چین دیگر به مرز پیشی گرفتن از اقتصاد ایالات متحده نزدیک نیست

برای نزدیک به دو دهه، تصور عبور چین از ایالات متحده به‌ عنوان بزرگ‌ترین اقتصاد جهانی نه تنها یک احتمال دورتادور، بلکه به عنوان نتیجه‌ای تقریباً اجتناب‌ناپذیر در نظر گرفته می‌شد. افزایش سریع تولید، صادرات و سرمایه‌گذاری در چین باعث شده بود که بسیاری از اقتصاددانان زمان دقیق تقاطع دو اقتصاد را پیش‌بینی کنند. برخی پیش‌بینی‌ها حتی از وقوع این تغییر قبل از سال ۲۰۲۰ خبر می‌دادند. اما این تقاطع مورد انتظار محقق نشد و تاریخ‌های بعدی نیز به تدریج به تعویق افتادند.

طبق گزارشی از فایننشال تایمز که بر اساس داده‌های Oxford Economics تهیه شده است، اقتصاد چین در سال ۲۰۲۱ به حدود ۷۷ درصد از تولید ناخالص داخلی ایالات متحده رسید. اما سپس روند به سمت معکوس تغییر کرد و نسبت به میزان ۶۷ درصد در سال ۲۰۲۵ کاهش یافت. این کاهش ۱۰ واحد درصدی در چهار سال، نشان‌دهنده افزایش فاصله اسمی میان دو اقتصاد، برخلاف انتظارات قبلی است.

پیش‌بینی‌های پیشین بر پایه تداوم رشد سریع چین و کاهش تدریجی فاصله با ایالات متحده استوار بودند. این تصویر از تجربه چند دهه‌ای توسعه چین ناشی می‌شد؛ فازی که در آن دومین اقتصاد بزرگ دنیا با شتابی خیره‌کننده گسترش یافت و سهم عظیمی از تولید جهانی را به خود اختصاص داد.

اما داده‌های جدید، داستان متفاوتی را روایت می‌کنند. برآوردهای Oxford Economics نمایانگر این است که ابعاد اقتصاد چین تا سال ۲۰۴۰ تنها به حدود ۸۴ درصد سایز اقتصاد ایالات متحده خواهد رسید. بنابراین، حتی با فرض اینکه نسبت از سطح سال ۲۰۲۵ افزایش یابد، فاصله به طور کامل کاهش نمی‌یابد و به نظر می‌رسد ایالات متحده همچنان به عنوان اقتصاد بزرگ‌تر باقی بماند.

معیار محاسبات در گزارش، تولید ناخالص داخلی اسمی بر مبنای دلار آمریکا است. بنابراین خروجی تنها به مقدار کالا و خدمات تولیدشده در این دو کشور وابسته نیست؛ نرخ تبادل یوآن و دلار نیز می‌تواند بر فاصله اندازه‌گیری تأثیرگذار باشد. کاهش ارزش یوآن در برابر دلار، ارزش دلاری اقتصاد چین را به زیر می‌آورد و نوسانات مثبت آن می‌تواند نسبت را بالا ببرد.

تولید ناخالص داخلی اسمی با سنجش بر اساس برابری قدرت خرید تفاوت دارد. معیار اسمی برای مقایسه ابعاد اقتصادها با توجه به قیمت‌ها و نرخ‌های جاری ارز به کار می‌رود، در حالی که برابری قدرت خرید اختلاف سطح قیمت‌ها را میان کشورها در نظر می‌گیرد. این گزارش بر اساس معیار نخست بحث می‌کند؛ از این رو تغییرات ارزی بخش جدایی‌ناپذیر از نتایج ارائه شده هستند.

کاهش سهم نسبی چین به معنای کوچک‌شدن واقعی تولید آن نیست. ممکن است هر دو اقتصاد همچنان رشد کنند، اما اگر ارزش دلاری اقتصاد ایالات متحده به صورت سریع‌تری افزایش یابد، نسبت چین به ایالات متحده کاهش خواهد یافت. همچنین افزایش سریع‌تر قیمت‌های اسمی در آمریکا یا تغییرات در نرخ ارز می‌توانند فاصله محاسبه‌شده با دلار را افزایش دهند.

حرکت از ۶۷ درصد در سال ۲۰۲۵ به حدود ۸۴ درصد در سال ۲۰۴۰ نیز نشان‌دهنده این است که Oxford Economics مقداری همگرایی مجدد را برای چین پیش‌بینی کرده است.

اقتصاد چین در دهه‌های اخیر شاهد صعودی بی‌سابقه بوده و نزدیک‌ترین رقیب ایالات متحده شده است. با این حال، تجربه سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ نشان می‌دهد که نزدیک شدن دو اقتصاد لزوماً روندی خطی نیست. پیش‌بینی‌هایی که زمانی عبور چین را قبل از سال ۲۰۲۰ محتمل می‌دانستند، در برابر آمار واقعی شکست خوردند.

نظر شما درباره آینده‌ی رقابت اقتصادی چین و ایالات متحده چیست؟