آیا بودجه ۱۴۰۶ دستخوش تحولات اساسی خواهد شد؟ مهم‌ترین تغییرات در حقوق کارمندان و بازنشستگان
اقتصاد۲۴- سید حمید پورمحمدی در مورد وضعیت اقتصادی کشور و اهمیت ادامه فعالیت‌های نظام مالی و بودجه‌ای تصریح کرد: دشمنی‌های ناشی از جنگ، محاصره و فعالیت‌های نظامی نمی‌تواند مانع از پیشبرد دقیق و به‌موقع نظام مالی و بودجه‌ای ما گردد و برنامه‌ریزی برای بودجه باید در زمان‌های مشخص، با دقت انجام گیرد.
رئیس سازمان برنامه و بودجه ضمن اعلام اینکه بخشنامه بودجه سال ۱۴۰۶ تهیه و تصویب شده است، بیان کرد: این بخشنامه به رئیس‌جمهور ارسال شده است تا ابلاغ گردد. وی همچنین افزود که در گفت‌وگوهایی که با نمایندگان مجلس داشته‌ایم، درباره روش‌های تدوین بودجه سال آینده تبادل نظر کرده‌ایم، چرا که شرایط بودجه این سال با سال گذشته تفاوت دارد و لازم بود به توافقاتی در این زمینه برسیم تا هماهنگی بهتری در این روند ایجاد شود.
پورمحمدی ادامه داد: کلیات بودجه که شامل مواردی چون درآمدها و منابع می‌باشد، تقریباً تنظیم شده است و باید آن را به موقع ارائه کنیم.
وی تأکید کرد که در این دوران سخت اقتصادی و سیاسی، استمرار فعالیت‌های بودجه‌ای بسیار حیاتی است و با وجود تغییرات و چالش‌های مختلفی که با آنها مواجه هستیم، تا به حال کمترین اختلالی در حوزه بودجه مشاهده نشده است و تمامی پرداخت‌ها به‌طور منظم انجام شده است.
رئیس سازمان برنامه و بودجه همچنین تصریح کرد که هرچند در پرداخت‌ها ممکن است اولویت‌هایی وجود داشته باشد و در مواردی برخی پرداخت‌ها به تأخیر بیفتد، اما روند کلی تخصیص منابع به‌صورت منظم و با قاعده انجام می‌شود و لایحه بودجه طبق زمان‌بندی مقرر ارائه خواهد شد.
وی به وضعیت معیشتی خانواده‌ها در این فضای تورمی اشاره کرد و اظهار داشت: اکنون در شرایط تورم، بسیاری از کارمندان دولت و بازنشستگان با مشکلات اقتصادی قابل توجهی روبه‌رو هستند. بنابراین بایستی در بودجه سال آینده به این موضوع توجه بیشتری داشته باشیم و اقداماتی برای بهبود شرایط معیشتی این قشر انجام دهیم.
پورمحمدی افزود: احتمال دارد جابه‌جایی‌هایی در منابع بودجه‌ای انجام گیرد. در گذشته به‌طرز قابل توجهی به درآمدهای نفتی وابسته بودیم، اما تحولات اخیر ممکن است منجر به تغییر در منابع بودجه‌ای و انتقال اتکای آن به حوزه‌های دیگر گردد.
رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور همچنین بر لزوم برقراری عدالت در پرداخت‌های کارکنان دولت تأکید کرد و گفت: برخی از کارکنان با دریافتی‌های غیرمنصفانه‌ای مواجه هستند و باید تلاش کنیم تا این نابرابری‌ها را بهبود بخشیم.
وی تأکید کرد: مسائل معیشتی کارمندان دولت و بازنشستگان، کاهش نابرابری در پرداخت‌ها و بررسی تغییرات در منابع درآمدی دولت از جمله مواردی است که در تهیه بودجه سال ۱۴۰۶ مدنظر قرار خواهد گرفت.
حذف واسطه‌ها در تخصیص بودجه و حرکت به سمت بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد
رئیس سازمان برنامه و بودجه در بخش دیگری از صحبت‌های خود به ضرورت اصلاح سازوکار تخصیص منابع مالی دولت پرداخت و گفت: در شیوه‌های سنتی، بودجه به یک وزارتخانه اختصاص می‌یابد و سپس به معاونت‌ها و از آنجا به استان‌ها و نهایتاً به شهرستان‌ها منتقل می‌شود. این روند می‌تواند موجب رسوب منابع مالی شود و در نهایت سهم کمتری به ذی‌نفع نهایی برسد.
