عدم تاثیر اخبار سیاسی بر بازارهای مالی؛ بورس و دلار در رکود/ سرمایه‌گذاران در این وضعیت پرخطر به کدام بازار پناه می‌برند؟

اقتصاد۲۴- بازارهای مالی به‌عنوان نمایانگر تحولات سیاسی و اقتصادی تلقی می‌شوند، اما در روزهای اخیر، دو خبر مهم در عرصه سیاست خارجی منتشر شد که انتظار می‌رفت تأثیر چشم‌گیری بر بازارهای مالی ایران بگذارد. اولین موضوع مربوط به بررسی‌های شورای حکام و احتمال صدور قطعنامه‌ای علیه ایران و دوم، تأیید ضمنی مذاکرات ایران و آمریکا توسط دونالد ترامپ بود. هر دو خبر به تحولات سیاسی و دیپلماتیک مربوط می‌شوند که در گذشته معمولاً با واکنش سریع و گاهی شدید بازار طلا، سکه، ارز و بورس همراه بوده‌اند. اما این بار، بازارها نه‌تنها پاسخ منفی نشان ندادند، بلکه تقریباً به روال عادی خود ادامه دادند و در همان دامنه تا حدی ثابت ماندند.

<pیکی از دلایل احتمالی این عدم واکنش، تجربیات پیشین بازارهاست. سرمایه‌گذاران بارها مشاهد کرده‌اند که اخبار سیاسی، حتی اگر پرهیاهو باشد، درنهایت تأثیر موقتی بر قیمت‌ها دارد و به تدریج بازار به وضعیت طبیعی خود بازمی‌گردد. این تجربیات سبب شده است که فعالان اقتصادی به‌جای واکنش هیجانی، بیشتر بر عوامل بنیادی مانند گزارش‌های مالی شرکت‌ها، سیاست‌های بودجه‌ای دولت و نرخ‌های واقعی ارز تمرکز کنند. به بیان دیگر، بازارها توانسته‌اند بین «خبر» و «واقعیت اقتصادی» تمایز قائل شوند.

از جانب دیگر، باید به این نکته توجه کرد که ریسک‌های سیستماتیک همچنان بر بازار تاثیرگذارند. این ریسک‌ها شامل تحریم‌ها، تصمیمات بین‌المللی، سیاست‌های ارزی و حتی نوسانات در بودجه دولت می‌شوند. وجود این ریسک‌ها موجب می‌گردد تا سرمایه‌گذاران با احتیاط بیشتری عمل کنند.

نکته برجسته دیگر، تأثیر انتظارات در بازار است. زمانی که فعالان اقتصادی احتمال می‌دهند که یک خبر سیاسی به‌زودی منتشر خواهد شد، عملاً آن را پیشخور کرده و اثر آن را از قبل در قیمت‌ها منعکس می‌کنند. به همین علت، در زمان انتشار رسمی خبر، بازار کمتر واکنش نشان می‌دهد. این موضوع به‌خصوص در ارتباط با اخبار مربوط به پرونده هسته‌ای ایران و مذاکرات سیاسی صادق است؛ زیرا این مسائل سال‌هاست در صدر اخبار قرار دارند و بازارها در این زمینه بسیار آشنا و تطبیق‌پذیر شده‌اند.

بیشتر بخوانید: در چه شرایطی دلار از مرز ۱۴۰ هزار تومان عبور خواهد کرد؟

با این حال، نباید گمان کرد که بازارها به‌طور کامل نسبت به تحولات سیاسی بی‌اعتنا شده‌اند. آنچه اکنون مشاهده می‌شود بیشتر نوعی تأخیر در واکنش یا انتظار برای روشن شدن جزئیات است. سرمایه‌گذاران از این نکته آگاهند که هر قطعنامه یا توافق سیاسی می‌تواند در بلندمدت تأثیرات جدی بر اقتصاد کشور داشته باشد، اما تا زمانی که ابعاد و پیامدهای آن مشخص نشود، تمایل دارند تا واکنش خود را به تأخیر بیندازند. این رفتار منطقی، اگرچه در کوتاه‌مدت به‌صورت سکون بازارها جلوه‌گر می‌شود، اما در بلندمدت می‌تواند به تلاطم‌های بیشتری منجر گردد.

ریسک سیستماتیک همچنان مانع اصلی بازار سهام است

حمید میرمعینی، کارشناس بازار سهام در پاسخ به این سوال که آیا بی‌تفاوتی بازار دلار و بورس نشان‌دهنده پیشخور کردن این اخبار سیاسی توسط سرمایه‌گذاران است یا خیر، گفت: «بازار سهام ما پس از واکنش مثبتی که به فعال شدن اسنپ بک نشان داد و تجربه رشد محدودی را داشته، به نظر می‌رسد قطعنامه‌هایی که ممکن است ایران را ملزم به ارائه فعالیت‌های هسته‌ای به بازرسان کند، هیجان یا ترسی برای بازار ایجاد نکند. امروز نیز با اینکه خبر منتشر شده است، اما بازارها واکنش منفی از خود نشان ندادند.»

