تسنیم: آیا جنگ ایران موجب ترکیدن حباب فناوری گردید

بازار بورس شرکت‌های بزرگ فناوری در ایالات متحده و چین با افت جدیدی مواجه شده است.

بر اساس گزارش خبرگزاری تسنیم، علاوه بر نگرانی‌ها درباره بازدهی سرمایه‌گذاری‌های کلان در حوزه هوش مصنوعی، عامل دیگری نیز دوباره توجه سرمایه‌گذاران را جلب کرده است: افزایش هزینه‌های انرژی ناشی از تنش‌های آمریکا و رژیم صهیونیستی با ایران.

افت در وال‌استریت و بازار چین

در هفته پایانی اکتبر ۲۰۲۶، سهام غول‌های فناوری آمریکا تحت فشار فروش شد. روز جمعه ۳۰ اکتبر، شاخص نزدک با ۲.۹ درصد کاهش، بدترین عملکرد روزانه خود را از ژوئن ثبت کرد. همچنین، شاخص نیمه‌رساناها ۷.۲ درصد کاهش داشت و زیان ماهانه آن از ۱۵ درصد عبور کرد. سهام اینتل به میزان ۲۸.۶ درصد افت کرد و سهم‌های انویدیا و سایر بازیگران زنجیره تأمین تراشه نیز کاهش یافتند.

این وضعیت به آمریکا محدود نمی‌شود. شاخص STAR 50 چین که شامل شرکت‌های فناوری، هوش مصنوعی و نیمه‌رساناها می‌شود، طی مدت کمتر از چهار ماه، تقریباً ۴۰ درصد از ارزش خود را از دست داده است؛ افتی که بر اساس گزارش‌ها نزدیک به ۴۸۰ میلیارد دلار ارزش بازار را کاهش داده است. برخی از شرکت‌های تأمین‌کننده تجهیزات مراکز داده و تراشه حتی افتی بین ۵۰ تا ۶۰ درصد را تجربه کرده‌اند.

درآمد بالا، جریان نقدی منفی

عوامل اصلی تغییر رفتار سرمایه‌گذاران، فاصله میان رشد درآمدها و افزایش هزینه‌های سرمایه‌گذاری شرکت‌ها می‌باشد:

   – آمازون: درآمد این شرکت در سه‌ماهه سوم ۲۰۲۶ با ۱۲ درصد رشد به ۲۰۱.۹ میلیارد دلار رسید و درآمد AWS ۳۹ درصد افزایش یافت و به ۴۶ میلیارد دلار رسید. با این حال، برنامه سرمایه‌گذاری آمازون برای امسال حدود ۲۲۰ میلیارد دلار است و جریان نقد آزاد آن در ۱۲ ماه منتهی به سپتامبر منفی ۴۲.۴ میلیارد دلار بوده است.

   – آلفابت: درآمد این شرکت با ۲۵ درصد افزایش به ۱۲۷.۶ میلیارد دلار رسید و درآمد Google Cloud بیش از دو برابر شد و به ۳۰.۷ میلیارد دلار رسید. اما هزینه‌های سرمایه‌گذاری بالا، فشار بر جریان نقدی و کاهش درآمد تبلیغاتی نسبت به انتظارات، باعث شد تا سهام آلفابت در روز ۲۹ اکتبر حدود ۱۲.۶ درصد کاهش یابد.

   – مایکروسافت: درآمد این شرکت ۱۹ درصد افزایش یافت و به ۹۲.۳ میلیارد دلار رسید و درآمد Azure با رشد ۴۸ درصدی مواجه شد. نکته مثبت اینکه این شرکت موفق به کسب ۱۸.۶ میلیارد دلار جریان نقد آزاد مثبت شده است.

در مجموع، پنج شرکت مایکروسافت، آلفابت، آمازون، متا و اوراکل در نه ماه نخست سال ۲۰۲۶، مجموعاً ۵۴۲.۹ میلیارد دلار جریان نقد عملیاتی داشتند، در حالی که هزینه‌های سرمایه‌ای آن‌ها به ۵۵۶.۹ میلیارد دلار رسید. جریان نقد آزاد تجمیعی آن‌ها از مثبت ۱۴۳.۵ میلیارد دلار در دوره مشابه سال قبل به منفی ۱۴ میلیارد دلار تغییر کرده است.