وی افزود: ما بر آنیم تا با حذف واسطه‌ها، منابع مالی را مستقیماً به ذی‌نفع نهایی برسانیم. برای مثال، در خرید گندم از کشاورزان، به‌جای انتقال منابع از وزارت جهاد کشاورزی به شرکت بازرگانی دولتی و سپس به استان‌ها، می‌توان از کشاورز به‌طور مستقیم خرید کرد و وجه آن را به حساب او واریز نمود.
پورمحمدی ادامه داد: در حوزه مدارس نیز به‌جای تقسیم منابع میان معاونت‌ها و استان‌ها، منابع به طور مستقیم به مدرسه اختصاص داده می‌شود. این روش به ما امکان می‌دهد تا هزینه‌های مدرسه را به‌دقت مشخص کنیم و منابع متناسب با نیاز واقعی هر مدرسه تخصیص یابد.
وی خاطرنشان کرد که این شفافیت موجب شده است که سرانه مدارس در یک سال و نیم گذشته به ۲.۵ برابر افزایش یابد.
رئیس سازمان برنامه و بودجه اضافه کرد: در روش‌های قدیمی، منابع مالی ممکن بود ماه‌ها در فرایند انتقال بین نهادهای مختلف باقی بماند و گاهی مجبور می‌شدیم برای تأمین منابع، اوراق مالی منتشر کنیم که این منابع ممکن بود با تاخیر به مقصد برسند. اما اکنون با حذف واسطه‌ها، روند ارسال منابع به طور مستقیم و سریع‌تر انجام می‌شود.
پورمحمدی همچنین یکی دیگر از مزایای این رویکرد را توانایی مدیریت تخصیص منابع بر اساس وضعیت درآمدی دولت ذکر کرد و گفت: درآمدهای دولت متغیر است و می‌توانیم با استفاده از اعتباردهی، منابع مورد نیاز را زودتر به ذی‌نفع نهایی منتقل کنیم تا هزینه‌ها را مدیریت نمایند.
بیشتر بخوانید:ابلاغ لایحه بودجه ۱۴۰۵ کل کشور توسط قالیباف + سند
وی ادامه داد: در این رویکرد، حساب‌وکتاب پیمانکاران، مدارس و سایر ذی‌نفعان به‌طور مشخص و شفاف خواهد بود. همچنین در مواردی که به اقدام سریع نیاز است، به‌عنوان مثال در فصل سرما، می‌توان منابع لازم را به‌سرعت در اختیار ذی‌نفع نهایی قرار داد تا عملیات اجرایی به دلیل طولانی شدن فرایند اداری به تعویق نیفتد.
رئیس سازمان برنامه و بودجه تأکید کرد که تخصیص مستقیم منابع به ذی‌نفع نهایی مقدمه‌ای برای حرکت به سوی بودجه‌ریزی مبتنی بر عملکرد است. زیرا با مشخص شدن ذی‌نفع نهایی و هزینه‌ها و منابع تخصیص‌یافته، قابلیت ارزیابی دقیق‌تر عملکرد و سنجش اثرگذاری هزینه‌های دولت فراهم می‌شود.
هوشمندسازی فرایند رتبه‌بندی پیمانکاران با استفاده از داده‌ها
پورمحمدی در ادامه به برنامه‌های سازمان برنامه و بودجه برای هوشمندسازی فرایندهای اداری اشاره کرد و گفت: یکی از اقداماتی که به‌طور ویژه در سازمان برنامه و بودجه انجام می‌شود، صدور مجوز و رتبه‌بندی پیمانکاران و شرکت‌های مشاور است. رتبه‌بندی پیمانکاران در پنج سطح انجام می‌شود و هر یک از رتبه‌ها نشان‌دهنده ظرفیت پیمانکار برای دریافت پروژه‌ها می‌باشد.
وی افزود: در گذشته، روند ارتقای رتبه برای شرکت‌ها طولانی و زمان‌بر بود و جمع‌آوری مدارک مورد نیاز می‌توانست تا هشت ماه زمان ببرد.
رئیس سازمان برنامه و بودجه بیان کرد: شرکت‌های متقاضی باید اطلاعاتی از قبیل تعداد مهندسان، مدارک تحصیلی آنها، تعداد پروژه‌ها و مبالغ مربوط به قراردادها را ارائه می‌کردند و برای تکمیل مدارک می‌بایست به مکان‌های مختلفی مراجعه می‌کردند تا در نهایت سازمان بتواند صلاحیت ارتقای رتبه آنها را بررسی کند.
