زمستان چالش‌برانگیز گاز برای ۱۱ استان؛ پیش‌بینی محدودیت گاز در مازندران، گلستان و خراسان شمالی
با افزایش نزدیک شدن به فصل سرد سال و بالا رفتن نیاز به گاز، نگرانی‌ها بابت تامین مداوم این منبع انرژی در زمستان پیش‌رو بیشتر شده است؛ به‌ویژه با این واقعیت که علی‌رغم بازگشت برخی از ظرفیت‌های تأسیسات آسیب‌دیده به فعالیت، هنوز بخش‌هایی از توان تأمین به حالت اولیه بازنگشته و پیش‌بینی می‌شود ۱۱ استان کشور با مشکلاتی در تامین گاز روبه‌رو شوند؛ این شرایط مرة دیگر ضرورت مدیریت در مصرف گاز را یادآوری می‌کند.
به محض نزدیک شدن به روزهای سرد سال و افزایش مصرف گاز در بخش‌های خانگی، تجاری و صنایع کوچک، نگرانی‌ها بابت حفظ تأمین پایدار این منبع انرژی در زمستان پیش‌رو بیشتر شده است؛ به‌ویژه اینکه بخشی از ظرفیت تأسیسات گازی هنوز به سیستم بازنگشته و پیش‌بینی می‌شود حدود ۱۱ استان با چالش تأمین گاز مواجه شوند. در این شرایط، شناسایی مشترکان با مصرف بالا، اصلاح الگوی مصرف و جستجوی راهکارهایی برای کنترل مصرف‌های بالا در دستور کار قرار گرفته است.
با سرد شدن هوا، نیاز به گاز طبیعی به ویژه در بخش خانگی بالا می‌رود به نحوی که در روزهای اوج مصرف، به ازای هر یک درجه کاهش در دما، تقریباً ۲۵ میلیون مترمکعب گاز معادل توان تولید یک فاز از پارس جنوبی، به مصرف روزانه کشور افزوده می‌شود. این افزایش نیاز در حالی رخ می‌دهد که تأمین گاز کشور هنوز با مشکلات ناشی از عدم توازن در تولید و مصرف مواجه است.
در همین راستا، آسیب رسیدن به برخی زیرساخت‌های گازی کشور در اواخر زمستان سال گذشته بر توان تأمین گاز تأثیر منفی گذاشته است. به گفته مسئولان، حدود ۲۳۰ میلیون مترمکعب از ظرفیت مرتبط با این تأسیسات تحت تأثیر قرار گرفته که در حال حاضر حدود ۱۰۰ میلیون مترمکعب آن به مدار بازگشته است. بنابراین هنوز حدود ۱۳۰ میلیون مترمکعب از این ظرفیت به حالت اولیه بازنگشته و این موضوع به همراه عدم توازن قبلی، شرایط تأمین گاز در فصل سرد را با چالش روبرو می‌کند.
برآوردها نشان می‌دهد که حدود ۱۱ استان کشور در فصل زمستان پیش‌رو با تنش گازی روبرو خواهند بود، به‌طوری‌که سه استان شمالی شامل مازندران، خراسان شمالی و گلستان به دلیل ویژگی‌های جغرافیایی و شرایط شبکه گازرسانی با حساسیت بیشتری مواجه‌اند.
از طرف دیگر، افزایش مصرف گاز نیز با ورود سامانه‌های بارشی و کاهش دما می‌تواند شدت بیشتری یابد. در پنج روز اخیر، مصرف گاز در بخش خانگی، تجاری و صنایع کوچک حدود ۷۰ میلیون مترمکعب معادل ۳۰ درصد رشد داشته است. با توجه به پیش‌بینی‌های هواشناسی مبنی بر بارندگی مناسب در نواحی غربی و شمال‌غربی کشور، انتظار می‌رود کاهش دما موجب افزایش استفاده از وسایل گرمایشی و به تبع آن، رشد مصرف گاز شود.
