بانک مرکزی نسبت به واردات خودرو موضع مخالفی دارد/ گرچه از دولت ارز دریافت نمی‌کنند، اما موجب افزایش تقاضا در بازار ارز می‌شوند
روزنامه ایران اعلام کرد: موضوع این است که دولت در مصوبه خود در خصوص واردات از طریق افراد، به ویژه ایرانیان مقیم خارج، از جمله دانشجویان و دیگر گروه‌ها، اهدافی چون تأمین بخشی از نیازهای داخلی به خودروهای خارجی و گسترش تنوع در بازار را دنبال کرده است، بدون اینکه بخواهد بار مالی یا ارزی جدیدی به ساختار مالی دولت تحمیل کند.
به عبارتی دیگر، در حالی که در حال حاضر برخی از خودروسازان داخلی از حمایتی‌ها و تسهیلات مختلف از سوی دولت و بانک‌ها بهره‌مند هستند، قرار بود واردات خودروهای خارجی، راه‌حل‌های نوینی برای رفع نیازهای داخلی فراهم کند، بدون اینکه اثری زیان‌آور مشابه تجربیات قبلی بر منابع اقتصادی دولت داشته باشد.
با این حال، این مصوبه با تفاسیر مختلفی روبه‌رو شد که ممکن است آن را از اهداف اصلی خود دور کند و حتی به ضد خود تبدیل نماید. به عبارت دیگر، برخی با استناد به تفاسیر یا ابهاماتی در اصطلاحات موجود در این مصوبه، چنین ادعا کردند که واردات خودروهای خارجی می‌تواند توسط هر فردی انجام گیرد؛ خواه این فرد از منابع ارزی ناشی از صادرات که در خارج از کشور دارد استفاده کند، یا از منابع دیگر در دسترس خود.
در حالی که «منابع ارزی ناشی از صادرات»، شامل صادرات نفت و گاز یا هر نوع کالاو خدمات ایرانی به کشورهای خارجی، در تمامی ادوار گذشته از اهمیت اقتصادی و سیاسی خاصی برخوردار بوده است. این مفهوم در شرایط ویژه امروز که تحت فشار دشمنان قرار داریم، اهمیت ویژه‌ای پیدا کرده است. بنابراین، اگر ارز حاصل از صادرات به منبعی برای واردات خودروهای خارجی تبدیل شود، در واقع این مصوبه به دو جهت روبه‌رو با نقض هدفی خواهد شد که برای آن طراحی شده است. نخست اینکه اشخاصی که طبق این مصوبه اجازه ورود خودرو به کشور را دارند به‌خوبی مشخص هستند و دیگر اینکه منابع ارزی مورد استفاده برای خرید این خودروها نباید به عنوان منبع جدید تجارت برای برخی گروه‌ها، به ویژه تجارت خودرو تبدیل شود و در همین حال، نباید منجر به افزایش تقاضای جدید برای ارزهایی گردد که هم‌اکنون برای تأمین نیازهای اساسی کشور ضروری هستند.
دفاعیات حامیان واردات خودرو توسط هر فرد!
یکی از استدلال‌های مطرح شده در حمایت از واردات خودرو از سوی هر شخصی و با اتکا به هر نوع ارزی که دولت یا ایرانیان مقیم خارج در دست دارند، درآمد دولت از محل وصول حقوق ورودی، مالیات و سایر عوارض است. اگرچه واردات خودرو می‌تواند درآمد ریالی برای دولت به همراه داشته باشد، اما این موضوع به هیچ وجه مانع از تأثیرگذاری واردات بر بازار ارز نمی‌شود.
زیرا درآمد دولت از حقوق ورودی یک موضوع مالی و بودجه‌ای است، در حالی که منشأ تأمین ارز واردات و تقاضای مربوط به انتقال درآمد حاصل از فروش خودرو، مربوط به بازار ارز و تراز پرداخت‌های کشور می‌باشد. این دو موضوع نباید با یکدیگر مخلوط شوند.
بنابراین، احتمال دارد که دولت از واردات خودرو درآمد ریالی کسب کند، اما در عین حال، انتقال اصل سرمایه و سود واردکننده به خارج از کشور، تقاضایی برای خرید ارز ایجاد کند. میزان و شدت این فشار وابسته به رفتار واردکننده، شیوه تسویه حساب‌ها و مسیر انتقال وجوه می‌باشد و نمی‌توان بدون بررسی این موارد، اثر ارزی واردات را به‌طور کامل نادیده گرفت.
تفاوت «عدم دریافت ارز دولتی» با «عدم فشار به بازار ارز»
اشکال اساسی استدلال حامیان «واردات خودرو با ارز افراد»، یکسان دانستن دو مفهوم کاملاً متفاوت است؛ به این معنا که ممکن است واردکننده خودرو به طور مستقیم از بانک مرکزی ارز دریافت نکرده باشد، اما این بدان معنا نیست که فعالیت این واردکننده هیچ فشاری بر منابع ارزی یا بازار ارز کشور وارد نمی‌آورد. چون اگر منشأ این ارزی که قرار است به واردات خودرو اختصاص یابد، ارزهای حاصل از صادرات باشند؛ باید در نظر گرفت که در این صورت، این منابع حاصل از صادرات به جای مصارف جایگزینی مانند واردات دارو یا تأمین کالاهای اساسی، برای واردات خودرو به کار می‌روند.
بنابراین، اگر ارز به دست آمده از دارایی‌های نگهداری شده در خارج از کشور باشد، می‌بایست بررسی شود که درآمد ریالی حاصل از فروش خودرو، در نهایت به چه مصارفی خواهد رسید و چه میزان از آن برای خرید ارز و انتقال به خارج مورد استفاده قرار خواهد گرفت.
واردات خودرو می‌تواند مزایایی مانند افزایش عرضه، تقویت رقابت و کاهش انحصار را به همراه داشته باشد. بحث بر سر نفی مطلق این منافع یا مخالفت با اصل واردات نیست، بلکه موضوع این است که نیاز به محاسبه دقیق هزینه‌ها و آثار ارزی آن وجود دارد.
به عبارت دیگر، نمی‌توان با تکرار عبارت «ارز خودمان»، مسئله اقتصادی واردات خودرو را حل کرد. زیرا سوال اصلی این نیست که ارز به نام چه کسی است؟ سوال این است که این ارز از کجا تأمین شده است، این ارز می‌توانسته چه استفاده جایگزین دیگری داشته باشد و درآمد ناشی از فروش خودرو در نهایت چه تأثیری بر عرضه و تقاضای ارز کشور خواهد گذاشت؟
تا زمانی که به این پرسش‌ها پاسخ‌های روشنی داده نشود، ادعای اینکه واردات خودرو با ارز اشخاص هیچ فشاری بر بازار ارز ایجاد نمی‌کند، بیشتر به عنوان یک ادعای نیازمند اثبات شناخته می‌شود تا یک نتیجه‌گیری اقتصادی مستند.
17302