پورمحمدی به مشکلات این روند اشاره کرد و گفت: در چنین شرایطی، احتمال بروز رفتارهای غیراخلاقی وجود دارد؛ به‌طور مثال، ممکن است مدارک جعلی یا قراردادهای صوری ارائه شود.
وی تصریح کرد: این فرایندها در حال حذف هستند و در چارچوب تحولات این حوزه، سامانه‌های سازمان به دانشگاه‌ها، نظام‌های ثبت قرارداد، نظام بانکی و دیگر مراجع مرتبط متصل شده‌اند. بنابراین، متقاضی تنها می‌بایست کد یا شماره مربوطه را وارد کند و سامانه به‌طور هوشمند اطلاعات مورد نیاز را استخراج و تجمیع خواهد کرد تا مشخص شود آیا آن شرکت مستحق ارتقای رتبه است یا خیر.
رئیس سازمان برنامه و بودجه افزود: این فرایند موجب کاهش پیچیدگی‌های اداری شده و با حذف نیاز به نامه‌نگاری‌های فراوان، می‌تواند در عرض چند دقیقه انجام گیرد.
استفاده از هوش مصنوعی برای کاهش هزینه‌های پیمانکاران
پورمحمدی در ادامه به کاربرد هوش مصنوعی در نظام فنی و اجرایی کشور اشاره کرد و اظهار داشت: اجرای پروژه‌های عمرانی نیازمند رعایت مقررات فنی و استانداردهای مشخصی است. برای هر بخش از پروژه، شامل بتن، میلگرد، آهن و خاک‌برداری ضوابط خاصی وجود دارد.
وی افزود: صدها آیین‌نامه، بخشنامه و دستورالعمل در این زمینه وجود دارد و پیمانکاران برای اجرای صحیح و استاندارد پروژه باید به این اطلاعات دسترسی داشته باشند. آشنایی با این موارد، فرآیندی سنگین و پرهزینه است.
رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور گفت: به‌منظور تسهیل این فرایند، اطلاعات فنی به سازوکار هوش مصنوعی سپرده شده است. در حال حاضر، پیمانکار می‌تواند سؤال خود را مطرح و سامانه از میان منابع مختلف اطلاعات کاملاً مرتبط را استخراج و در اختیار او قرار دهد.
پورمحمدی بیان کرد: این سامانه می‌تواند به پیمانکار بگوید که با چه مسائلی روبرو است و باید چه ضوابطی را رعایت کند. بنابراین، این فرآیند هم هزینه‌های پیمانکاران را کاهش می‌دهد و هم امکان افزایش کیفیت و دقت در اجرای پروژه‌ها را فراهم می‌آورد.
هوشمندسازی محاسبه تعدیل قیمت پروژه‌های عمرانی
وی همچنین به موضوع تعدیل قیمت پروژه‌های عمرانی اشاره کرد و گفت: پیمانکارانی که از دولت مطالباتی دارند، در شرایط تورم با افزایش هزینه‌های عمل‌آوری پروژه مواجه می‌شوند. ازاین‌رو نمی‌توان هزینه‌های اجرای پروژه را بدون در نظر گرفتن افزایش قیمت‌ها محاسبه کرد.
پورمحمدی اضافه کرد: برای محاسبه تعدیل قیمت، لازم است تغییر قیمت تمام ملزومات و عوامل موثر بر هزینه اجرای پروژه، مانند خاک، آجر، سیمان و نیروی کار بررسی شود. معمولاً در این فرآیند چانه‌زنی‌های مختلفی بین طرفین در مورد میزان تعدیل صورت می‌گیرد.
رئیس سازمان برنامه و بودجه کشور اعلام کرد که قرار است فرایند تعدیل قیمت‌ها به این شیوه انجام شود. تمام مراجع و منابع اطلاعات مورد نیاز را ارائه خواهند کرد و سامانه بر اساس این داده‌ها محاسبه خواهد کرد که میزان تعدیل برای هر پروژه چه میزان باید باشد.
وی تصریح کرد: با به‌کارگیری این روش، می‌توان فرایند محاسبه تعدیل قیمت‌ها را دقیق‌تر و مبتنی بر اطلاعات معتبر و قابل اعتماد انجام داد و از پیچیدگی‌های فرایندهای دستی کاست.
منبع: ایسنا
