پرویز جاهد: سینمای مستقل به مقابله با سرمایه و فرهنگ ستارهمحوری برمیخیزد
بر اساس گزارش خبرگزاری خبرآنلاین به نقل از ایرنا، نشست کارگاهی با عنوان «سینمای مستقل و شاعرانه در ایران و جهان» با حضور پرویز جاهد در شامگاه دوشنبه در مجموعه سینمایی هنرشهر آفتاب شیراز برگزار گردید.
جاهد در آغاز این نشست بیان کرد: هدف ما ارائه تعریفی از سینمای مستقل است؛ چرا که این مفهوم در ایران دچار تحریف شده است و افراد زیادی به اشتباه برچسب مستقل را بر خود میزنند و از این طریق کسب و کار میکنند، در حالی که مقصود سینمای مستقل کسب درآمد نیست.
وی افزود: سینمای مستقل رویکردی سینمایی است که به عنوان نوعی مقاومت فرهنگی در برابر سرمایه، بازار، قدرت، نظام مالی و دولت قرار میگیرد؛ این نوع سینما در غرب پا به عرصه وجود گذاشت و در اوایل دهه ۶۰ میلادی به وسیله کارگردان آمریکایی، جان کاساوتیس شناخته شد.
جاهد ادامه داد: کاساوتیس، هنرمند آمریکایی یونانیتبار، بنیانگذار سینمای مستقل در قلب سینمای آمریکا بود؛ او شعارش این بود که «جدا از سیستم سینمای غالب عمل کن»؛ این سینما در مقابل جریان مسلط ایستاد و هیچ ارتباطی با نظام غالب نداشت و سینمایی شخصی و خانوادگی بود که هزینههایش از طریق فعالیتهای بازیگری کاساوتیس در فیلمهای تجاری تأمین میشد.
او یادآوری کرد که کاساوتیس حتی برای تولید فیلمهایش، خانهاش را در بانک گرو گذاشت و در نهایت آن خانه به دلیل عدم پرداخت، مصادره شد؛ او فیلمهایش را در استودیو خانگیاش میساخت.
سینمای مستقل؛ رویکردی فلسفی و زیباییشناختی
این پژوهشگر سینما اظهار داشت: سینمای مستقل صرفاً یک مقوله اقتصادی نیست و به بودجه ارتباطی ندارد؛ اساساً این نوع سینما رویکردی کاملاً زیباییشناختی دارد که در برابر فرمهای غالب ایستادگی میکند.
جاهد ابراز داشت: سینمای مستقل، موضعگیری فلسفی و اخلاقی در برابر نیروهایی است که سعی در متوقف کردن سینمای پیشرو و حقیقتجو دارند؛ استقلال نه تنها محدودیت مالی، بلکه انتخابی زیباییشناسانه و موضعی ایدئولوژیک به شمار میآید.
ویژگیهای سینمای مستقل؛ واقعگرایی و دوری از ستارهسالاری
او افزود: سینمای مستقل با خصوصیات واقعگرایی، روایتهای ضدساختاری و آوانگارد شناخته میشود؛ این سینما جایی برای ستارهسالاری ندارد و بازیگران معمولاً از میان افراد غیرحرفهای یا نزدیکان فیلمساز انتخاب میشوند.
جاهد تأکید کرد: سینمای مستقل تلاشی برای فیلمسازی خارج از سیستم سرمایهمحور است؛ سینمایی که از کلیشهها فاصله میگیرد و به هیچکس باج نمیدهد.
سینمای مستقل در ایران؛ چالشها و تناقضات
وی درباره وضعیت سینمای مستقل در ایران گفت: پس از انقلاب، به دلیل ارتباط سینما با سیاست و دولت، سینمای مستقل با پیچیدگیهایی مواجه شد؛ نهادهایی نظیر فارابی و حوزه هنری سیستم نظارتی و هدایتی را پیادهسازی کردند، اما با این حال سینماگرانی ظهور کردند که صدای خود را فریاد زدند، مانند فیلمهایی چون «بایسیکلران» و «رنگ خدا».
جاهد با تأکید بر این نکته که سینمای مستقل در ایران همیشه با چالشهایی همچون سانسور، مشکلات دریافت مجوز و محدودیت در پخش مواجه بوده است، ادامه داد.
تهدیدهای کنونی سینمای مستقل در جهان
او خاطرنشان کرد: امروزه بسیاری از فیلمهایی که در سطح جهانی ادعای استقلال دارند، اصالت فردی خود را از دست داده و تحت تأثیر سیاستهای دلالان جشنوارهها قرار گرفتهاند؛ برچسب سینمای مستقل دیگر هویت و اصالت سابق خود را ندارد و فیلمساز واقعی مستقل کسی است که نه تنها برای تأمین بودجه، بلکه برای حفظ صدای منحصر به فرد خود میجنگد.
۲۴۲۲۴۳
