کاوشگر اروپایی به محل برخورد تاریخی ناسا با یک سیارک رسید

آژانس فضایی اروپا روز ۱۱ نوامبر ۲۰۲۶ اعلام کرد کاوشگر هِرا (Hera) پس از سفری دوساله به نزدیکی سامانه سیارکی دیدیموس و دیمورفوس رسیده و مرحله تازهای از بررسی این دو جرم آسمانی را آغاز کرده است. این فضاپیما اکنون در فاصله تقریبی ۲۵ تا ۳۰ کیلومتری سیارکها حرکت میکند و با اجرای مانورهایی در مسیری شبیه مستطیل، از آنها تصویربرداری و اطلاعات علمی جمعآوری میکند.
هدف اصلی مأموریت، بررسی پیامدهای برخورد عمدی فضاپیمای DART ناسا با دیمورفوس در سپتامبر ۲۰۲۲ است؛ آزمایشی که برای نخستین بار نشان داد انسان میتواند با برخورد یک فضاپیما، حرکت مداری یک جرم آسمانی را به شکل قابلاندازهگیری تغییر دهد.
اما آن آزمایش یک پرسش مهم را بیپاسخ گذاشت: برخورد DART دقیقاً چه تغییری در ساختار سیارک ایجاد کرد؟ آیا دهانهای روی سطح آن به وجود آمد، بخش بزرگی از جرم به فضا پرتاب شد یا شکل کلی دیمورفوس تغییر کرد؟
هِرا برای پاسخ به همین پرسشها ساخته شده است. این کاوشگر قرار است در ماههای آینده از فاصله نزدیکتری دو سیارک را بررسی کند و با استفاده از تجهیزات علمی خود، اطلاعاتی درباره جرم، شکل، ساختار و ویژگیهای سطحی آنها به دست آورد.
نکته مهم این است که رسیدن اولیه هِرا به محدوده سامانه سیارکی و شروع مرحله شناسایی از اوایل نوامبر انجام شده بود. خبر ۱۱ نوامبر، اعلام رسمی آغاز بررسی نزدیک از مسیرهای هدایتشده مستطیلی است، نه تاریخ پرتاب فضاپیما یا نخستین ورود آن به محدوده سیارکها.
چرا دانشمندان دوباره به سراغ دیمورفوس رفتهاند؟
در سال ۲۰۲۲ ناسا فضاپیمایی را به سوی دیمورفوس فرستاد تا با آن برخورد کند. هدف از این مأموریت نابودکردن سیارک نبود، بلکه بررسی امکان تغییر مسیر حرکت یک جرم آسمانی از طریق ضربه فیزیکی بود.
دیمورفوس قمر کوچکی است که به دور سیارک بزرگتر دیدیموس میچرخد. این دو جرم در کنار یکدیگر سامانهای دوتایی تشکیل میدهند.
پیش از اجرای آزمایش DART، دانشمندان حرکت مداری دیمورفوس را با استفاده از مشاهدههای زمینی بررسی کرده بودند. بنابراین میتوانستند تغییرات بعد از برخورد را با وضعیت قبلی مقایسه کنند.
فضاپیمای ناسا در ۲۶ سپتامبر ۲۰۲۲ با سرعتی نزدیک به ۶٫۱ کیلومتر بر ثانیه به دیمورفوس برخورد کرد.
این برخورد باعث شد مدت گردش دیمورفوس به دور دیدیموس حدود ۳۳ دقیقه کوتاهتر شود.
نتیجه آزمایش اهمیت زیادی داشت، زیرا نشان داد یک ضربه کنترلشده میتواند حرکت مداری یک جرم آسمانی را تغییر دهد.
با این حال، مشاهده تغییر مدار برای شناخت کامل فرایند برخورد کافی نبود.
دانشمندان میدانستند حرکت دیمورفوس تغییر کرده است، اما درباره میزان ماده جابهجاشده، شکل محل برخورد و ساختار داخلی آن اطلاعات محدودی داشتند.
هِرا اکنون مأمور شده این اطلاعات را جمعآوری کند تا دانشمندان بتوانند نتیجه آزمایش سال ۲۰۲۲ را دقیقتر توضیح دهند.
