همگرایی زاکانی با تیم دولت سیزدهم برای تداوم حضوز در خیابان بهشت/ چه عواملی باعث راه‌اندازی موتور «تانکِ انقلاب» شده‌اند؟

سیما پروانه گهر: علیرضا زاکانی، شهردار تهران با اصلاح قانون انتخابات شوراهای شهر و روستا، موفق شده است که برای یک سال دیگر تا خرداد ۱۴۰۵ در ساختمان بهشت باقی بماند. با این حال، به نظر می‌رسد این تمدید یکساله برای او کافی نیست و شنیده‌ها حاکی از آن است که زاکانی در پی این است که فرصت مجددی برای حضور خود در شهرداری تهران فراهم کند.

او که در انتخابات‌های ریاست جمهوری همواره نقشی مکمل را در کنار کاندیداهای اصولگرا ایفا کرده، اکنون آرزوی جدیدی در سر دارد؛ آرزویی که به گونه‌ای تضمین‌کننده بقای او در شهرداری تهران است.

چالش‌های حضور زاکانی در خیابان بهشت

از آغاز حضور زاکانی در شهرداری تهران، اما و اگرهای بسیاری پیرامون او وجود داشته است. برای او و حامیانش، شهرداری بیشتر به عنوان سکویی برای کاندیدای پوششی بودن او مطرح شد. پرسش‌های حقوقی و قانونی موجب انتقاد افراد مختلفی شده، اما زاکانی با تکیه بر برخی نهادهای شناخته‌شده و ناپیدا، توانسته است که به عنوان شهردار باقی بماند.

عملکرد او در دوره نزدیک به چهار ساله‌اش در شهرداری تهران مملو از حاشیه‌ها و ابهامات بوده است. از داستان تونل حجاب بان‌ها تا ایجاد اتاق توبه در ایستگاه مترو تجریش. فراتر از این موضوعات، مدیریت شهری زاکانی توانسته حتی به انتقادات اصولگرایان منجر شده و به یکی از گسل‌های موجود میان جناح‌های مختلف اصولگرایی تبدیل شود.

هنگامی که نمایندگان مجلس دوازدهم در اسفندماه سال گذشته طرح مهمی را به تصویب رساندند که بر اساس آن، دوره ششم شوراهای اسلامی شهر و روستا در تاریخ ۲۷ خرداد ۱۴۰۵ خاتمه خواهد یافت و دوره هفتم آغاز می‌شود، زاکانی یکی از اصلی‌ترین شهرداران بود که منتقدانش به شدت علیه ادامه حضور او در این سمت موضع گرفتند.

بدین ترتیب، این قانون همچنین تمدید حضور شهرداران و دهیاران را در شهرداری‌ها و دهیاری‌ها امکان‌پذیر می‌کند. اما در این بین، موضوع دیگری نیز مطرح شده و برخی بر این باورند که طبق قانون، دوره مدیریت قانونی شهرداران پس از کسب رای اعتماد از اعضای شورای شهر به مدت چهار سال است و در صورت ادامه فعالیت شوراها، دوره مدیریت شهردارها تمدید نمی‌شود و لذا شهردار باید مجدداً رای اعتماد اعضای شورای شهر را کسب کند. مهدی چمران، رئیس شورای شهر تهران، به تازگی اظهار داشته است که «با توجه به تمدید دوره شوراهای شهر و نزدیکی به پایان دوره چهار ساله مدیریت شهرداری تهران، در حال بررسی شرایط هستیم که آیا ادامه مدیریت شهردار نیاز به رای اعتماد دارد یا خیر؛ بنابراین اگر ادامه مدیریت شهردار تهران مورد تردید باشد، از مجلس شورای اسلامی استفسار خواهیم کرد و در غیر این صورت، نیازی به این موضوع نخواهد بود.»

دو گزینه پیش روی زاکانی

علیرضا زاکانی با دو گزینه مواجه است؛ نخست این که دوباره از شورای شهر رای اعتماد بگیرد و یا آن که بدون نیاز به این اقدام، به عنوان شهردار باقی بماند.

طبق شنیده‌های خبرآنلاین، زاکانی و برخی از افراد نزدیک به او در حال برنامه‌ریزی هستند تا با وجود از دست دادن دولت، ترکیب سیاسی شورای شهر آینده را تحت کنترل خود نگه دارند و همچنین از روش‌های مختلف برای تسهیل حضور مجدد زاکانی در شهرداری استفاده کنند. در این راستا، او یک سال فرصت دارد تا زمینه را برای ادامه حضور خود در شهرداری پس از خرداد ۱۴۰۵ آماده کند.

تهرانی که ناگهان دوست‌داشتنی شد!

زاکانی از روزهای ابتدایی مدیریتش در شهرداری تهران به بیلبوردهای این شهر علاقه‌مند بود. در هر رویداد و موضوعی، بیلبوردها محلی برای نمایش سیاست‌های او و تیم سیاسی‌اش شدند. از قرار دادن چهره‌های نظامی و سیاسی به شکل نامتعارف در مهرماه گذشته تا صحبت‌هایی در مورد هزینه‌های میلیاردی به منظور ایجاد این بیلبوردها.