وی با تأکید بر اینکه واکنش‌ها و تبعات از سوی طرفین به این بیانیه بستگی دارد، افزود: «همچنین اینکه آیا این بیانیه به شورای امنیت ارجاع خواهد شد یا خیر، بسیار حائز اهمیت است. به‌طور کلی می‌توان گفت که اگرچه بازار سهام واکنش منفی نداشت، اما ریسک سیستماتیک همچنان به‌عنوان یکی از موانع پیش روی بازار، با وجود ارزندگی آن، حضور دارد. ممکن است با مشخص‌تر شدن این واکنش‌ها و موضع‌گیری‌های سیاسی، بازار مسیر خود را مشخص کند. به نظر می‌رسد این ریسک سیستماتیک به‌تدریج خود را نمایان کند و در نتیجه، بازارها با نوسانات بیشتری مواجه شوند.»

در صورت صدور قطعنامه، دلار صعودی و بورس تا ۷ درصد اصلاح خواهد شد

این تحلیلگر بازارهای مالی در پاسخ به این سوال که در صورت صدور قطعنامه علیه ایران، چه پیش‌بینی از روند حرکت دلار و بورس می‌توان داشت، بیان کرد: «قطعاً دلار روند رو به رشدی را تجربه خواهد کرد و بازار سهام نیز ممکن است بین ۳ تا ۷ درصد اصلاح قیمت را تجربه کند، اما بعید است این موضوع باعث ایجاد وحشت در بازار شود؛ زیرا در مورد اسنپ بک هم با چنین موانعی روبرو بودیم اما بازار نشان داد که تا حدی سهام به نقاط ارزنده‌ای رسیده‌اند و فعلاً برای رشد، انگیزه یا خبر مثبتی وجود ندارد.»

میرمعینی همچنین با اشاره به محرک‌های رشد بورس، گفت: «مگر اینکه گزارش سه‌ماهه سوم شرکت‌ها منتشر شده و مشخص شود که شرکت‌های صادراتی توانسته‌اند دلارهای خود را با چه نسبتی تسویه یا بفروشند؛ براین اساس، پیش‌بینی می‌کنم که در ماه آذر، بازار واکنش منفی حدود ۶ تا ۷ درصد در برابر ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت نشان دهد. از سوی دیگر، رشد قابل توجهی نخواهد داشت تا زمانی که گزارش‌های نه‌ماهه منتشر شود و وضعیت تولید، فروش و منابع ارزی شرکت‌ها مشخص شود.»

وی همچنین در تأکید بر تأثیر بودجه دولت بر بازار سهام، عنوان کرد: «ما به فصل تدوین بودجه نزدیک می‌شویم. به‌نظر می‌رسد ارقام بودجه از نظر تعیین نرخ خوراک، نرخ ارز، تعیین قیمت حامل‌های انرژی، تأمین مالی از بازارها، قیمت ارز در بازار دوم و همچنین نرخ ارز تخصیصی اهمیت بسیاری دارند، زیرا بسیاری از شرکت‌ها تحت تأثیر ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومانی قرار می‌گیرند که به احتمال زیاد این نرخ به ۵۰ هزار تومان افزایش یابد و به تبع آن، قیمت فروش این شرکت‌ها، به ویژه در بخش‌های دارویی و غذایی نیز افزایش خواهد یافت. این وضعیت می‌تواند سبب رشد این صنایغ گردد. از این رو، بازار با ریسک سیستماتیک ناشی از اخبار سیاسی و تداوم تحریم‌ها و هم‌چنین تغییرات در بودجه مواجه است و باید منتظر رفع این ابهامات باشیم.»

امن‌ترین گزینه برای سرمایه‌گذاران خرد کدام بازار است؟

میرمعینی در پاسخ به این سوال که در شرایط فعلی، امن‌ترین بازار برای سرمایه‌گذاران خرد کدام است، گفت: «به‌شمار من، بهترین گزینه در شرایط کنونی، بازاری است که در وضعیت سکون و انفعال قرار داشته باشد. به‌این ترتیب، بهترین بازار، صندوق‌های با درآمد ثابت هستند که ممکن است از نوسانات قیمت دلار، طلا و سهام به دور بمانند؛ بنابراین برای دستیابی به حاشیه‌ای امن، صندوق‌های با درآمد ثابت که نرخ سود بالای ۳۵ درصد دارند، بهترین انتخاب می‌تواند باشد. همچنین این گزینه‌ها از خطرات سیستماتیک نیز دوری خواهند کرد.»