اوکراین به همکاری با نوکیا قصد دارد شبکه اینترنت ماهواره‌ای خود را راه‌اندازی کند
اوکراین در حال برنامه‌ریزی برای ایجاد یک سیستم ارتباطات ماهواره‌ای مختص به خود است؛ تصمیمی که با توجه به حوادث اخیر، چندان شگفت‌آور به نظر نمی‌رسد.
نیروهای مسلح اوکراین به‌تازگی تفاهم‌نامه‌ای با دو شرکت فنلاندی، نوکیا به‌عنوان رهبر صنعت مخابرات و آیس‌آی، تولیدکننده ماهواره، امضا کرده‌اند تا بررسی‌های لازم جهت توسعه یک شبکه ارتباطات ماهواره‌ای مستقل و تحت کنترل اوکراین انجام گیرد.
رافال مودژفسکی، مدیرعامل و هم‌بنیان‌گذار آیس‌آی، در پیامی که روز پنجشنبه ۲۲ اکتبر به انتشار رسید، عنوان کرد: «اوکراین به سامانه‌های ارتباطات ماهواره‌ای امن، مستقل و با کارایی بالا نیازمند است که نظارت بر آن‌ها در دستان خود این کشور باشد. ما سابقه‌ای قوی در انجام به موقع مأموریت‌های مستقل داریم و قادر به ساخت چنین قابلیتی خواهیم بود. از سال ۲۰۲۲، آیس‌آی با افتخار از اوکراین حمایت کرده و به این حمایت ادامه خواهد داد.»
اوکراین برای مقابله با تهدیدات روسیه به شدت به ارتباطات و داده‌های مبتنی بر ماهواره اتکا دارد. این کشور در فوریه ۲۰۲۲ مورد حمله روسیه قرار گرفت و همچنان با استفاده از نیروهای زمینی، موشک‌ها و پهپادها تحت فشار است.
با این حال، اوکراین مالک ماهواره‌هایی که استفاده می‌کند نیست. این کشور عمدتاً به خدمات سیستم عظیم ماهواره‌ای استارلینک از اسپیس‌ایکس و همچنین استارشیلد، نسخه‌ای نظامی و مقاوم در برابر اختلالات، وابسته است که توسط دولت ایالات متحده و متحدان آن بهره‌برداری می‌شود.
استارشیلد به‌طور خاص برای اوکراین از اهمیت بالایی برخوردار است؛ زیرا این امکان را فراهم می‌آورد که پهپادهای سریع در میدان جنگ و در فواصل وسیع هدایت شوند. اوکراین در جنگ با استفاده از پهپادها به مهارت‌های فوق‌العاده‌ای دست یافته و از این دستگاه‌ها هم برای حمله و هم برای دفاع بهره‌مند می‌شود.
با این وجود، در تاریخ ۱۴ اکتبر، سربازان و مقامات اوکراینی از کاهش قابل توجه دسترسی به خدمات استارشیلد خبر دادند. این محدودیت شامل کاهش سرعت برای پهپادهای مجهز به ایستگاه‌های ارتباطی بود و نتیجه‌اش سقوط بسیاری از این دستگاه‌ها از آسمان بود.
هنوز مشخص نیست که چه شخصی موجب این محدودیت‌ها شده است. ظاهراً برخی از مقامات آمریکایی ادعا کرده‌اند که ایلان ماسک دستور این اقدام را صادر کرده است؛ اما بنیان‌گذار و مدیرعامل اسپیس‌ایکس، سرانجام مسئولیت را برعهده دولت ترامپ می‌گذارد.
ماسک در تاریخ ۱۴ اکتبر در پلتفرم اجتماعی ایکس نوشت: «سامانه‌های استارشیلد تحت مالکیت دولت ایالات متحده هستند و کنترلی بر آن‌ها وجود دارد. هرگونه محدودیت در سرعت یا حجم استفاده باید به تأیید ارتش آمریکا برسد و در نهایت، رئیس‌جمهور ایالات متحده مسئول می‌باشد.»
محدودیت‌های اعمال شده بر استارشیلد که به وضوح براساس اظهارات اخیر ترامپ لغو شده‌اند، بدون شک تمایل اوکراین را برای دست‌یابی به کنترل بر زیرساخت‌های ارتباطات ماهواره‌ای خود تقویت کرده است.
اوکراین برای دفاع از خود در برابر روسیه، به‌شدت به ارتباطات و داده‌های مبتنی بر ماهواره متکی است
میکو هوتالا، مدیر ارشد امور ژئوپولیتیک و روابط دولتی نوکیا و رئیس هیئت‌مدیره بخش دفاعی این شرکت، در تاریخ ۲۲ اکتبر اظهار داشت: «کشورها به نوعی ارتباطات نیاز دارند که بتوانند در هر شرایطی به آن اعتماد شوند. شبکه‌های ماهواره‌ای زمانی که ارتباطات زمینی مختل می‌شوند، می‌توانند نقش حمایتی و مؤثری ایفا کنند.»
نوکیا و آیس‌آی در اول اکتبر اعلام کردند که به منظور کمک به کشورها در ایجاد سامانه‌های ارتباطات ماهواره‌ای مستقل همکاری خواهند کرد. این توافق با اوکراین ادامه‌دهنده همان همکاری پیشین است.
آیس‌آی پیشتر نیز در تلاش‌های دفاعی اوکراین نقش ایفا کرده بود. این شرکت فنلاندی و زیرمجموعه آمریکایی آن، به‌طور مشترک گروهی از ماهواره‌های رصد زمین را در مدار نزدیک زمین اداره می‌کنند که با استفاده از رادار دهانه ترکیبی سطح زمین را تحلیل می‌کنند. اوکراین از اطلاعات به‌دست‌آمده از این منظومه ماهواره‌ای آیس‌آی برای جمع‌آوری داده‌ها و برنامه‌ریزی عملیات خود بهره می‌برد.
این همکاری منجر به این شده است که آیس‌آی، یا حداقل یکی از ماهواره‌های آن، در تیررس روسیه قرار گیرد. یک ماهواره بازرسی روسی به نام «کاسموس ۲۶۱۲» به تازگی به ماهواره آیس‌آی-ایکس۳۶ که توسط شرکت آیس‌آی آمریکا مدیریت می‌شود، نزدیک‌تر از حد معمول شد.
هدف این نزدیک شدن بدون اطلاع‌رسانی مشخص نیست. احتمال دارد که روسیه به دنبال ارزیابی قابلیت‌های ماهواره یا دخل و تصرف در عملکرد آن باشد. همچنین ممکن است هدف دیگر این اقدام، ارسال پیامی به آیس‌آی و اوکراین باشد تا نشان دهد که در صورت تمایل، می‌تواند برای ماهواره‌های آن‌ها مشکلاتی ایجاد کند.
