همزمانی آنفلوانزا و آلودگی هوا؛ راهکارها چیست؟
میزان نمونههای مثبت آنفلوانزا در کشور از آستانه هشدار عبور کرده و این وضعیت منجر به تعطیلی مدارس در برخی استانها جهت کنترل شیوع بیماری شده است. به طور همزمان، در استانهای دیگری به دلیل ادامه آلودگی هوا، آموزشها به شکل غیرحضوری و فعالیت ادارات و دانشگاهها به صورت دورکار دنبال میشود؛ وضعیتی که سلامت عمومی را نیز تهدید کرده و در طی هشت روز گذشته، ثبت مرگ صدها نفر را به همراه داشته است.
به نقل از فرارو، استانهای همدان و گیلان به دلیل افزایش موارد ابتلا به آنفولانزا تا تاریخ ۱۲ آذر تعطیل شدهاند. همچنین، مدیرکل مدیریت بحران استان اصفهان اعلام کرده است که تعطیلی مدارس در روزهای شنبه و یکشنبه به هیچ عنوان ناشی از آلودگی هوا نبوده بلکه به دلیل افزایش موارد ابتلا به آنفلوانزا در مدارس صورت گرفته است.
ویروسی که اینک شایع شده، براساس اعلام وزارت بهداشت، نوع A و زیرسویه H۳N۲ آنفلوآنزا است. مینو محرز، متخصص بیماریهای عفونی در این خصوص اظهار میدارد: «به طور معمول هر ده سال یکبار، یک نوع جدید از ویروس آنفلوآنزا شیوع پیدا میکند. چند سال گذشته ما منتظر ظهور آنفلوآنزا بودیم که با آمدن کووید، این انتظار به تأخیر افتاد و اکنون این نوع جدید با شدت بالا در حال شیوع است.»
بجز شیوع آنفولانزا و تشدید آن، موضوع ادامه آلودگی هوا و اثرات آن بر سلامت مردم نیز مطرح شده است. رئیس مرکز اورژانس استان تهران در تاریخ نهم آذرماه اعلام کرد که ۳۱ درصد از ۵۷ هزار تماس در هشت روز گذشته با اورژانس پایتخت ارتباطی با آلودگی هوا داشته است. او همچنین از جانباختن ۳۵۷ نفر خبر داده و تأکید کرده که آلودگی هوا میتواند نقش مهمی در فوت این افراد ایفا کند.
در نظر گرفتن شرایط جاری، والدین، افرادی که در دسته گروههای حساس قرار دارند و شهروندانی که به دلیل شغف خود ناچار به حضور در شهر هستند، باید از علائم، روشهای درمان و پیشگیری از ابتلا به این نوع آنفولانزا و مواجهه با آلودگی هوا در شرایط حاد آگاه باشند.
آنفلوآنزای H۳N۲ چیست؟
در اوایل فصل پاییز، متخصصان بیماریهای عفونی درباره شیوع یک نوع جدید آنفلوآنزا در سطح جهان بحث کردند. مینو محرز در انتهای مهرماه گفت: «در برخی کشورهای دنیا که فصل زمستان را پشت سر گذاشتهاند، این نوع جدید ویروس آنفلوانزا به شدت شیوع پیدا کرده و تعداد مبتلایان در آنجا افزایش یافته است. حالا این ویروس به کشورهایی که وارد فصل سرد میشوند، منتقل میشود.» این پیشبینی با آغاز هوای سرد در ایران، نشاندهنده ورود این نوع آنفولانزا به کشور بوده است. تایید این امر زمانی حاصل شد که قباد مرادی، رئیس مرکز مدیریت بیماریهای واگیر وزارت بهداشت در حاشیه نشست هفته جهانی مقاومت میکروبی اعلام کرد: «در حال حاضر، آنفلوآنزای نوع A در سطح جهان در حال گردش است و مردم به آن مبتلا میشوند. زیرسویه H۳N۲ که بخشی از آنفلوآنزای نوع A است، نسبت به سال گذشته تغییرات قابل توجهی دارد و در کشور به سرعت در حال انتشار است.»
در میان علائم آنفلوآنزای H۳N۲، شدت تب بالا در کودکان یکی از موارد بارز است. علاوه بر این، رضا فدایی، مسئول بیماریهای واگیر مرکز بهداشت استان اصفهان، میگوید: «طبق پایشهای انجام شده، ویروس غالب در حال گردش، نوع آنفلوآنزای H۳N۲ است که با تب شدید، دردهای بدنی، گلو درد، سردرد، عطسه، سرفه، آبریزش بینی، لرز، خستگی مفرط، تهوع و استفراغ، اسهال (که بیشتر در کودکان مشاهده میشود) و ضعف عضلانی همراه است و سرعت انتقال آن نیز بالا میباشد.»
چرا اینبار آنفولانزا نگرانکننده شده؟
اگرچه آنفولانزا بخشی از بیماریهای آشنا برای مردم به شمار میرود، اما ویژگیهای خاص این نوع موجب نگرانی متخصصان گردیده است. مینو محرز در خصوص این سویه آنفولانزا میگوید: «امسال نوعی از آنفولانزا ظهور کرده که با این بیماریهای قبلی متفاوت است و واکسن به طور کامل بر روی آن تأثیر ندارد.» بدین خاطر حتی افرادی که دوز واکسن را دریافت کردهاند نیز در معرض ابتلا به این نوع آنفولانزا قرار خواهند داشت. با این وجود، بهتر است افرادی که در گروههای حساس هستند و واکسن را تزریق نکردهاند، هر چه سریعتر این کار را انجام دهند تا از حضور در مکانهای عمومی دوری کنند.
