یک نکته اساسی در تمایز انسان و هوش مصنوعی؛ پاسخ‌های هوشمندانه نشان‌دهنده خودآگاهی نیستند
تحقیقات انجام‌شده توسط پژوهشگران دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ نشان می‌دهند که هرچند هوش مصنوعی ممکن است رفتارهایی مشابه انسان‌ها داشته باشد، این موضوع به معنی آگاهی آن نیست.
این مطالعه که در مجلهٔ Cognition به چاپ رسیده، نشان می‌دهد که گزینه‌های واژگانی مانند «آگاهی» و «خودآگاهی» می‌توانند بر روی نظر افراد دربارهٔ قابلیت‌های ذهنی هوش مصنوعی تأثیر گذارند.
رفتار مشابه، قضاوت‌های متفاوت
تیم تحقیق حدود ۱۱۰۰ نفر را مورد بررسی قرار داد. شرکت‌کنندگان سناریوهایی حاوی توصیف انسان‌ها یا سیستم‌های مصنوعی را مطالعه کردند که به صداها و احساسات دیگران پاسخ می‌دادند. سپس، مشارکت‌کنندگان ارزیابی کردند که این سیستم‌ها چه میزان از محیط خود آگاه هستند.
یافته‌ها نشان داد که هرچه سطح واکنش‌پذیری بیشتر باشد، نمرهٔ ارزیابی آگاهی هم افزایش می‌یابد. با این حال، هنگام سنجش خودآگاهی، حتی حساس‌ترین سامانهٔ هوش مصنوعی هم امتیاز کمتری از کم‌واکنش‌ترین انسان دریافت می‌کند. در ارزیابی آگاهی از محیط، این اختلاف بسیار کمتر مشاهده شد.
تمایز معنایی آگاهی و خودآگاهی
لویی لونگین، رئیس این پژوهش، اشاره می‌کند که عموم مردم به راحتی می‌پذیرند که هوش مصنوعی می‌تواند محیط اطرافش را شناسایی کند؛ ولی در ارتباط دادن خودآگاهی به آن، احتیاط بیشتری می‌کنند.
طبق نظر پژوهشگران، «آگاهی» می‌تواند به توانایی دریافت و پاسخ به اطلاعات محیطی اشاره داشته باشد، در حالی که «خودآگاهی» به طور معمول به تجربه‌های درونی و ذهنی مرتبط می‌شود. بنابراین، حتی رفتار هوشمندانه نمی‌تواند به تنهایی وجود تجربهٔ ذهنی را تأیید کند.
اهمیت انتخاب واژگان
به گزارش SciTechDaily، برخی شرکت‌ها و رسانه‌ها گاه با توصیف هوش مصنوعی به عنوان سامانه‌ای با درک یا اراده، تصویری شبیه انسان از آن به نمایش می‌گذارند. بهادر بهرامی، یکی از نویسندگان این تحقیق، تأکید می‌کند که قضاوت‌های عمومی به نوع واژه‌هایی که استفاده می‌شود بستگی دارد.
این نتایج نشان می‌دهند که برای توصیف دقیق توانایی‌های هوش مصنوعی، لازم است که بین واکنش‌پذیری، آگاهی از محیط و تجربهٔ ذهنی تمایز قائل شویم؛ زیرا صرفاً مشابهت رفتاری با انسان، به خودی خود به معنی داشتن خودآگاهی نیست.