فاصله ۳۰ کیلومتری در کنار یک سیارک چه معنایی دارد؟
آژانس فضایی اروپا اعلام کرده هِرا اکنون در محدوده ۲۵ تا ۳۰ کیلومتری سامانه دیدیموس قرار دارد.
در مأموریتهای فضایی، چنین فاصلهای برای بررسی یک سیارک نسبتاً کوچک امکان تصویربرداری دقیق و انجام اندازهگیریهای علمی را فراهم میکند.
با این حال، هدایت فضاپیما در نزدیکی یک سیارک بسیار متفاوت از حرکت یک ماهواره به دور زمین است.
دیدیموس تقریباً ۷۸۰ متر قطر دارد و دیمورفوس با قطر حدود ۱۵۱ متر بسیار کوچکتر است.
جرم و گرانش این اجسام نیز در مقایسه با زمین ناچیز است.
طبق توضیحات آژانس فضایی اروپا، گرانش سطحی دیدیموس در حدود ۴۰ هزار برابر ضعیفتر از گرانش زمین است. این تفاوت برای دیمورفوس به حدود ۲۰۰ هزار برابر میرسد.
در چنین محیطی، نمیتوان انتظار داشت فضاپیما مانند یک ماهواره معمولی در مدار دایرهای و پایدار به دور جرم مرکزی حرکت کند.
حتی تغییرات کوچک در سرعت یا جهت حرکت ممکن است تأثیر زیادی بر مسیر فضاپیما داشته باشند.
مهندسان مأموریت به همین دلیل از روش متفاوتی برای هدایت هِرا استفاده میکنند.
فضاپیما به جای تکیه بر یک مدار گرانشی معمول، با اجرای مانورهای کنترلشده در اطراف سامانه حرکت میکند و فاصله خود را در محدوده موردنظر نگه میدارد.
راز مسیر مستطیلی هِرا چیست؟
یکی از ویژگیهای جالب مرحله جدید مأموریت، مسیر حرکت تقریباً مستطیلی کاوشگر است.
در نگاه اول ممکن است عبارت «مدار مستطیلی» عجیب به نظر برسد. معمولاً مدار ماهوارهها و فضاپیماها به شکل دایره یا بیضی توصیف میشود.
اما هِرا در محیطی با گرانش بسیار ضعیف فعالیت میکند و مسیر آن بیشتر نتیجه مانورهای پیشرانشی برنامهریزیشده است.
فضاپیما در بخشهایی از مسیر تقریباً در خط مستقیم حرکت میکند. سپس در نقاط مشخص، موتورهای کوچک آن روشن میشوند تا جهت حرکت را تغییر دهند.
این تغییر جهتها حدود ۹۰ درجه هستند و در مجموع مسیری شبیه مستطیل در اطراف مرکز جرم مشترک دو سیارک ایجاد میکنند.
آژانس فضایی اروپا میگوید سرعت معمول حرکت هِرا نسبت به سامانه سیارکی حدود ۱۲ سانتیمتر بر ثانیه است؛ سرعتی نزدیک به حرکت یک حشره در حال خزیدن.
چنین سرعت کمی برای کنترل دقیق موقعیت فضاپیما اهمیت دارد.
این مسیر مزیت ایمنی هم دارد.
اگر یکی از مانورهای برنامهریزیشده انجام نشود، طراحی مسیر به گونهای است که فضاپیما به جای نزدیکشدن خطرناک به سطح، از محدوده سیارکها فاصله میگیرد.
این ویژگی میتواند احتمال برخورد ناخواسته با جرم آسمانی را کاهش دهد.
به گفته آژانس فضایی اروپا، تجربه مأموریت روزتا در نزدیکی دنبالهدار نیز در طراحی چنین روشی مورد استفاده قرار گرفته است.
فضاپیما از فاصله دور چگونه هدایت میشود؟
هِرا در فاصلهای نزدیک به ۱۹۶٫۵ میلیون کیلومتر از زمین قرار دارد.
چنین فاصلهای باعث میشود کنترل آن با هدایت لحظهبهلحظه یک وسیله پرنده روی زمین تفاوت اساسی داشته باشد.
