بررسی رابطه بین سفیدی مو و محافظت از بدن در برابر سرطان

چه دلایلی باعث بروز سفیدی مو می‌شود؟ و این نشانه رایج سن‌افزونی چه رابطه‌ای با یکی از خطرناک‌ترین انواع سرطان پوست دارد؟

بر اساس گزارش فاکس نیوز، دستاوردهای پژوهشی تازه ممکن است به روشنی ارتباط میان سفیدی مو و ملانوما، که از زمره خطرناک‌ترین سرطان‌های پوستی محسوب می‌شود، را روشن کرده باشد.

تیم محققان دانشگاه علوم پزشکی توکیو به رهبری دکتر امی کی نیشیمورا در تحقیقی که در مجله زیست‌شناسی سلولی نیچر (Nature Cell Biology) به چاپ رسیده، به این نتیجه رسیده‌اند که سلول‌های بنیادی تولیدکننده رنگدانه موسوم به ملانوسیت در فولیکول‌های مو نسبت به استرس واکنش‌های متنوعی از خود نشان می‌دهند.

این سلول‌ها بسته به شرایط محیطی یا با مرگ روبرو می‌شوند که نتیجۀ آن سفیدی مو است، یا بقای آن‌ها باعث تقسیم و تولید مثل می‌شود، فرایندی که ممکن است به بروز ملانوما بینجامد.

تیم پژوهشی با بهره‌گیری از مدل‌های حیوانی و نمونه‌های بافتی، بررسی‌های لازم درباره سلول‌های بنیادی ملانوسیت که وظیفه تولید رنگ مو و پوست را بر عهده دارند، انجام دادند. آن‌ها این سلول‌ها را در معرض انواع مختلف استرس که منجر به آسیب به دی‌ان‌ای می‌شوند، قرار دادند، از جمله مواد شیمیایی که تأثیراتی مشابه تابش فرابنفش دارند، و رفتار این سلول‌ها را در بستر طبیعی‌شان تحت نظر قرار دادند.

برخی از این سلول‌ها در مواجهه با آسیب، فرآیند نوسازی خود را متوقف کرده و به سلول‌های بالغ رنگدانه تبدیل شدند که به سرعت از بین رفتند. این وضعیت به از دست رفتن منبع رنگ مو و در نتیجه سفید شدن آن منجر می‌شود.

اما زمانی که محققان بافت‌های اطراف را به گونه‌ای تغییر دادند که سلول را به بقا تشویق کند، سلول‌های بنیادی آسیب‌دیده، به جای اینکه از فعالیت خود دست بکشند، دوباره شروع به تقسیم کردند. این سلول‌های باقی‌مانده به مرور زمان آسیب‌های ژنتیکی بیشتری جمع‌آوری کردند و در برخی موارد رفتارهایی مشابه سلول‌های سرطانی از خود نشان دادند.

آزمایش‌های بیشتر نشان داد که سیگنال‌های خاصی از اطراف، مانند مولکول کیت لیگاند (KIT ligand) که موجب افزایش رشد سلولی می‌شود، تعیین‌کننده مسیر انتخابی سلول‌ها هستند.

به عبارت دیگر، سلول می‌تواند به صورت بی‌خطر نابود شود و در نتیجه باعث سفیدی مو گردد یا به منشأ ملانوما تبدیل شود و این مسئله به اطلاعاتی بستگی دارد که از بافت‌های محیط اطراف خود دریافت می‌کند.

نیشیمورا اظهار داشت: «این تحقیق نشان می‌دهد که سفید شدن مو و ملانوما صرفاً پدیده‌هایی جدا از هم نیستند، بلکه دو نتیجه مختلف از واکنش سلول‌های بنیادی به استرس‌های محیطی به شمار می‌آیند.»

این تیم تحقیقاتی تأکید کرد که این یافته به معنای آن نیست که سفیدی مو می‌تواند از بروز سرطان پیشگیری کند؛ بلکه نشان می‌دهد در موارد تحت فشار، زمانی که تقسیم سلول‌های رنگدانه متوقف شده و سلول‌ها از بین می‌روند، در واقع بدن مشغول حذف سلول‌های آسیب‌دیده است. اگر این روند طی نشود و سلول‌های آسیب‌دیده باقی بمانند، احتمال تحولی به سمت سرطان در آن‌ها وجود دارد.

هرچند این پژوهش بر روی موش‌ها انجام گرفته است، اما می‌تواند به توضیح چرایی بروز ملانوما در برخی افراد بدون وجود نشانه‌های هشداردهنده کمک کند و نشان دهد چگونه فرایندهای طبیعی پیری ممکن است نقش حفاظتی داشته باشند.

محققان بیان کرده‌اند که این کشف، نشاندهنده دقت و حساسیت بالای واکنش‌های سلولی در بدن است و اینکه چگونه هر تغییر جزئی در این تعادل می‌تواند تفاوت بین یک نشانه طبیعی پیری و یک بیماری کشنده را رقم بزند.