بررسی آمار خودکشی میان پزشکان رزیدنت ایرانی در یک نشریه بینالمللی/ میزان خودکشی رزیدنتها در هر سال چقدر است؟
در روزهای اخیر، فقدان ناگهانی یاسمن شیرانی، رزیدنت تخصصی زنان و زایمان، بار دیگر جامعه پزشکی کشور را تحت تأثیر شدید قرار داده است. گرچه دلیل واقعی مرگ او هنوز بهطور رسمی تأیید نشده، اما عدهای از همکارانش اظهار میکنند که این اتفاق ناشی از خودکشی بوده است.
رویداد ۲۴ در گزارشی اعلام کرد: این ماجرا وقتی تلختر میشود که در نظر بگیریم یاسمن از خانوادهای پزشکی میآید که هر یک از اعضای آن، از پدر و مادر گرفته تا خاله و پدربزرگ و مادربزرگش، پزشک بودهاند. با این حال، تجربیات و حمایتهای این خانواده نتوانسته فشار کمرشکن دوران رزیدنتی را برای او قابل تحمل کند.
لنست: ایران یکی از بالاترین نرخهای خودکشی را در بین رزیدنتها دارد
مجله لنست (The Lancet)، که یکی از معتبرترین نشریات علمی و پزشکی دنیا از قرن نوزدهم به چاپ میرسد، در شماره ژوئن ۲۰۲۴ خود گزارشی را درباره افزایش آمار خودکشی میان رزیدنتهای ایرانی به ثبت رسانده است.
این گزارش از وضعیت نگرانکننده خودکشی در بین پزشکان در سطح جهانی خبر میدهد، با نرخهای بسیار بالاتر از جمعیت عمومی. براساس تجزیه و تحلیلی که در سال ۲۰۱۹ انجام شده، ۲۵.۵ درصد از پزشکان در طول عمر خود افکار خودکشی را تجربه کردهاند.
اما بخش عمیقتر و نگرانکننده این گزارش به ایران مربوط میشود، جایی که خودکشی در میان رزیدنتها به یک بحران جدی تبدیل شده است. تحقیقات داخلی نشان میدهند که ۳۴ درصد از رزیدنتهای ایرانی به افکار خودکشی دچار هستند و به گفته لنست، سالانه حدود ۱۳ رزیدنت پزشکی در ایران به دلیل خودکشی جان خود را از دست میدهند.
با در نظر گرفتن تعداد نزدیک به ۱۵ هزار رزیدنت فعال، میتوان گفت این میزان معادل ۱۰۰ مورد خودکشی در هر ۱۰۰ هزار نفر است؛ در حالی که این آمار در سطح جهانی حدود ۶.۵ مورد در هر ۱۰۰ هزار نفر است.
چرایی بحران: ساعات طاقتفرسا، درآمد ناچیز، و ممانعت از طبابت آزاد
طبق نوشته لنست، رزیدنتهای ایرانی تحت فشار ساعات کاری طولانی قرار دارند و بهدنبال آن، تنها دستمزد اندکی دریافت میکنند. بر اساس قوانین موجود، آنها اجازه ندارند خارج از بیمارستانهای دولتی به طبابت بپردازند یا مطب شخصی دایر کنند.
اضافه بر این، بسیاری از کادر درمان با خشونتهای بیماران و همراهانشان مواجه میشوند و همچنین بهدلیل انگ اجتماعی، از مراجعه به مشاورههای روانی خودداری میکنند.
این اوضاع موجب شده تا استرس، بیخوابی مزمن، فرسودگی شغلی و افسردگی به بخشی جداییناپذیر از زندگی روزمره رزیدنتها تبدیل شوند؛ حالتی که به گفته لنست، «ترکیبی مرگبار از خستگی، ناامیدی و بیپناهی» را در میان پزشکان جوان ایجاد کرده است.
این گزارش توصیه میکند که مجموعهای از اقدامها از پیشگیری تا بازتوانی روانی در سطوح فردی و سازمانی و تحت نظارت مجلس، وزارت بهداشت، سازمان نظام پزشکی و بیمه به مرحله اجرا درآید.
در این راستا، یکی از مهمترین پیشنهادات تغییر جایگاه رزیدنتها به عنوان کارکنان رسمی است؛ چرا که رزیدنتها عملاً تماموقت کار میکنند اما از حقوق و مزایای کارکنان رسمی بیبهرهاند.
لنست خاطرنشان میکند اگر دولت قادر به افزایش مستقیم حقوق نیست، باید اجازه دهد رزیدنتها در خارج از بیمارستانهای دولتی به فعالیتهای درمانی محدودی بپردازند. علاوه بر این، افزایش سالانه تعرفههای پزشکی متناسب با نرخ تورم، بهبود وضعیت خوابگاهها و امکانات رفاهی، و برقراری ارتباط با نمایندگان رزیدنتها از دیگر راهکارهای پیشنهادی صورت پذیرفته است.
عضو کمیسیون بهداشت مجلس: پزشکیان باید به موضوع رزیدنتها توجه کند
در این زمینه، سلام ستوده، عضو کمیسیون بهداشت و درمان مجلس بر لزوم توجه دولت به خواستههای این قشر تأکید کرده و خاطرنشان کرده است: انتظارات رزیدنتها نه تنها عجیب نیست بلکه یک ضرورت منطقی است. آنها در پی ساماندهی عادلانه هستند؛ شامل تعیین ساعات کاری منطقی، حفظ شأن و افزایش درآمدشان.
ستوده با اشاره به جلسات متعددی که کمیسیون بهداشت درباره بحران فرسودگی پزشکان جوان برگزار کرده، بیان کرد: «آقای پزشکیان که خود تجربه وزارت بهداشت را دارد، کاملاً بر این موضوع تسلط دارد و ما همه نگرانیها را به وزارتخانه منتقل کردهایم. متأسفانه، برنامههای حمایتی از رزیدنتها هنوز به مرحله اجرا درنیامدهاند.»
۲۲۳۲۱۷
