قابل توجه این پژوهش این است که اگرچه ورزش در جوانی تأثیر قابل اندازه‌گیری بر کاهش خطر زوال عقل نداشت، اما در سنین بالاتر، حتی برای افرادی که ژن خطر آلزایمر (APOE ε4) را دارند، فعالیت بدنی بالا می‌تواند با ۶۶ درصد کاهش خطر همراه باشد.

 

هشدار مهم: به آرامی و به‌طور مستمر آغاز کنید

متخصصان به افرادی که قصد دارند در میانسالی ورزش را شروع کنند یا به برنامه ورزشی خود بازگردند، توصیه می‌کنند که به‌منظور جلوگیری از آسیب‌های اسکلتی-عضلانی و احساس دلسردی، فعالیت را به‌تدریج و با جلسات کوتاه و ملایم آغاز کنند. شکل‌دهی به عادت‌های ساده و پایدار مانند پیاده‌روی روزانه به مدت ۲۰ دقیقه یا انجام حرکات کششی و قدرتی سبک، آغاز مناسبی خواهد بود.

همخوانی با یافته‌های جهانی و توصیه نهایی

یافته‌های این تحقیق با دیگر مطالعات نیز همخوانی دارد؛ از جمله تحقیقی که در سال ۲۰۲۲ انجام شد و نشان داد حتی ۳۸۰۰ قدم روزانه می‌تواند به‌طور قابل توجهی ۲۵ درصد خطر زوال عقل را کاهش دهد. سازمان بهداشت جهانی نیز فعالیت هوازی با شدت متوسط به میزان ۱۵۰ تا ۳۰۰ دقیقه یا ۷۵ تا ۱۵۰ دقیقه فعالیت شدید در هر هفته به‌علاوه تمرینات مقاومتی را توصیه می‌کند.

دکتر فیلیپ هوانگ، نویسنده ارشد این مطالعه، با اشاره به اینکه این پژوهش نتوانسته «دوز» دقیق مورد نیاز ورزش را تعیین کند، نتیجه‌گیری می‌کند: «پیام اصلی ما کاملاً واضح است: فعال‌تر بودن در طول روز و در هر سنی که باشید، به‌ویژه پس از ۴۵ سالگی، می‌تواند یکی از مؤثرترین روش‌ها برای حفظ سلامت مغز باشد.»