علاوه بر این، با اینکه تاکنون موارد فوتی به دلیل ابتلا به این نوع آنفولانزا ثبت نشده، اما سرعت انتشار آن جای نگرانی دارد. از این رو، برخی استانها اقدام به برقراری آموزشها به صورت مجازی کردهاند. برای مثال در مورد تعطیلی استان اصفهان، رضا فدایی نیز تأکید نموده که: «۷۰ درصد تستهای آنفلوآنزای H۳N۲ در اصفهان مثبت هستند.»
درباره تهران نیز نگرانیها از جنبههای مختلف مورد بررسی قرار میگیرد. قباد مرادی میگوید: «جمعیت تهران حدود ۱۵ میلیون نفر است و با توجه به این جمعیت و کاهش دما، احتمال شیوع بیشتر بیماری وجود دارد.» او همچنین افزود که تا اول آذرماه، ۱۱ تا ۱۲ درصد عفونتهای تنفسی مربوط به آنفلوآنزا مثبت بوده و ذکر کرد: «زمانی که میزان ابتلا از ۱۰ درصد افزایش یابد، ما به سطح هشدار عبور کردهایم.»
چطور آنفلوانزای H۳N۲ را درمان کنیم؟
در ابتدا، باید توجه داشته باشیم که برای درمان آنفلوانزای H۳N۲ نیازی به مصرف آنتیبیوتیک وجود ندارد. مینو محرز در مصاحبهای میگوید: «در صورتی که به این نوع بیماری مبتلا شوید، چه به پزشک مراجعه کنید و چه به خوددرمانی بپردازید، نیازی به مصرف آنتیبیوتیک ندارید. آنتیبیوتیکها مخصوص میکروبها هستند و بر ویروس تأثیر ندارند و تنها میتوانند قدرت میکروبها را افزایش دهند.»
طبق گزارشی از Healthline، درمان موارد خفیف عمدتاً حمایتی است؛ به این معنی که شامل استراحت، مصرف مایعات، کاهش تب و درد با داروهای ساده و مراقبت خانگی میشود. در صورت شدت بیماری یا وجود سابقه پزشکی خاص (مانند بیماریهای زمینهای) میتوان با مشورت پزشک از داروهای ضدویروس استفاده کرد که به ویژه در ۴۸ ساعت نخست وقوع علائم میتوانند شدت بیماری را کاهش دهند.
برای پیشگیری از این بیماری نیز توصیه میشود واکسیناسیون سالانه آنفلوانزا، رعایت بهداشت فردی (شستوشوی دست، پوشاندن دهان و بینی هنگام سرفه یا عطسه)، اجتناب از حضور در تجمعات پر ازدحام و نزدیک شدن به افراد بیمار، و استفاده از ماسک در مکانهای شلوغ، به ویژه برای گروههای پرخطر، مؤثر است.
گروههای پرخطر در موج H۳N۲ و آلودگی هوا
همزمانی شیوع آنفولانزای H۳N۲ و آلودگی هوا در ایران شرایطی را برای بررسی وضعیت سلامت عمومی فراهم نموده است. این ترکیب، خطر ابتلا به بیماریهای تنفسی و قلبی–عروقی را افزایش میدهد و گروههای حساس نظیر کودکان، سالمندان و بیماران مبتلا به بیماریهای مزمن بیشتر از سایرین در معرض خطر قرار دارند. همچنین افرادی که به دلیل شغل یا شرایط زندگی مجبور به حضور طولانی در فضاهای باز هستند، مانند کارگران و رانندگان، نیز در این شرایط آسیبپذیرتر هستند. بررسیهای علمی نشان میدهند که آلودگی هوا میتواند با کاهش مقاومت دستگاه تنفسی، شدت علائم آنفلوآنزا را افزایش دهد و احتمال بروز عوارض جدی از جمله ذاتالریه و نیاز به بستری در بیمارستان را بالا ببرد.
برای کاهش خطرات، افراد در روزهایی که شاخص آلودگی در سطح بالایی قرار دارد، بهتر است از خروج غیرضروری خودداری کرده و اگر نیاز به حضور در بیرون دارند، از ماسکهای مناسب استفاده کنند. رعایت بهداشت فردی، شستوشوی مکرر دستها، اجتناب از تماس با مبتلایان، تهویه مناسب در فضای خانه و مراقبت ویژه از گروههای در معرض خطر از جمله اقدامات کلیدی پیشگیرانه به شمار میروند. همچنین در صورت بروز علائم تنفسی یا تب، باید به سرعت به پزشک مراجعه کرده و در صورت صلاحدید پزشک، از داروهای ضدویروس در ۴۸ ساعت اول پس از شروع علائم استفاده شود تا شدت بیماری کاهش یافته و خطر انتقال به دیگران به حداقل برسد.
۲۳۳۲۱۷
