طرح ترافیک در تهران؛ آیا هدف آن کاهش آلودگی هواست یا وسیلهای برای افزایش درآمد؟
سیستم ترافیک فعلی تهران که به منظور مدیریت ورودی خودروها به هسته مرکزی شهر و کاهش آلودگی هوا راهاندازی شده، در سالهای اخیر تغییراتی در نحوه پیادهسازی و ساختار خود تجربه کرده است. با وجود این تغییرات، هنوز اقشار مختلف جامعه و متخصصان بر این باورند که این نظام نتوانسته انتظارات و اهداف خود را بهخوبی تحقق بخشد. در حالیکه این طرح به جنبههای درآمدزایی توجه بیشتری دارد، از سوی دیگر تفاوتهای فاحشی میان خودروهای شخصی، تاکسیها و وسایل نقلیه خدماتی وجود دارد که به نارضایتیهایی در میان مردم منجر شده است. به گزارش کارشناسان و مدیران شهری، ضروری است تا طرح ترافیک از چارچوب ثابت و یک بعدی خود خارج شده و بر پایه تحلیل دادههای هوشمند، کیفیت هوا و الگوهای واقعی رفتوآمد شهروندان طراحی مجدد شود.
ایسنا در خبری دیگر به نقل از سیدمجتبی شفیعی، دبیر شورای عالی ترافیک کشور، بیان میکند که تغییرات مداوم در تصمیمات حملونقل شهری نامطلوب است؛ زیرا این تغییرات باید با سبک زندگی و عادات روزمره مردم متناسب باشد. بنابراین، ضروری است که برنامهریزیهای بلندمدت انجام گیرد و جدیدترین دستاوردها و فناوریها در این زمینه بهطور چندگانه مورد بررسی قرار گیرند. وی همچنین تأکید میکند که ابتدا نیازهای مختلف مردم و عوامل تأثیرگذار را باید در نظر گرفت تا پس از اتخاذ تصمیم، طرح بتواند برای سالهای طولانی بهخوبی اجرا شود.
وی افزود: طرح قدیمی ترافیک بر مبنای یک روند ثابت سالها معتبر بود و الگوی آن در زندگی مردم جا افتاده بود. در سال ۱۳۹۸ بهروز رسانی شد و تغییراتی در آن اعمال گردید تا به صورت پلکانی و بر اساس زمان ورود و وضعیت معاینه فنی عمل کند. در حال حاضر، بحث استفاده از ابزارهای هوشمند جدید بهعنوان ابزاری برای ارتقا عدالت در طراحی مطرح شده است؛ چرا که در ساختار کنونی ضعفهایی وجود دارد. بهگونهای که یک منطقه بهصورت ساده و دوتایی با دو رینگ مشخص شده است که در صورت ورود خودرو، عوارض پرداخت میشود. باید گفت که وضعیت آلودگی هوا به شکل کنونی همخوانی ندارد. هدف از اجرای این طرح در واقع کاهش آلودگی هواست، نه فقط کاهش ترافیک.
دبیر شورای عالی ترافیک کشور همچنین میگوید: این طرح دو سال پیش از سوی سازمان ترافیک تهران به اجرا درآمد و اکنون در برخی کشورهای دنیا، بهویژه سنگاپور، بهعنوان یک آزمایش در حال پیادهسازی است؛ به گونهای که شهروندان براساس میزان عوارضی که بر شهر تحمیل میکنند، اعم از آلودگی و ترافیک، هزینه پرداخت میکنند و نه فقط با ورود به محدوده بهطور ثابت عوارضی بپردازند. بهعنوان مثال، یک تاکسی اینترنتی بهصورت پیوسته در محدوده تردد دارد، اما هزینهای متناسب با ورود و خروج خود نمیپردازد و تفاوتی با خودرویی که وارد محدوده شده و سپس پارک میکند، ندارد.