انرژی؛ پیوند جنگ و هوش مصنوعی

توسعه هوش مصنوعی تنها به نرم‌افزار و تراشه وابسته نیست و نیاز به یک زیرساخت فیزیکی وسیع دارد که مهم‌ترین بخش آن مراکز داده و تأمین برق پایدار است. در بسیاری از نقاط جهان، گاز طبیعی یکی از منابع عمده تأمین انرژی برای برق است و افزایش قیمت گاز و برق مستقیماً هزینه عملیاتی مراکز داده را افزایش می‌دهد.

طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، مجموع هزینه‌های سرمایه‌ای بزرگ‌ترین اپراتورهای مراکز داده در سال ۲۰۲۶ به بیش از ۷۰۰ میلیارد دلار خواهد رسید. همچنین، مصرف برق مراکز داده در سطح جهانی که در ۲۰۲۵ حدود ۴۸۵ تراوات‌ساعت بود، ممکن است تا سال ۲۰۳۰ به حدود ۹۵۰ تراوات‌ساعت برسد.

به نقل از تسنیم، مسیر اصلی انتقال شوک انرژی، اختلال در عرضه جهانی LNG است. تنگه هرمز پیش از شروع جنگ، مسیر عبور حدود ۲۰ درصد از LNG جهان بود. طبق داده‌های مربوط به ردیابی محموله‌ها، جریان LNG در این تنگه با وجود افزایش تعداد محموله‌ها در سپتامبر، همچنان بیش از ۷۵ درصد کمتر از سطح پیش از جنگ است. همچنین، بر اساس گزارش رویترز، حمله به تأسیسات رأس لفان قطر حدود ۱۷ درصد از ظرفیت صادراتی این کشور را از کارانداز کرده و بازسازی آن ممکن است تا سه سال به طول بینجامد.

برآورد رایستاد انرژی نشان می‌دهد که هزینه جهانی واردات LNG در سال ۲۰۲۶ ممکن است به حدود ۲۵۶ میلیارد دلار برسد که ۳۹ میلیارد دلار بیشتر از پیش‌بینی قبلی است، در حالی که حجم واردات حدود ۶۰.۷ میلیون تن کمتر از انتظار خواهد بود.

نرخ بهره؛ فشار دوم

افزایش هزینه‌های تامین مالی نیز می‌تواند اصلاح بازار را شدت بخشد. ساخت مراکز داده و خرید پردازنده‌های گران‌قیمت پروژه‌هایی نیازمند سرمایه‌گذاری هستند که بازگشت سرمایه آن‌ها سال‌ها طول می‌کشد، و بالا رفتن نرخ بهره باعث کاهش ارزش فعلی درآمدهای آینده آن‌ها می‌شود. شرکت‌هایی که برای ادامه توسعه به انتشار اوراق بدهی یا وام بیشتری روی آورند، دچار فشار بیشتری بر سودآوری خواهند شد.

آیا حباب هوش مصنوعی در حال فروکش کردن است؟

به نقل از تسنیم، ریزش‌های اخیر را نمی‌توان به‌تنهایی نشانه شکست صنعت هوش مصنوعی قلمداد کرد، چرا که درآمد شرکت‌هایی همچون آمازون، آلفابت و مایکروسافت همچنان نشان‌دهنده رشد تقاضا برای خدمات ابری و هوش مصنوعی است. اما بازار در حال تغییر معیاری برای ارزیابی ارزش‌گذاری است و اکنون پرسش اصلی این است که این سرمایه‌گذاری‌ها چه زمانی و با چه بازدهی به جریان نقد و سود واقعی تبدیل خواهند شد.

جنگ ایران، از طریق افزایش قیمت نفت و گاز، اختلال در عرضه LNG و افزایش هزینه برق، می‌تواند این شرایط را پیچیده‌تر کند. اگر این روند ادامه یابد، بازار احتمالاً تفکیکی بین شرکت‌هایی که می‌توانند سرمایه‌گذاری‌های کلان را به سود و جریان نقد پایدار بدل کنند و آن‌هایی که صرفاً بر انتظارات رشد تکیه دارند، ایجاد خواهد کرد؛ تحولی که می‌تواند به نشانه ورود صنعت هوش مصنوعی به مرحله‌ای چالش‌برانگیزتر از ارزیابی اقتصادی باشد.