روزنامه اصلاح‌طلب: ترک NPT فرصتی برای امریکا فراهم می‌کند
براساس گزارش خبرآنلاین، روزنامه آرمان ملی اشاره کرده است که این موضوع سبب شده ایران به شیوه‌ای متفاوت از گذشته با آژانس انرژی اتمی رفتار کند و به تدریج به کاهش انجام تعهدات خود بپردازد. نمونه عینی این رفتار را می‌توان در توافق برجام مشاهده کرد که پس از خروج غیرقانونی ایالات متحده، ایران نیز به تدریج از انجام تعهدات خود در چارچوب برجام عقب‌نشینی کرد.
کشورهای غربی بارها نشان داده‌اند که در قبال ایران ثبات موضع ندارند و نمی‌توان به آنها اطمینان کرد. برای مثال، ایالات متحده در دو مقطع که مذاکرات در حال پیشرفت بود، با نقض تمام قواعد بین‌المللی، میز مذاکره را بمباران کرد تا اثبات کند هدف آنها از مذاکره صرفاً اتلاف وقت و خرید زمان است.
جنگ‌های ۱۲ روزه و ۴۰ روزه نشان می‌دهند که آمریکایی‌ها چگونه به سمت جنگ روی آوردند. در کشور ما نیز نظرات متنوعی درباره برنامه هسته‌ای وجود دارد. دولت و برخی نهادهای حاکم بر این باورند که باید بر پایه شروط هفت‌گانه ایران با ایالات متحده مذاکره کرد، در حالی که گروه‌های سیاسی دیگر هیچ‌گونه مذاکره‌ای را نمی‌پذیرند و تمامی وضعیت را در تقابل و رویارویی می‌بینند و آماده جنگ می‌شوند. اینکه این گروه‌ها چه نفعی از آغاز جنگ می‌برند، هنوز مشخص نیست.
اما به‌طور کلی، آنچه واضح است این است که در کشور، نیروهای نظامی و دیپلماسی به‌طور همزمان پیش می‌روند و تصمیم‌گیری در این زمینه به عهده مسئولان عالی‌رتبه و تصویب مقامات ارشد نظام است که مشخص کنند آیا باید از مسیر دیپلماسی پیش بروند یا قدرت نظامی را برای مقابله با تهدیدات به کار بگیرند. ایران با هوشیاری تلاش کرده که هیچ بهانه‌ای به دست دشمن ندهد تا فشارها و اجماع جهانی علیه خود را افزایش دهد و همین امر مانع از قانع کردن دیگر کشورها برای اقدام نظامی علیه ایران شده است. اخیراً رافائل گروسی، مدیرکل آژانس بین‌المللی انرژی اتمی، ابراز امیدواری کرده که تلاش‌های کشورهایی نظیر پاکستان، قطر، عمان و مصر برای میانجی‌گری بین ایران و آمریکا به نتایج مثبتی ختم شود. اما او همچنان در قبال حملات به تاسیسات هسته‌ای سکوت کرده و باید پاسخ دهد چرا با اینکه به آژانس در این خصوص سکوت کرده، آمریکا را مورد انتقاد قرار نمی‌دهد.
* تلاش برای خروج از NPT
در تهران، گروه‌ها و جناح‌های تندرو در تلاشند تا راه‌هایی برای بسته‌شدن تمامی درهای مذاکره و هدایت کشور به سمت منازعه و جنگ بیابند و هیچ تلاشی در این مسیر کوتاهی نمی‌کنند. به‌طور مثال، حاجی دلیگانی، نماینده شاهین‌شهر، از تهیه طرح سه‌فوریتی برای خروج از NPT خبر داده است. در همین راستا، جبهه پایداری نیز در بیانیه‌ای خواستار خروج از NPT شده و در آن اعلام کرده است: «تجربه سال‌های اخیر و به ویژه دو جنگ تحمیلی اخیر نشان داده که ساختارهای بین‌المللی مبتنی بر این پیمان کاملاً ناکارآمد و موجب بی‌توجهی به حقوق قانونی ملت ایران شده‌اند. حق ابتدایی ملت ایران از عضویت در این معاهده باید حمایت از فعالیت‌های صلح‌آمیز هسته‌ای در سایت‌هایی باشد که برای آژانس شناخته‌شده هستند و باید نسبت به بمباران آنها واکنشی نشان داده می‌شد، اما آژانس حتی به سکوت نیز قانع نشد و عملاً نقش تسهیل‌کننده‌ای برای حملات علیه ایران ایفا کرد و هم‌اکنون نیز این نقش را ادامه می‌دهد».
