ادعای جدید یک استارتاپ آمریکایی: توانسته‌ایم جیوه را با سرعتی ۱۰ برابر بیشتر از سرن به طلا تبدیل کنیم

تبدیل جیوه به طلا، ایده‌ای است که تازگی ندارد، اما استارتاپ آمریکایی ماراتون فیوژن (Marathon Fusion) اخیراً ادعایی مبنی بر انجام عملی این روند مطرح کرده است. این شرکت اطمینان می‌دهد که با استفاده از نوترون‌های ناشی از همجوشی هسته‌ای، موفق به تولید طلای پایدار شده است و جالب‌تر اینکه، سرعت تولید آن نیز ده برابر سریع‌تر از رکورد سازمان اروپایی پژوهش‌های هسته‌ای (سرن) است.

در تاریخ ۲۱ اکتبر ۲۰۲۶، ماراتون فیوژن اعلام کرد که در ماه گذشته موفق به انجام آزمایشی شده که آن را به عنوان «کیمیاگری با سرعت بالا» معرفی می‌کند. با این حال، این شرکت هنوز اطلاعات دقیقی درباره مقدار طلای تولیدشده، هزینه‌ فرآیند و جزئیات کامل آزمایش را منتشر نکرده و ادعای آن نیز به طور مستقل تأیید نشده است.

زومیت در مرداد ۱۴۰۴ در مقاله‌ای به بررسی طرح ماراتون فیوژن برای تبدیل جیوه به طلا پرداخته بود. در آن زمان، این شرکت تنها بر اساس محاسبات و شبیه‌سازی‌های رایانه‌ای پیشنهاد کرده بود که می‌توان با استفاده از نوترون‌های پرانرژی رآکتورهای همجوشی، طلای جدید تولید کرد. اکنون، نقطه قوت ادعای جدید در این است که ماراتون می‌گوید موفق به گذراندن مرحله آزمایش عملی شده است.

روش ارائه‌شده توسط ماراتون بر پایه نوعی واکنش هسته‌ای شناخته شده است. در این فرآیند، نوترون‌های پرانرژی حاصل از همجوشی دوتریوم و تریتیوم به هسته جیوه-۱۹۸ برخورد کرده و با از دست دادن دو نوترون، آن را به جیوه-۱۹۷ تبدیل می‌کنند.

جیوه-۱۹۷ یک ایزوتوپ ناپایدار است که طی یک فرآیند واپاشی هسته‌ای به طلا-۱۹۷ تبدیل می‌شود که این آخرین ایزوتوپ پایدار طلا محسوب می‌شود. بنابراین، بر خلاف تلاش‌های کیمیاگران قدیم، تبدیل جیوه به طلا از دیدگاه فیزیک هسته‌ای ممکن است.

ماراتون فیوژن بر این باور است که نوترون‌های تولید شده در رآکتورهای همجوشی قادر به رفع این محدودیت هستند. این شرکت در مقاله مقدماتی خود در سال ۲۰۲۵ برآورد کرده بود که یک نیروگاه همجوشی با طراحی مناسب، می‌تواند به‌ازای هر گیگاوات توان حرارتی، تا پنج تن طلا تولید کند.

به گفته شرکت، فروش طلای تولیدشده می‌تواند به‌طور قابل توجهی درآمد نیروگاه را افزایش دهد. با این وجود، این ارقام همچنان صرفاً پیش‌بینی‌های نظری هستند و تولید طلا به این میزان هنوز به اثبات نرسیده است.

بر اساس گزارش استارتاپ فورچون، چالش اصلی ادعای جدید ماراتون این است که شرکت هنوز اطلاعات آزمایشگاهی کافی برای بررسی مستقل نتایج ارائه نداده است.

ماراتون در پست‌های خود تصاویری از اندازه‌گیری‌های پرتوی گاما را به‌عنوان نشانه‌ای از تولید جیوه-۱۹۷ و طلا-۱۹۷ ارائه کرده، اما اطلاعات کاملی از مقدار محصول نهایی و جزئیات لازم برای ارزیابی کارایی فرآیند در دسترس نیست. بنابراین، ادعای تولید طلا با سرعتی ده برابر بیشتر از رکورد سرن هنوز تأیید مستقلی ندارد.

چالش دیگری که وجود دارد مربوط به ایزوتوپ‌های جیوه می‌باشد. جیوه طبیعی دارای چندین ایزوتوپ است و واکنش‌های هسته‌ای ممکن است علاوه بر طلای پایدار، ایزوتوپ‌های پرتوزای طلا را نیز تولید کنند. جداسازی این مواد ممکن است فرایند تولید را پیچیده و پرهزینه‌تر سازد.

از طرف دیگر، ماراتون هنوز یک نیروگاه همجوشی عملیاتی ندارد. این شرکت اذعان کرده است که در حال ساخت رآکتوری در سان‌فرانسیسکو است، اما فاصله زیادی میان آزمایش تبدیل مقادیر اندک ماده و تولید صنعتی چندین تن طلا وجود دارد.

سوال مهمی که اکنون مطرح می‌شود این است که آیا تبدیل جیوه به طلا واقعاً ممکن است یا خیر، و اینکه آیا می‌توان این کار را به صورت اقتصادی انجام داد. برای پاسخ به این سوال، ماراتون ملزم است که مقدار واقعی طلای تولیدشده، خلوص ایزوتوپی آن، میزان انرژی مصرفی و هزینه تولید هر گرم طلا را به اطلاع رساند. همچنین نتایج آزمایش باید تحت پایش مستقل قرار گیرد.

تا زمانی که این اطلاعات ارائه نشود، ادعای اخیر ماراتون فیوژن را می‌توان به عنوان یک قدم ممکن به جلو در مقایسه با شبیه‌سازی‌های گذشته در نظر گرفت، اما هنوز نمی‌توان آن را به عنوان یک اثبات برای تولید اقتصادی طلا از طریق همجوشی هسته‌ای محسوب کرد.