فرمانهایی که از زمین ارسال میشوند برای رسیدن به فضاپیما به زمان نیاز دارند. اطلاعات ارسالی هِرا نیز با تأخیر دریافت میشود.
به همین دلیل، مهندسان نمیتوانند تمام حرکات فضاپیما را مانند یک پهپاد معمولی با واکنش فوری کنترل کنند.
بخش مهمی از فعالیتها از قبل برنامهریزی میشوند و سامانههای داخلی فضاپیما نیز در اجرای آنها نقش دارند.
مرکز کنترل مأموریت هِرا در مرکز عملیات فضایی اروپا، معروف به ESOC، در دارمشتات آلمان قرار دارد.
تیم کنترل پرواز طبق اعلام آژانس فضایی اروپا روزانه حدود هشت ساعت با فضاپیما ارتباط برقرار میکند.
برای این ارتباط از شبکه آنتنهای بزرگ فضای دوردست استفاده میشود.
چهار آنتن با قطر ۳۵ متر در آرژانتین، اسپانیا و استرالیا بخشی از زیرساخت ارتباطی مأموریت هستند.
مهندسان با بررسی دادههای دریافتشده، موقعیت فضاپیما را نسبت به سیارکها تعیین و مانورهای بعدی را برنامهریزی میکنند.
این فرایند باید با دقت زیادی انجام شود، زیرا هِرا در نزدیکی دو جرم کوچک فعالیت میکند که نیروهای گرانشی ضعیف و محیط حرکتی پیچیدهای دارند.
برخورد DART چقدر موفق بود؟
مأموریت DART از ابتدا برای آزمایش یک روش مشخص دفاع سیارهای طراحی شده بود: منحرفکردن یک سیارک از طریق برخورد فضاپیما با سرعت بالا.
این روش را برخوردگر جنبشی مینامند.
اصل آن ساده است. اگر جسمی با سرعت زیاد به سیارک برخورد کند، بخشی از تکانه خود را به جرم هدف منتقل میکند و میتواند حرکت آن را تغییر دهد.
اما مقدار تغییر سرعت به عوامل مختلفی بستگی دارد.
جرم و سرعت فضاپیما، جرم سیارک و ویژگیهای ساختاری محل برخورد بر نتیجه اثر میگذارند.
در مأموریت DART، فضاپیمایی با جرم حدود ۵۸۰ کیلوگرم به دیمورفوس برخورد کرد.
اندازهگیریهای بعدی نشان داد مدت گردش این قمر کوچک به دور دیدیموس حدود ۳۳ دقیقه کاهش یافته است.
این تغییر بسیار بیشتر از حدی بود که برای اثبات موفقیت اولیه آزمایش لازم تلقی میشد.
با این حال، بخشی از نتیجه به مادهای مربوط میشود که هنگام برخورد از سطح سیارک به فضا پرتاب شد.
همین مواد میتوانند مانند خروج گاز از یک موتور موشک، تکانه بیشتری ایجاد کنند و تغییر حرکت جسم هدف را افزایش دهند.
برای محاسبه دقیق اثر برخورد، دانشمندان باید بدانند چه مقدار ماده جابهجا شده و ویژگیهای فیزیکی سیارک چگونه بوده است.
هِرا قرار است در شناخت این عوامل نقش مهمی داشته باشد.
آیا برخورد ناسا سیارک را متلاشی کرده است؟
یکی از پرسشهای مهمی که مأموریت هِرا بررسی میکند، وضعیت واقعی دیمورفوس پس از برخورد است.
دوربین DART پیش از برخورد تصاویری از سطح سنگلاخی این جرم ثبت کرد.
اما فضاپیما در لحظه برخورد از بین رفت و نتوانست وضعیت محل برخورد را بعد از وقوع آن از نزدیک بررسی کند.
دادههای رصدی نشان دادند حجم قابلتوجهی از مواد از سطح دیمورفوس به بیرون پرتاب شده است.
دنبالهای از ذرات و قطعات نیز در اطراف سامانه ایجاد شد که تا فاصلهای بیش از ۱۰ هزار کیلومتر امتداد پیدا کرد.
با این حال، وجود چنین دنبالهای به معنی متلاشیشدن کامل سیارک نیست.
