افزایش سه برابری موفقیت دهک‌های بالای درآمدی در مقایسه با دهک‌های پایین در دستیابی به رتبه‌های برتر کنکور
محسن زارعی گفت: یافته‌های تحقیقات نشان می‌دهد که در سال ۱۴۰۲، برای نخستین بار مصوبه شورای عالی انقلاب فرهنگی درباره «تأثیر قطعی سوابق تحصیلی در سنجش و پذیرش آموزش عالی» به مرحله اجرا درآمد و در این سال، سهم دهک‌های کم‌درآمد از رتبه‌های ممتاز افزایش یافته است.
موفقیت نسبی دهک‌های بالای درآمدی در مقایسه با دهک‌های پایین در بدست آوردن رتبه‌های برتر کنکور
ایسنا در گزارشی نوشت: زارعی توضیح داد: در سال جاری، نزدیک به ۱۷ درصد از رتبه‌های ممتاز (رتبه‌های زیر سه‌هزار کشور در گروه‌های آزمایشی ریاضی، تجربی و انسانی) متعلق به دهک‌های کم‌درآمد، یعنی گروه‌های اول تا چهارم بوده است. این بخش تقریباً ۳۰ درصد از کل شرکت‌کنندگان در آزمون سراسری را در بر می‌گیرد. در مقابل، دهک‌های بالای درآمدی که شامل دهک‌های هشتم تا دهم هستند، با وجود سهم مشابهی در جمعیت شرکت‌کنندگان (حدود ۳۰ درصد)، موفق به کسب ۵۵ درصد از رتبه‌های برتر شده‌اند. به عبارتی، موفقیت دهک‌های بالا تقریباً سه برابر دهک‌های پایین در به دست آوردن رتبه‌های برتر است و این اختلاف همچنان حائز اهمیت مانده و به اصلاحات سیاستی نیاز دارد.
کاهش اختلاف در فرصت‌های تحصیلی میان گروه‌های اقتصادی
افزایش ۱.۵ درصدی سهم دهک‌های متوسط درآمدی از رتبه‌های برتر کنکور با تأثیر قطعی سوابق تحصیلی
وی در ادامه افزود: با این حال، با نگاهی به همین شاخص در پنج سال اخیر (۱۳۹۸ تا ۱۴۰۲)، مشاهده می‌شود که در سالی که مصوبه به اجرا درآمده (۱۴۰۲) تغییراتی به نفع کاهش اختلاف فرصت‌ها میان گروه‌های اقتصادی به وقوع پیوسته است. طبق اطلاعات تحلیلی، میانگین سهم دهک‌های بالای درآمدی از سال‌های ۱۳۹۸ تا ۱۴۰۱ به‌طور تقریبی ۲ درصد بیشتر از سال ۱۴۰۲ بوده است، در عوض سهم دهک‌های پایین در آن بازه زمانی به‌طور متوسط ۰.۷۵ درصد کمتر شده است. همچنین دهک‌های متوسط (یعنی گروه‌های پنج تا هفت) در سال نخست اجرای مصوبه، شاهد یک افزایش ۱.۵ درصدی در سهم خود از رتبه‌های برتر بوده‌اند. این اعداد نشان می‌دهد که تأثیر قطعی سوابق تحصیلی توانسته تا حدی، تمرکز رتبه‌های برتر را در میان دهک‌های پردرآمد کمتر کند و به توزیع متعادل‌تری از فرصت‌های تحصیلی منجر شود.
ایجاد یک فضای رقابتی عادلانه‌تر برای دانش‌آموزانی که به منابع آموزشی خارج از مدرسه دسترسی محدودی دارند
رئیس مرکز ارزشیابی و تضمین کیفیت نظام آموزش و پرورش درباره تحلیل نظری این تغییرات افزود: از منظر عدالت آموزشی، زمانیکه بخشی از فرایند سنجش مبتنی بر آزمون‌های مدرسه‌ای انجام می‌شود که دانش‌آموزان می‌توانند از طریق آموزش‌های رسمی و بدون نیاز به منابع خاص و هزینه‌بر در آن موفق شوند، ارتباط نتایج تحصیلی با وضعیت اقتصادی خانواده‌ها کمتر می‌شود. در حقیقت، سوابق تحصیلی به عنوان ابزاری در فرآیند سنجش درون‌مدرسه‌ای، فضای رقابت را برای دانش‌آموزان با دسترسی محدود به امکانات آموزشی بیرون از مدرسه عادلانه‌تر می‌کند.
وی خاطرنشان کرد: با این وجود، هنوز فاصله قابل توجهی میان وضعیت کنونی و وضعیت مطلوب عدالت آموزشی وجود دارد و سیاست‌های جبرانی باید با قوت بیشتری پی‌گیری شوند، اما نتایج به دست آمده نشان می‌دهد که اجرای سیاست تأثیر قطعی سوابق تحصیلی در گام اول توانسته توزیع دستاوردهای آموزشی را متعادل‌تر کند.
۲۲۳۲۱۷
