دلیل ازدحام در پمپ‌بنزین‌ها ناشی از کمبود بنزین نیست؛ بلکه به کمبود کارت‌های سوخت مربوط می‌شود
بر اساس گزارشی که خبرآنلاین از سایت فرارو منتشر کرده، شیوه جدید سوخت‌گیری نه تنها منجر به ایجاد صف‌های طویل می‌شود، بلکه از دید نمایندگان مجلس نیز به‌عنوان امری غیرقانونی تلقی شده است. اعضای کمیسیون انرژی مجلس تصریح کرده‌اند که طبق توافقی که با دولت وجود داشته، این شیوه جدید باید منجر به حذف کارت سوخت در جایگاه‌ها گردد، اما در عمل به نحوی که در تهران مشاهد می‌شود، خبری از حذف کارت سوخت وجود ندارد.
کمبود کارت سوخت در جایگاه‌ها
محدودیت تعداد کارت‌های آزاد در جایگاه‌های سوخت سابقاً باعث تاخیر در سوخت‌گیری راننده‌هایی می‌شد که فاقد کارت شخصی بودند. پیش‌تر، بعد از رسیدن به نازل، راننده می‌توانست کارت اضطراری را از اپراتور دریافت کرده و با استفاده از یک رمز پیش‌فرض که معمولاً ۱-۱-۱-۱ بود، سوخت‌گیری را آغاز کند.
اکنون اما یک مرحله فنی جدید به این فرآیند افزوده شده که به نام دریافت توکن یا رمز یک‌بار مصرف شناخته می‌شود. رانندگانی که کارت شخصی ندارند، دیگر قادر نخواهند بود به‌طور مستقیم از کارت جایگاه استفاده کنند. آنها نیاز دارند ابتدا کارت بانکی خود را در دستگاه کارتخوان جایگاه بکشند و فرآیند احراز هویت اولیه را گذرانده و سپس حجم بنزینی را که می‌خواهند، تعیین کنند.
پس از ثبت کارت بانکی و وارد کردن رمز، دستگاه کارتخوان یک رسید کاغذی صادر می‌کند که بر روی آن رمزی چهار رقمی به عنوان توکن قرار دارد. این توکن که یک‌بار مصرف و دارای اعتبار زمانی محدود است، نیاز دارد که راننده کارت اضطراری جایگاه را بگیرد. در مرحله بعد باید رمز جدید بر روی صفحه‌کلید نازل وارد شود تا پمپاژ بنزین فعال گردد. با اجرای آزمایشی این طرح در بیش از ۱۰۰ جایگاه، زمان توقف هر خودرو در پمپ‌بنزین به‌طرز قابل توجهی افزایش یافته است.
بروز خطاهای احتمالی در فرآیند بانکی یا ناآشنایی رانندگان با کشیدن مجدد کارت و دریافت رسید چاپی، زمان معطلی هر نازل را افزایش داده و به‌طور محسوسی بر شلوغی پمپ‌بنزین‌ها تاثیر گذاشته است.
این تغییر با هدف ثبت هویت فردی که سوخت‌گیری می‌کند در سامانه و پیوند دادن تراکنش‌های کارت اضطراری با کد ملی و حساب بانکی اجرا شده است. به‌این ترتیب، سامانه مدیریت مصرف بنزین آزاد و جلوگیری از سوء استفاده از کارت‌های جایگاه را در نظر دارد.
اگرچه در مرحله اجرا، راننده‌ای که کارت سوخت ندارد باید دو بار کارت بکشد: یک بار برای دریافت توکن و برگه رمز و یک بار دیگر برای تسویه حساب پس از سوخت‌گیری. این توقف‌ها در ساعات شلوغی فرایند تخلیه صف خودروها را کند کرده و باعث می‌شود خطوط انتظار به خیابان‌های اطراف جایگاه‌ها گسترش یابد.
دلایل شلوغی پمپ‌بنزین‌ها چیست؟
رفتارهای مقطعی مصرف‌کنندگان شاید یکی دیگر از عوامل موثر در ایجاد صف‌های طویل سوخت باشند. برخی بر این باورند که مراجعه به پمپ بنزین قبل از پایان ماه و نگرانی از دست دادن سهمیه بنزین علت این ترافیک است. با این حال، این فرضیه به‌عنوان دلیل اصلی شلوغی‌های اخیر مطرح نیست؛ زیرا با گذر از روزهای پایانی ماه و حتی روز شنبه دوم آبان، همچنان صف‌های طولانی در جایگاه‌ها دیده می‌شود.
افرادی که تمایل به استفاده از سهمیه رو به انقضای خود داشتند، تا قبل از اتمام مهر باک خودرو را پر کرده‌اند و این عامل نمی‌تواند دلیل توجیه‌پذیری برای تداوم شلوغی در روزهای ابتدایی دوره جدید سهمیه‌بندی باشد.
عامل دوم مربوط به واکنش اجتماعی نسبت به تحولات سیاسی و منطقه‌ای است. تجارب گذشته نشان داده که به محض دریافت هر نوع پیام یا ظهور نشانه‌های تنش، گروهی از شهروندان برای اطمینان از پر بودن باک خودروهای خود راهی جایگاه‌ها می‌شوند.
این رفتار به سرعت به سایر جایگاه‌ها سرایت کرده و صف‌های متراکم را ایجاد می‌کند. افزایش مراجعه همزمان در کنار طولانی شدن زمان سوخت‌گیری بنزین آزاد فشار مضاعفی به زیرساخت‌های سوخت‌رسانی وارد می‌کند و این هجوم‌های ناگهانی به وضوح بر شلوغی پمپ‌بنزین‌ها اثر دارد.
آیا صف پمپ‌بنزین‌ها به خاطر کمبود بنزین تشکیل شده است؟
آمارهای رسمی بخش انرژی ادعای کمبود بنزین را رد می‌کنند. پیش‌تر اعلام شده بود که بین توان تولید روزانه ۱۱۰ میلیون لیتری و مصرف روزانه ۱۲۵ میلیون لیتری فاصله وجود دارد و کشور برای پوشش این کسری نیازمند واردات بنزین است. اما با معرفی نرخ جدید بنزین به قیمت ۱۰ هزار تومان برای هر لیتر، وزارت نفت اعلام کرد که نیاز به واردات بنزین متوقف شده و پالایشگاه‌های داخلی توانسته‌اند تراز سوخت را به تعادل برسانند.
هنگامی که نیازی به واردات بنزین نباشد و مخازن انبارها پر باشد، ایجاد ترافیک خودروها ناشی از کمبود بنزین نخواهد بود.
پایش روند تامین نشان می‌دهد که محموله‌های بنزین به‌طور مداوم از انبارهای نفت با نفتکش‌ها به مخازن جایگاه‌ها منتقل می‌شوند. بنابراین، عامل اصلی ایجاد صف‌های کنونی ناشی از اختلال در تامین سوخت نیست و فرآیند توکن‌سازی کارت‌های آزاد و هجوم‌های مقطعی، دلایل قوی‌تری به شمار می‌آیند.
17302