استفاده از پارامترهای جدید برای تعیین نرخ عوارض، منصفانهتر خواهد بود
او در ادامه بیان میکند: مدلی که اخیراً پیشنهاد شده، دارای رویکرد نوآورانهای است و در تعیین قیمتها، به پارامترهایی از جمله وضعیت آلودگی هوا در نقطه خاص در زمان سفر توجه میشود. همچنین پارامترهایی مانند تراکم ترافیک در مسیر، زمان سفر و سایر عوامل مدیریتی نیز در تعیین عوارض تردد لحاظ خواهند شد.
تعیین عوارض متناسب با مدت زمان حضور وسیله نقلیه در محدوده طرح ترافیک
شفیعی پس از اشاره به این موارد تأکید کرد که مدلی که اخیراً به شورای ترافیک تهران معرفی شده بهدلیل سهولت در اجرا، شامل آن پارامترها در تعیین عوارض نمیشود. پیشنهاد دادم در تهران موارد مذکور مورد توجه قرار گیرد. در حال حاضر، مبنای عمل، آخرین مصوبه شورای ترافیک تهران است. طرح جدید به این لحاظ منصفانهتر خواهد بود که عوارض را متناسب با زمان حضور وسیله نقلیه در محدوده تعیین میکند. به نظر من این تغییرات امکانپذیر است و کافیست دوربینهای شهری بهطور کامل عمل کنند.
علاوه بر این، جعفر تشکری هاشمی رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای شهر تهران به عدم تناسب حقوق شهروندی و طرح ترافیک کنونی اشاره میکند و میگوید: هدف بسیاری از محدودیتها ایجاد نابرابری نیست؛ قوانین باید به گونهای طراحی شوند که افراد متمول نتوانند فقط با پرداخت جریمه و هزینههای طرح از آن دور شوند. قوانین بهعنوان ابزاری برای ایجاد بازدارندگی عمل میکنند و میتوانند با بهکارگیری جریمه یا تنبیههای دیگر، اثرگذار باشند. اما مسئله جریمه موضوع اصلی نیست و هدف طرح ترافیک بیشتر بر مدیریت ورود خودروها متمرکز است؛ یعنی تلاش برای کاهش تعداد خودروهای ورودی به طرح.
طرح ترافیک تهران نیازمند بازنگری و اصلاحات اساسی است
وی در ادامه میافزاید: من معتقدم که اقدامات عادلانهای در این طرح انجام شده است؛ در کشورهای دیگر، اجرای طرح ترافیک عمدتاً بر مبنای مدیریت اقتصادی صورت میگیرد؛ اما در ایران و بهخصوص تهران، گروههای خاصی نظیر بیماران خاص، جانبازان، پزشکان و افرادی که نیاز به حمایت دارند، مورد حمایت قرار میگیرند. به نظر من، طرح ترافیک به معنای عدالت اجتماعی منفی نیست و با این حال این سامانه ایده آل نیست و باید از نو بررسی و اصلاحات اساسیای در ساختار قدیمی آن که بیش از ۴۰ سال عمر دارد، انجام شود.
رئیس کمیسیون عمران و حملونقل شورای شهر تهران بیان میکند: مواردی چون محدوده طرح، شیوه اجرای آن و مکانیسم مدیریت ترافیک شهر از جمله مباحثی هستند که شهرداری در حال تحقیق بر روی آنهاست تا به پیادهسازی طرح جدید ترافیک برسیم. اقداماتی در این راستا انجام شده و باید قبل از اجرا در صحن شورا نیز به تصویب برسد. این طرح هزینهها را بر اساس میزان پیمایش خودروها در محدوده طرح ترافیک محاسبه میکند؛ هدف ما باید کاهش ترافیک، آلایندگی هوا و بهبود کیفیت زندگی در این محدوده باشد.
وی همچنین اضافه میکند: بهصورت شخصی بر این باورم که این شیوه کنونی مؤثر نیست، زیرا باید چهارچوب طرح مورد بازنگری قرار گیرد و نمیتوان تنها با تغییر مکانیزم قیمتگذاری به نتیجه مطلوب دست یافت؛ بلکه باید سایر معیارهای مرتبط نیز در نظر گرفته شوند.
۲۲۳۲۱۷