پژوهشگران هنوز میخواهند مشخص کنند آیا برخورد دهانهای مشخص ایجاد کرده، شکل کلی دیمورفوس را تغییر داده یا باعث جابهجایی گسترده مواد سطحی شده است.
احتمال دارد سیارک مانند تودهای از قطعات سنگی با اتصال نسبتاً ضعیف رفتار کرده باشد.
در چنین شرایطی، پاسخ جرم به برخورد میتواند با یک سنگ سخت و یکپارچه تفاوت زیادی داشته باشد.
تصاویر و اندازهگیریهای هِرا به دانشمندان کمک میکند این فرضیهها را ارزیابی کنند.
در زمان اعلام خبر ۱۱ نوامبر، آژانس فضایی اروپا هنوز نتیجه نهایی بررسی محل برخورد را منتشر نکرده است.
بنابراین ادعای کشف قطعی شکل دهانه یا تعیین کامل تغییرات داخلی دیمورفوس در این مرحله زودهنگام خواهد بود.
چرا شناخت جرم دقیق سیارک اهمیت دارد؟
برای محاسبه میزان تغییر سرعت یک سیارک، دانستن جرم آن بسیار مهم است.
دو جرم آسمانی ممکن است از نظر اندازه ظاهری مشابه باشند، اما به دلیل تفاوت چگالی، جرم بسیار متفاوتی داشته باشند.
برای مثال، یک توده سنگی یکپارچه و مجموعهای از قطعات سنگی با فضای خالی میان آنها ممکن است ابعاد نزدیک به هم داشته باشند، اما رفتار متفاوتی در برابر ضربه نشان دهند.
در مأموریت DART، تغییر حرکت مداری دیمورفوس اندازهگیری شد، اما شناخت دقیق جرم و ساختار داخلی آن هنوز با محدودیت همراه بود.
هِرا قرار است با بررسی حرکت فضاپیما و اندازهگیری ویژگیهای سامانه، به تعیین دقیقتر جرم دو سیارک کمک کند.
دانستن جرم دیمورفوس به پژوهشگران اجازه میدهد مقدار تغییر تکانه ناشی از برخورد را بهتر محاسبه کنند.
همچنین میتوان اثر برخورد مستقیم فضاپیما را از سهم مواد پرتابشده با دقت بیشتری جدا کرد.
این اطلاعات برای طراحی مأموریتهای دفاع سیارهای آینده اهمیت دارد.
اگر روزی سیارکی با احتمال برخورد به زمین شناسایی شود، مهندسان باید بتوانند تخمین بزنند برای تغییر مسیر آن چه مقدار نیرو یا تکانه لازم است.
بدون شناخت کافی از جرم و ساختار جرم هدف، این محاسبهها با عدمقطعیت بیشتری همراه خواهند بود.
هِرا چه ابزارهایی برای بررسی سیارک دارد؟
کاوشگر هِرا مجموعهای از تجهیزات علمی را برای بررسی سامانه دیدیموس حمل میکند.
دوربینهای تصویربرداری، ابزارهای بررسی ویژگیهای حرارتی و سامانههای اندازهگیری از جمله بخشهایی هستند که در شناخت محیط سیارکها نقش دارند.
یکی از ابزارهای مهم آن Asteroid Framing Camera است که علاوه بر تصویربرداری علمی، در هدایت فضاپیما نیز کاربرد دارد.
این دوربین میتواند اطلاعات لازم درباره موقعیت و شکل ظاهری اجرام هدف را فراهم کند.
ابزارهای دیگر برای بررسی ویژگیهای سطح، تغییرات دمایی و ترکیب احتمالی مواد استفاده میشوند.
دادههای این تجهیزات در کنار یکدیگر به پژوهشگران اجازه میدهند تصویری دقیقتر از محیط دو سیارک تهیه کنند.
برای مثال، اگر اطلاعات مربوط به شکل سطح با دادههای حرارتی و حرکتی ترکیب شوند، میتوان درباره بعضی ویژگیهای فیزیکی مواد فرضیههای دقیقتری مطرح کرد.
آژانس فضایی اروپا اعلام کرده هِرا در مرحله شناسایی اولیه بیشتر بر شناخت کلی جرم، شکل، حرکت مداری و چرخش سیارکها تمرکز دارد.
