چه عواملی باعث بروز توهم دایناسور سبز در دختران نوجوان می‌شود؟

دختر نوجوانی در ایالت کالیفرنیا با علائمی نگران‌کننده به اورژانس مراجعه کرد. او بیان می‌کرد که دایناسوری به رنگ سبز را در حال پرواز می‌بیند و صداهایی را می‌شنود که او را تحریک به آسیب زدن به دیگران می‌کنند. علاوه بر این، حس می‌کرد که شخصی او را تعقیب می‌کند.

براساس گزارش لایوساینس، این علائم تنها به توهم محدود نمی‌شدند. بدن او به شدت می‌لرزید، عرق می‌کرد، ضربان قلبش بالا رفته و تنفسش تند و سطحی شده بود. او در زمان گفتگو با پزشکان به طرز عجیبی به این دایناسور خیالی واکنش نشان می‌داد، گویی که آن موجود واقعاً در اتاق حضور دارد.

این دختر ادعا می‌کرد که از حدود چهار سال پیش با چنین توهماتی مواجه بوده، اما والدینش اظهار داشتند که رفتارهای عجیب او تنها از دو روز قبل آغاز شده است. به‌علاوه، آن‌ها متوجه کاهش علاقه‌ی او به تحصیل و فعالیت‌های روزمره در طول یک ماه گذشته شده بودند.

پزشکان با مشاهده وضعیت بیمار به این نتیجه رسیدند که ممکن است این توهم‌ها ناشی از مشکلی در مغز او باشند. در مرحله نخست، از مغز دختر سی‌تی‌اسکن گرفتند که نتیجه‌ای از خون‌ریزی یا تورم نشان نداد. همچنین نوار مغز نیز از وجود هر گونه فعالیت غیرعادی حکایت نمی‌کرد. آن‌ها اقدام کردند تا از مایع مغزی‌نخاعی نمونه‌برداری کنند تا احتمال وجود عفونت یا بیماری‌های دیگر را بررسی کنند، هرچند اولین تلاش در این زمینه نتیجه‌ای نداشت.

پس از هشت روز بستری، روان‌پزشکان پیشنهاد دادند که دختر به بخش روان‌پزشکی منتقل شود، اما او در خوردن غذا نیز با مشکل مواجه بود و وضعیت جسمی‌اش اجازه‌ی انتقال نمی‌داد. برای کنترل توهم‌های او، پزشکان داروی ضدروان‌پریشی اولانزاپین را تجویز کردند.

در نهایت، یکی از آزمایش‌های تخصصی توانست علت احتمالی نشانه‌های عجیب دختر نوجوان را روشن سازد. پزشکان در مایع مغزی‌نخاعی او پادتن‌هایی را شناسایی کردند که به‌جای کشتن عوامل بیماری‌زا، به پروتئین‌های سلول‌های عصبی حمله می‌کردند. این پادتن‌های غیرعادی هدفشان پروتئین‌هایی به نام «رشته‌های میانی عصبی» یا NIF بود که به نگهداری شکل و ساختار سلول‌های عصبی کمک می‌کنند.

با توجه به نتایج آزمایش، پزشکان تشخیص دادند که دختر به نوع نادری از آنسفالیت خودایمنی یا التهاب خودایمنی مغز مبتلا شده است.

در بیماری‌های خودایمنی، سیستم ایمنی بدن به‌طور نادرست به بافت‌های سالم حمله می‌کند. در مورد آنسفالیت خودایمنی، این حمله به بافت عصبی معطوف می‌شود و التهاب حاصل می‌تواند عملکرد طبیعی مغز را مختل کرده و به توهمات، تغییرات رفتاری و مشکلات حرکتی منجر شود.

برخی از اوقات، این بیماری با وجود تومور در بدن مرتبط می‌شود. برخی تومورها پروتئین‌هایی تولید می‌کنند که شباهت زیادی به پروتئین‌های سلول‌های عصبی دارند. از این رو، سیستم ایمنی ممکن است در حین مبارزه با تومور به‌اشتباه به سلول‌های عصبی نیز حمله کند. پزشکان برای بررسی این احتمال، ام‌آر‌آی و اسکن PET از بدن دختر انجام دادند، اما توموری شناسایی نکردند.

پس از شناسایی بیماری او، پزشکان درمان‌هایی را آغاز کردند که هدفشان کاهش التهاب و ممانعت از حمله بیشتر سیستم ایمنی به مغز بود.

این دختر نوجوان تحت درمان با داروهای ضدالتهاب استروئیدی و ایمونوگلوبولین قرار گرفت. ایمونوگلوبولین که از پادتن‌های افراد سالم به دست می‌آید، می‌تواند به کنترل واکنش‌های نادرست سیستم ایمنی کمک کند. همچنین پزشکان داروی ریتوکسیماب را تجویز کردند تا سلول‌های ایمنی تولیدکننده پادتن‌های مضر را هدف قرار دهند.

یکی دیگر از روش‌های درمان، «پلاسمافرز» بود. در این فرآیند، خون بیمار به دستگاهی منتقل می‌شود که نقش جداسازی بخش مایع خون یا پلاسما را از سلول‌های خونی ایفا می‌کند. سپس، پلاسمای سرشار از پادتن‌های مضر با مایع جایگزین تعویض شده و خون به بدن مجدداً برمی‌گردد. این دختر نوجوان در طول یک ماه پنج مرتبه تحت این روش درمان قرار گرفت. او پس از گذشت نزدیک به دو ماه بستری در بیمارستان ترخیص شد، اما همچنان ملزم به مصرف دارو و دریافت ماهانه ایمونوگلوبولین بود.

در طول یک سال آتی، وضعیت او به‌تدریج بهبود یافت و نهایتاً توانست مصرف داروهای روان‌پزشکی را متوقف کند؛ با این حال، درمان مربوط به بیماری خودایمنی همچنان ادامه داشت.

آنسفالیت خودایمنی به‌عنوان یک بیماری نادر شناخته می‌شود. بیشتر موارد شناخته شده‌ی این بیماری در کودکان به پادتن‌هایی تعلق دارند که به گیرنده‌های NMDA دیگر سلول‌های عصبی حمله می‌کنند. اما در این مورد خاص، پادتن‌ها پروتئین‌های NIF را هدف قرار داده بودند.

خانواده‌ی دختر همچنین گزارش دادند که او تقریباً سه هفته پیش از مراجعه به بیمارستان به سرفه مبتلا شده بود. آن‌ها پیش‌تر به فیلیپین سفر کرده بودند و چند نفر از اعضای خانواده نیز به علائم مشابهی دچار شده بودند. با این حال، پزشکان نتوانستند ارتباطی میان عفونت احتمالی و التهاب مغز دختر برقرار کنند.

پرونده این دختر نشان می‌دهد که توهم و تغییرات ناگهانی در رفتار همیشه به معنای اختلال روان‌پزشکی نیست. گاهی اوقات بیماری‌های جسمی نظیر التهاب مغز ناشی از حمله‌ی سیستم ایمنی می‌تواند علائم مشابهی را به همراه داشته باشد. بنابراین، بررسی علل جسمی به‌ویژه زمانی که توهم با نشانه‌های دیگری مانند تب، ضربان قلب غیرطبیعی یا مشکلات حرکتی همراه است، از اهمیت بالایی برخوردار است.

جزئیات گزارش موردی در ژورنال Clinical Practice and Cases in Emergency Medicine منتشر شده است.