خطر قطع ارتباطات در منطقه؛ چه بحران‌هایی ممکن است ناشی از قطع کابل‌های اینترنت جهانی در تنگه هرمز باشد؟
نگرانی‌ها در میان کشورهای عربی به‌ویژه در مورد احتمال آسیب به کابل‌های زیرآبی اینترنت در تنگه هرمز رو به افزایش است. این زیرساخت‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردارند، زیرا نقش کلیدی در برقراری ارتباطات دیجیتال کشورهای حاشیه خلیج فارس دارند و بروز مشکل در آن‌ها می‌تواند باعث اختلالات گسترده‌ای در خدمات اینترنتی، دیتا سنترها و کسب‌وکارهای آنلاین منطقه گردد.
طبق گزارش شبکه الجزیره، مطرح شدن تهدیدات مرتبط با هدف قرار گرفتن کابل‌های اینترنتی در تنگه هرمز، موجب افزایش نگرانی میان کشورهای منطقه گردیده است. وابستگی عمیق خدمات بانکی، ارتباطی و تجاری به اینترنت باعث می‌شود که هر گونه اختلال در این زیرساخت‌ها اثرات جدی‌تری فراتر از کاهش سرعت اتصال کاربران برجای بگذارد.
ابراهیم بن سلطان الهاشمی، مدیر بخش اطلاع‌رسانی و ارتباطات وزارت خارجه قطر، درباره پیامدهای احتمالی توقف کابل‌های اینترنت هشدار داده و افزود که خسارات ناشی از چنین حملاتی به کشورهای خاصی محدود نخواهد بود و به ایران و همسایگان آن نیز سرایت خواهد کرد.
با وجود توسعه اینترنت ماهواره‌ای، کابل‌های فیبر نوری زیردریایی هنوز هم به‌عنوان اصلی‌ترین مسیر انتقال داده میان کشورهای مختلف جهان به شمار می‌روند. بر اساس آمار ارائه‌شده توسط اتحادیه بین‌المللی مخابرات، بیش از ۹۹ درصد از ترافیک داده بین‌المللی از طریق شبکه وسیع کابل‌های زیر آب منتقل می‌شود.
چرا کابل‌های اینترنت تنگه هرمز تا این اندازه حیاتی هستند؟
طبق گزارش الجزیره در خصوص مسیر کابل‌های زیرآبی در خلیج فارس، هفت سامانه کابل زیرآبی که از تنگه هرمز و نواحی اطراف آن عبور می‌کنند، شناسایی شده‌اند. این کابل‌ها کشورهای حاشیه خلیج فارس نظیر امارات، قطر، بحرین، کویت، عربستان سعودی، عراق و ایران را به شبکه‌های گسترده‌تری در آسیا و اروپا متصل می‌کنند.
برخی از این سامانه‌های ارتباطی در منطقه قادر به انتقال داده‌هایی در مقیاس‌ده‌ها تا بیش از صد ترابیت‌برثانیه هستند. لذا، آسیب هم‌زمان به چند کابل می‌تواند به شدت ظرفیت ارتباطات بین‌المللی کشورهای وابسته به این مسیرها را تحت تأثیر قرار دهد.
نگرانی‌ها تنها به تنگه هرمز ختم نمی‌شود. دریای سرخ و تنگه باب‌المندب نیز به‌عنوان مسیرهای کلیدی عبور کابل‌های ارتباطی بین آسیا، اروپا و آفریقا شناخته می‌شوند. در گزارشی از مهر، احتمال گسترش تهدیدات به این نواحی با همکاری نیروهای نظامی یمن نیز بیان شده است؛ هرچند که تحقق این موضوع به تأیید نرسیده است.
پیش‌تر، آسیب‌پذیری کابل‌های زیرآبی مشکلاتی را برای خدمات اینترنتی در منطقه ایجاد کرده بود. در سپتامبر ۲۰۲۵، آسیب به کابل‌های SEA-ME-WE 4، IMEWE و FALCON در دریای سرخ، ارتباطات اینترنتی برخی مناطقی از خاورمیانه و جنوب آسیا را مختل کرد.
در آن زمان، کاربران کشورهای مختلفی از جمله عربستان سعودی، امارات، پاکستان و هند با کندی اینترنت و افزایش تأخیر در ارتباطات روبرو شدند. همچنین، مایکروسافت گزارش داد که تأخیر در بخشی از ارتباطات سرویس ابری آژور نیز افزایش یافته است.
قطع کابل‌ها چه اثراتی بر خدمات اینترنتی خواهد داشت؟
در سال‌های اخیر، کشورهای عربی حاشیه خلیج فارس به محل استقرار مراکز داده و زیرساخت‌های ابری شرکت‌های نامداری نظیر آمازون، مایکروسافت و هواوی تبدیل شده‌اند. این مراکز داده برای برقراری ارتباط با شبکه جهانی به مسیرهای با ظرفیت بالا وابسته هستند و خسارت به کابل‌های زیرآبی می‌تواند مانع عملکرد برخی از خدمات آن‌ها گردد.
اختلال در این زیرساخت‌ها می‌تواند تأثیرات منفی بر کارکرد سرویس‌های ابری، تراکنش‌های مالی، فروشگاه‌های آنلاین و دیگر سیستم‌های ارتباطی به وجود آورد.
گزارش مهر همچنین به احتمال اختلال در پلتفرم‌هایی نظیر یوتیوب، تیک‌تاک و خدمات حمل‌ونقل آنلاین اشاره دارد. این سرویس‌ها برای انتقال داده و ارائه سریع محتوا به زیرساخت‌های ارتباطی و مراکز داده وابسته‌اند و آسیب به مسیرهای اصلی اینترنت احتمالاً منجر به افزایش تأخیر، کاهش سرعت یا قطع موقت دسترسی کاربران خواهد شد.
با این حال، قطع یک یا چند کابل به معنای قطع شدن کامل اینترنت در کشورهای منطقه نیست. برخی از کشورهای حاشیه خلیج فارس به مسیرهای ارتباطی جایگزینی از جمله کابل‌های زیرآبی دیگر و شبکه‌های زمینی دسترسی دارند و می‌توانند بخش‌های از ترافیک را به این خطوط منتقل کنند.
میزان اختلال محتمل به تعداد کابل‌های آسیب‌دیده، ظرفیت مسیرهای جایگزین و همچنین زمان مورد نیاز برای تعمیر زیرساخت‌ها بستگی خواهد داشت.
نگرانی اصلی آن است که خسارت شدید و هم‌زمان به کابل‌های زیرآبی در تنگه هرمز و دریای سرخ، ممکن است روی ظرفیت مسیرهای جایگزین نیز فشار وارد کرده و اختلالات گسترده‌ای را در ارتباطات دیجیتال از کشورهای حاشیه خلیج فارس به سایر نقاط جهان به وجود آورد.