بررسیهای بسیار نزدیکتر در مراحل بعدی انجام خواهند شد.
این تقسیم فعالیتها اهمیت دارد، زیرا پیش از نزدیکشدن بیشتر، تیم مأموریت باید اطلاعات کافی درباره محیط اطراف و مسیر ایمن حرکت در اختیار داشته باشد.
دو ماهواره کوچک همراه هِرا چه مأموریتی دارند؟
هِرا علاوه بر تجهیزات اصلی خود، دو ماهواره کوچک از نوع CubeSat نیز حمل میکند.
این دو فضاپیما Milani و Juventas نام دارند.
هدف از همراهبردن آنها، گسترش توان علمی مأموریت و امکان انجام اندازهگیریهایی از موقعیتهای متفاوت است.
Milani برای بررسی ویژگیهای سطحی و ترکیب مواد سیارکها طراحی شده است.
Juventas نیز قرار است در شناخت ساختار داخلی دیمورفوس نقش داشته باشد.
یکی از ابزارهای مهم Juventas، سامانه راداری است که میتواند اطلاعاتی درباره ویژگیهای زیرسطحی هدف فراهم کند.
بررسی ساختار داخلی برای شناخت رفتار سیارک در برابر برخورد اهمیت زیادی دارد.
اگر دیمورفوس از مجموعهای از قطعات نسبتاً سست تشکیل شده باشد، پاسخ آن به ضربه با یک جرم یکپارچه متفاوت خواهد بود.
در برنامه مأموریت، امکان نزدیکشدن بسیار زیاد این ماهوارههای کوچک به سیارک و تلاش برای تماس با سطح نیز مطرح شده است.
با این حال، در تاریخ ۱۲ نوامبر ۲۰۲۶ هنوز نباید پرتاب این دو ماهواره از هِرا یا فرود آنها را انجامشده توصیف کرد.
طبق برنامه عملیاتی منتشرشده از سوی گروه ژاپنی همکار مأموریت، مرحله استقرار CubeSatها برای اوایل سال ۲۰۲۷ پیشبینی شده است.
این زمانبندی برنامهای است و ممکن است بر اساس شرایط مأموریت تغییر کند.
مرحله بعدی مأموریت چه زمانی آغاز میشود؟
آژانس فضایی اروپا اعلام کرده هِرا در ماه دسامبر وارد مرحله بررسی دقیقتر سیارکها خواهد شد.
در این مرحله قرار است فضاپیما به فاصله نزدیکتری برسد و از مسیرهای پیچیدهتری برای حرکت در اطراف سامانه استفاده کند.
طبق اطلاعیه ۱۱ نوامبر، شروع بعضی مسیرهای نزدیکتر از فاصلهای در حدود ۲۰ کیلومتر برنامهریزی شده است.
برنامه عملیاتی مأموریت همچنین مرحله بررسی دقیقتر را از اوایل دسامبر در نظر گرفته است.
در مراحل بعدی، فضاپیما میتواند از فاصلههای کمتر به تصویربرداری و جمعآوری داده بپردازد.
با افزایش دقت تصاویر، دانشمندان امیدوارند اطلاعات بیشتری درباره شکل دیمورفوس و آثار برخورد DART به دست آورند.
اما نزدیکشدن بیشتر همیشه به معنی بهترشدن ساده تمام اندازهگیریها نیست.
مهندسان باید میان کیفیت دادههای علمی و ایمنی مسیر فضاپیما تعادل برقرار کنند.
همچنین لازم است تغییرات موقعیت دو جرم و شرایط روشنایی در زمان تصویربرداری در نظر گرفته شوند.
به همین دلیل، مأموریت در چند مرحله انجام میشود و ورود به هر مرحله به ارزیابی شرایط عملیاتی وابسته خواهد بود.
آیا این دو سیارک خطری برای زمین دارند؟
دیدیموس و دیمورفوس برای اجرای آزمایش دفاع سیارهای انتخاب شدهاند، اما این موضوع به معنای وجود خطر برخورد فوری آنها با زمین نیست.
این سامانه در زمان آزمایش DART تهدید شناختهشدهای برای زمین محسوب نمیشد.