تأکید بر شناسایی مشترکان پرمصرف برای مدیریت تقاضا
در چنین شرایطی، مدیریت مصرف و همچنین تلاش برای افزایش ظرفیت تأمین گاز اهمیت مضاعفی پیدا می‌کند. یکی از محورهای این اقدام، اصلاح تعرفه‌های مربوط به مشترکان با مصرف بالا است که پس از ۱۴ سال، قرار است در سال ۱۴۰۴ مورد بازنگری قرار گیرد.
سعید توکلی، مدیرعامل شرکت ملی گاز، به تازگی در یک گفت‌وگوی تصویری اشاره کرد که حدود ۲ درصد از مشترکان کشور در گروه مصرف‌کنندگان بسیار پرمصرف قرار دارند و کل مصرف آن‌ها تقریباً ۶ درصد از کل گاز کشور را شامل می‌شود. تعرفه‌های این گروه بر اساس مصوبه‌های موجود طراحی شده و به هدف افزایش حساسیت نسبت به میزان مصرف، اصلاح خواهد شد.
وی اضافه کرد که سال گذشته، به دنبال اجرای این سیاست، مصرف گاز در بخش خانگی تقریباً ۵.۸ درصد کاهش یافت که نشان‌دهنده اثرگذاری سیاست‌های اقتصادی در کنار فرهنگ‌سازی و اصلاح رفتار مصرف‌کنندگان است.
مدیرعامل شرکت ملی گاز ایران همچنین بر اهمیت بررسی دیگر ابزارهای تکمیلی جهت کنترل مصرف‌های بسیار بالا تأکید کرد و گفت که این شرکت مجری قوانین و مقررات مصوب است و تصمیم‌گیری درباره اصلاحات بیشتر در حوزه تعرفه‌ها و دیگر ابزارهای بازدارنده، نیازمند بررسی و تصویب در مراجع مسئول است.
در همین زمینه، محمدرضا عارف، معاون اول رئیس‌جمهوری نیز بر لزوم مدیریت مصرف انرژی تأکید کرده و بیان داشت که لازم است به اصلاح قیمت‌ها برای مصرف‌کنندگان پرمصرف پرداخته شود و در صورت عدم توجه به میزان مصرف، ناچار به قطع گاز آن‌ها خواهیم شد.
این اظهارات در شرایطی مطرح می‌شود که با بالا رفتن تقاضای گاز در روزهای سرد سال و وجود محدودیت‌ها در تأمین، مدیریت مصرف‌های بالا می‌تواند یکی از عوامل کاهش فشار بر شبکه گازرسانی باشد.
علاوه بر شناسایی مشترکان پرمصرف، تعدیل رفتار مصرف‌کنندگان خانگی نیز می‌تواند در کاهش تقاضای گاز مؤثر باشد. بر اساس داده‌های ارائه‌شده، تقریباً ۷۰ تا ۸۰ درصد از مصرف گاز در موارد گرمایشی به کار می‌رود، بنابراین بهینه‌سازی سیستم‌های گرمایشی و جلوگیری از هدررفت حرارت، از جمله روش‌های کارآمد برای کاهش مصرف انرژی به شمار می‌رود.
استفاده از درزگیر برای پنجره‌ها و درها، نصب پنجره‌های دوجداره، به کارگیری پرده‌های ضخیم، تنظیم دمای پکیج بین ۵۵ تا ۶۰ درجه سانتی‌گراد و تنظیم صحیح شعله بخاری از جمله اقداماتی است که می‌تواند به کاهش میزان مصرف گاز کمک نماید؛ بدین ترتیب آگاهی‌بخشی درباره روش‌های کاهش مصرف و تشویق مشترکان به رعایت الگوی مصرف در کنار سیاست‌های تعرفه‌ای و نظارتی می‌تواند به مدیریت تقاضا در روزهای سرد سال یاری رساند.
۲۱۷