جبهه پایداری در بیانیه خود درباره ادامه عضویت ایران در پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای NPT تأکید کرده که همکاری‌های جمهوری اسلامی ایران با آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در سال‌های گذشته نشان داده که این پیمان در وضعیت‌های بحرانی نه تنها از حقوق و امنیت ملت ایران دفاع نکرده، بلکه به ابزاری برای افزایش فشارها علیه کشور تبدیل شده است. در بخش دیگری از بیانیه آمده که گرچه خروج از این پیمان ممکن است با تحریم‌ها و فشارهای سیاسی جدیدی از سوی غرب همراه شود، اما مزایایی همچون پایان نظارت‌های یک‌طرفه، جلوگیری از جاسوسی و بهانه‌تراشی برای تجاوز، تقویت بازدارندگی و حفاظت از تأسیسات و دانشمندان هسته‌ای و استقلال در بهره‌برداری از انرژی هسته‌ای، از هزینه‌های احتمالی آن فراتر خواهد بود. این جبهه از نمایندگان مجلس و اعضای شورای عالی امنیت ملی خواسته است روند قانونی و اجرایی خروج کامل ایران از پیمان NPT و توقف همکاری‌های فراملی را در سریع‌ترین زمان ممکن آغاز کنند و دکترین دفاعی و نظامی کشور را بازنگری کنند.
* پاس گل به آمریکا؟
مدت‌هاست که تندروها به دنبال خروج ایران از NPT هستند و حتی پیش از جنگ اخیر، بدون اینکه متوجه باشند این تصمیم مشکلات بیشتری برای کشور ایجاد خواهد کرد. نکته مبهم درباره این موضوع این است که آنها تنها یک جنبه از ماجرا را برجسته می‌کنند، که اگر ایران از NPT خارج شود به ادعای خودشان، موجب جلوگیری از جاسوسی و عدم وجود بهانه برای تجاوز می‌شود و قدرت بازدارندگی کشور افزایش می‌یابد، اما جنبه دیگر ماجرا که به‌طور حتم مهم‌تر است را نمی‌گویند، یعنی اینکه خروج از NPT چه پیامدهای بالقوه‌ای برای ایران به همراه خواهد داشت. جبهه پایداری باید به‌طور شفاف توضیح دهد که قبل از مسدودسازی راه‌های نفوذ، وزیر امور خارجه در مصاحبه‌ای اشاره کرده بود که چطور ممکن است خروج از NPT چنین نتیجه مثبتی داشته باشد و آیا این تصمیم دست ایالات متحده و ترامپ را بیش از پیش باز نخواهد کرد؟
زیرا افکار عمومی جهانی به سادگی می‌توانند به روایت خودشان گرایش پیدا کنند. یکی از مشکلاتی که ایالات متحده همواره با ایران داشته، این بوده که به خاطر عضویت ایران در پیمان منع گسترش سلاح‌های هسته‌ای، نتوانسته اجماعی جهانی برای حمله به ایران ایجاد کند و اکنون نیز در حوزه حملات به ایران تحت فشارهای داخلی و خارجی قرار دارد؛ بنابراین، تندروها باید از کلی‌گویی دست کشیده و دیدگاه خود را با شفافیت بیشتری به افکار عمومی داخل ایران ارائه دهند که هزینه‌ها و فواید خروج از NPT چیست و چه ضمانتی وجود دارد که اگر ایران از این پیمان خارج شود، دیگر شاهد تحریم‌های بیشتر، حملات وسیع‌تر یا اجماعی جهانی علیه ایران نخواهیم بود؟
این سوالات و سوالاتی از این دست واقعی‌تر از آن هستند که تندروها با جملات کلی و مبهم به آنها پاسخ دهند. اگر نگاهی کارشناسانه و سنجیده به وضعیت کنونی بیندازیم، درمی‌یابیم که این تصمیم می‌تواند بدترین و نادرست‌ترین اقدام باشد که می‌توان گرفت، چراکه اکنون ایران تحت فشارهای مختلفی قرار دارد و خروج از NPT می‌تواند بر دامنه این فشارها بیفزاید. با اینکه ماده ۱۰ NPT حق خروج را به رسمیت می‌شناسد، اما هیچ تضمینی وجود ندارد که کشور خارج‌شونده از پیامدهای سیاسی، اقتصادی یا اقدامات شدید در امان بماند؛ پس باید هزینه‌های سنگین خروج از NPT را مدنظر قرار داده و با ارزیابی دقیق ابعاد آن، به تصمیم‌گیری بپردازیم. نمی‌توان انکار کرد که در دو دهه گذشته یکی از موانع اصلی شکل‌گیری اجماع جهانی علیه تهران، اختلاف‌نظر میان قدرت‌های بزرگ در موضوع ایران بوده و چین و روسیه بر مبنای حق استفاده صلح‌آمیز از انرژی هسته‌ای و حضور در NPT از ایران حمایت کرده‌اند. خروج ایران از NPT می‌تواند این توازن را به هم بزند و این موضوع ممکن است راه را برای تصویب قطعنامه‌های جدید شورای امنیت هموار کند و احتمالاً چین و روسیه نیز به صف مخالفین ایران بپیوندند.
17302