دانشمندان چنین هدفی را انتخاب کردند تا بتوانند روش تغییر مسیر را در شرایط واقعی آزمایش کنند، بدون آنکه برخورد فضاپیما خطری جدید برای زمین ایجاد کند.
دفاع سیارهای مجموعهای از فعالیتها برای شناسایی، بررسی و در صورت لزوم مقابله با تهدیدهای ناشی از اجرام نزدیک زمین است.
نخستین بخش این فرایند، کشف سیارکها و محاسبه مدار آنهاست.
اگر جرم خطرناکی شناسایی شود، دانشمندان باید اندازه، جرم، مسیر و زمان احتمالی برخورد را بررسی کنند.
تنها پس از شناخت کافی از این عوامل میتوان درباره ضرورت و امکان اجرای مأموریت انحراف مسیر تصمیم گرفت.
آزمایش DART و مأموریت هِرا به توسعه دانش لازم برای چنین تصمیمهایی کمک میکنند.
البته هیچیک از این مأموریتها نشان نمیدهد که انسان اکنون میتواند هر سیارکی را، با هر اندازه و هر میزان فرصت زمانی، بهطور قطعی از مسیر زمین منحرف کند.
کارایی روش برخوردگر جنبشی به ویژگیهای جرم هدف و زمان باقیمانده تا برخورد احتمالی وابسته است.
چرا چند دقیقه تغییر مدار اهمیت جهانی دارد؟
ممکن است کاهش ۳۳ دقیقهای مدت گردش یک قمر کوچک، در نگاه اول نتیجه چشمگیری به نظر نرسد.
اما هدف از آزمایش DART ایجاد تغییری قابلاندازهگیری در حرکت سیارک بود.
در دفاع سیارهای، مقدار بسیار کوچکی از تغییر سرعت نیز میتواند اهمیت داشته باشد، بهویژه اگر سالها پیش از برخورد احتمالی اعمال شود.
وقتی جرم آسمانی مسیر طولانیای را طی میکند، تغییر کوچک در سرعت یا جهت حرکت میتواند به مرور باعث افزایش فاصله آن از موقعیت اولیه شود.
به همین دلیل، شناسایی زودهنگام اجرام خطرناک یکی از اصول مهم دفاع سیارهای محسوب میشود.
اگر زمان کافی وجود داشته باشد، شاید نیازی نباشد تغییر بزرگی در حرکت جرم ایجاد شود.
اما برای طراحی چنین مداخلهای باید بتوان واکنش سیارک به برخورد را پیشبینی کرد.
اینجاست که مأموریت هِرا اهمیت پیدا میکند.
آزمایش DART ثابت کرد تغییر حرکت امکانپذیر است؛ هِرا قرار است به دانشمندان کمک کند بفهمند چرا میزان تغییر دقیقاً به اندازه مشاهدهشده بوده است.
این تفاوت میان اثبات یک مفهوم و تبدیل آن به روشی قابلپیشبینی و تکرارپذیر است.
اروپا در مأموریت هِرا به دنبال چه دستاوردی است؟
هِرا نخستین مأموریت اختصاصی دفاع سیارهای آژانس فضایی اروپا به شمار میرود.
این فضاپیما در ۷ اکتبر ۲۰۲۴ به فضا پرتاب شد و پس از طی مسیر بینسیارهای، در نوامبر ۲۰۲۶ به سامانه هدف رسید.
مأموریت اروپایی از نظر علمی ادامه منطقی آزمایش ناسا محسوب میشود.
DART برخورد را انجام داد و تغییر مدار را آشکار کرد؛ هِرا اکنون محیط برخورد و ویژگیهای جسم هدف را با جزئیات بیشتری بررسی میکند.
نتایج این دو مأموریت در کنار یکدیگر میتوانند به اصلاح مدلهای رایانهای برخورد کمک کنند.
مدلهای برخورد باید رفتار مواد، نحوه انتقال تکانه و تغییرات احتمالی شکل جسم را پیشبینی کنند.
اگر دادههای واقعی با پیشبینیهای اولیه تفاوت داشته باشند، دانشمندان میتوانند مدلها را اصلاح کنند.