کمپین «تهران دوست‌داشتنی» یکی از کمپین‌های تبلیغاتی بود که در سال ۱۴۰۳ به اجرا درآمد. هدف از این کمپین بهبود نگرش شهروندان نسبت به شهر تهران و افزایش احساس تعلق به این شهر بود. این کمپین سعی داشت احساسی مثبت و عاطفی با مردم برقرار کند تا منجر به تغییر نگرش‌های منفی نسبت به شهر و چالش‌های آن شود. طراحی این کمپین از موفق‌ترین نمونه‌های جهانی پیروی می‌کرد، اما به نظر نمی‌رسد که در تهران به موفقیت قابل توجهی دست یافته باشد.

پیام اصلی این کمپین این بود که تهران تنها به عنوان یک شهر با مشکلات دیده نشود، بلکه شهری با زیبایی‌های خاص هم باید در نظر گرفته شود. با این حال، «عدم ارتباط عاطفی» و اینکه اجرای کمپین عمیقاً برای ایجاد این پیوند طراحی نشده بود، به همراه مشکل همیشگی جریان سیاسی زاکانی یعنی تمرکز بر تبلیغات به جای مشارکت، از اصلی‌ترین چالش‌های این کمپین بود.

چگونه می‌توان از طریق بنری که به مسائل واقعی شهروندان مانند آلودگی هوا، ترافیک و ناکارآمدی حمل‌ونقل عمومی بی‌توجه است، حس همدلی ایجاد کرد؟

این بنرها بیشتر از اینکه حاوی دستاوردهای زاکانی برای تمدید حضورش در شهرداری باشند، تنها موجی از سر و صدا به راه انداختند تا تیم رسانه‌ای او بتوانند بر روی آن مانور دهند.

او در شهرداری وعده‌های بزرگی از جمله کاهش ترافیک، کاهش قیمت مسکن، بهبود ناوگان حمل‌ونقل عمومی و کاهش هزینه‌های زندگی در تهران داده بود. اما وقتی این وعده‌ها فراتر از تیترهای روزنامه همشهری دیده نمی‌شوند، بنرهای شهرداری نیز نمی‌تواند عملکرد زاکانی را تقویت کند.

چالش‌های اتوبوس‌های نو و آسفالت‌کاری در تهران

زاکانی در ماه‌های اخیر بر دستاورد آسفالت‌کاری گسترده پایتخت تأکید کرده و تلاش دارد تا آن را به عنوان قوت کارنامه خود در شهرداری تهران به نمایش بگذارد. در دهه‌های ۷۰ و ۸۰، بخش اعظم پایتخت در زمان مدیریت محمدباقر قالیباف آسفالت شد و او هم به طور مستقیم و غیرمستقیم از این موضوع به نفع خود استفاده کرد.

اکنون زاکانی می‌خواهد با بازگشت به این موضوع، عملکرد خود در شهرداری را تقویت کند.

علاوه بر آسفالت‌کاری که در این ماه‌ها سرعت گرفته، واردات اتوبوس‌های جدید نیز از دیگر اقداماتی است که در این مدت انجام شده است. اقداماتی که تا چند ماه پیش از مدیریت نزدیک به سه ساله زاکانی غایب بودند.

ائتلاف با حلقه دولت سیزدهم علیه قالیباف

زاکانی در شورای شهر تهران با منتقدانی جدی مواجه است. این منتقدان به عقیده زاکانی، نیروهای نزدیک به قالیباف هستند. رجانیوز که به‌طور خاص توسط حلقه دولت سیزدهم مدیریت می‌شود، به تازگی موضوعاتی را در این خصوص منتشر کرده و نوشته است: «رفتار و مواضع چهره‌هایی مانند مهدی اقراریان، که به قالیباف نزدیک است، نشان می‌دهد که شورای شهر هنوز میدان رقابت‌های جناحی است. اقراریان، با وجود مصوبه مجلس درباره تمدید شورا، بار دیگر بر پایان دوره چهارساله زاکانی تأکید کرده و موضوع تغییر شهردار را پیش کشیده است؛ مبحثی که مطرح کردنش برای تنها ده ماه آینده مدیریت شهری بیشتر از نظر سیاسی است و از دیدگاه کارشناسان مضحک به نظر می‌آید».

رجانیوز در این مطلب به این نکته اشاره کرده که «ریشه این تحولات را باید در وقایع تیرماه گذشته بررسی کرد؛ زمانی که پس از سانحه بالگرد شهید رئیسی و برگزاری انتخابات پیش از موعد ریاست‌جمهوری، انتظارات تیم قالیباف مبنی بر کنار رفتن تمامی نامزدها به نفع او به وجود آمد. با کناره‌گیری زاکانی به نفع جبهه انقلاب و نه به نفع قالیباف، اختلافات به تدریج به تلاش‌هایی برای حذف زاکانی از شهرداری منتهی شد. برای نمونه، تنها ده روز بعد از انتخابات دور دوم بود که پروژه تلاش‌های برای کنار زدن شهردار توسط تیم قالیباف در شورای شهر آغاز شد، اما ناموفق ماند».

زاکانی در پاسخ به منتقدان خود در شورای شهر تهران با حلقه دولت سیزدهم و طیف سعید جلیلی متحد شده است. تنش بین جلیلی و قالیباف اکنون به محوری جدید تبدیل شده و علیرضا زاکانی در کنار جلیلی تلاش می‌کند ناکارآمدی‌های خود را در تقابل با قالیباف به یک مسئله سیاسی تبدیل کند.

همه این اقدامات در راستای ماندم زاکانی در شهرداری تهران است. چه بستر مناسبی بهتر از شهرداری برای مردی که باور دارد روزی قرعه فال ریاست‌جمهوری به نام او خواهد افتاد و از نقش همیشگی مکمل در انتخابات بیرون خواهد آمد.

2727