همچنین فناوریهای هدایت خودکار، تصویربرداری نزدیک و ارتباط با فضاپیما در فاصله بسیار زیاد از زمین در این مأموریت آزمایش میشوند.
این تجربه ممکن است برای مأموریتهای آینده بررسی سیارکها و اجرام کوچک منظومه شمسی نیز مفید باشد.
در نتیجه، ارزش هِرا فقط به شناخت محل برخورد DART محدود نیست؛ فناوریهای عملیاتی آن نیز بخشی از دستاوردهای مأموریت خواهند بود.
آیا هِرا نتیجه برخورد را همین حالا مشخص کرده است؟
با وجود آغاز بررسی نزدیک، هنوز برای نتیجهگیری نهایی درباره وضعیت دیمورفوس زود است.
تصاویر اولیه و اطلاعات مربوط به حرکت فضاپیما میتوانند ویژگیهای کلی سامانه را نشان دهند، اما پاسخدادن به تمام پرسشهای علمی نیازمند دادههای گستردهتری است.
بهویژه مشخصشدن ساختار داخلی سیارک، جرم دقیق و ویژگیهای محل برخورد به بررسیهای تکمیلی نیاز دارد.
آژانس فضایی اروپا اعلام کرده در ماههای آینده تصاویر دقیقتر و اندازهگیریهای بیشتری جمعآوری خواهد شد.
همچنین حضور دو ماهواره کوچک همراه مأموریت میتواند اطلاعاتی را فراهم کند که تنها با دوربینهای فضاپیمای اصلی به دست نمیآیند.
به همین دلیل، باید میان ورود هِرا به مرحله جدید مأموریت و انتشار نتایج نهایی آن تفاوت قائل شد.
خبر ۱۱ نوامبر یک رویداد عملیاتی مهم است، اما هنوز کشف قطعی درباره ساختار محل برخورد یا شکل نهایی تغییرات ایجادشده محسوب نمیشود.
دانشمندان امیدوارند با تکمیل بررسیها بتوانند مقدار تکانه منتقلشده و نقش مواد پرتابشده از سطح را دقیقتر محاسبه کنند.
گام بعدی برای محافظت از زمین در برابر سیارکها
رسیدن هِرا به نزدیکی دیدیموس و دیمورفوس، مرحله تازهای در نخستین آزمایش گسترده انحراف مسیر سیارکها به شمار میرود.
چهار سال پیش، ناسا توانست با برخورد فضاپیمایی به دیمورفوس، حرکت آن را تغییر دهد.
اکنون مأموریت اروپایی تلاش میکند پیامدهای فیزیکی همان برخورد را بررسی کند.
اهمیت این همکاری در آن است که تغییر مدار بهتنهایی برای طراحی یک سامانه دفاعی قابلاعتماد کافی نیست.
مهندسان باید بدانند سیارک از چه موادی تشکیل شده، جرم آن چقدر است و هنگام برخورد چه مقدار ماده از سطح جدا میشود.
این اطلاعات میتوانند به پیشبینی دقیقتر نتیجه برخوردهای احتمالی آینده کمک کنند.
هِرا در مرحله فعلی از فاصله ۲۵ تا ۳۰ کیلومتری سامانه را بررسی میکند و قرار است در ماههای بعد به هدف نزدیکتر شود.
اما پاسخ نهایی درباره شکل و ساختار دیمورفوس هنوز به دست نیامده است.
در واقع، خبر ۱۱ نوامبر آغاز بخش مهمی از تحقیقات است، نه پایان آن.
اگر مأموریت بتواند اطلاعات موردنیاز دانشمندان را فراهم کند، روش برخوردگر جنبشی از یک آزمایش موفق منفرد به فناوریای با پشتوانه علمی دقیقتر نزدیک خواهد شد.
برای دفاع سیارهای، چنین پیشرفتی اهمیت زیادی دارد؛ زیرا روزی که لازم باشد مسیر یک سیارک خطرناک تغییر کند، تصمیم مهندسان باید بر اساس محاسبات قابلاعتماد باشد، نه صرفاً تجربه موفق یک برخورد قبلی.
منبع: European Space Agency، Associated Press، Euronews، NASA، JAXA Hera-Japan Project



