کدام مرزهای زمینی ایران در حال حاضر برای تجارت فعال هستند؟
اقتصاد۲۴- با وجود فشارهای تحریمی و تنش‌های سیاسی که بر تجارت بین‌المللی ایران سایه افکنده، اخبار اخیر درباره اختلالات در مبادلات تجاری با همسایگان، بار دیگر موضوع وضعیت مرزهای تجاری و مشکلات پیش‌روی صادرات و واردات را در کانون توجه قرار داده است. از یک سو، خبر از توقف موقتی صادرات ایران به پاکستان به همراه ادامه واردات از این کشور منتشر شد، و از دیگر سو، گزارش‌ها از تجمع هزاران کامیون در مرز دوغارون حکایت داشت.
پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران، در گفت‌وگویی با مهر عنوان کرد که به دلیل تحریم‌های مربوط به سیستم بانکی، صادرات ایران به پاکستان به طور موقت متوقف شده، در حالی که واردات از پاکستان به کشور همچنان برقرار است. همزمان، احسان ملک‌زاده، رئیس هیئت‌مدیره انجمن صنفی حمل‌ونقل بین‌المللی، خبر داد که ۲۲۷۱ کامیون در مرز دوغارون معطل شده‌اند و تاکید کرد که بر خلاف اطلاعات منتشرشده، گذرگاه مرزی بین چین و افغانستان هنوز بازگشایی نشده است.
این وضعیت در شرایط اضطراری سیاسی و تبعات ناشی از تحریم‌ها، سوالات و ابهامات بسیاری را در خصوص وضعیت تجارت ایران با کشورهای همسایه به‌وجود می‌آورد؛ آیا تبادلات تجاری ایران در مرزهای مشترک همچنان ادامه دارد؟ صادرات و واردات با چه چالش‌هایی مواجه است و وضعیت تردد کامیون‌ها در گذرگاه‌های مرزی به چه شکل است؟ و به علاوه، دولت و کشورهای همسایه تا چه میزان در راستای رفع مشکلات تجاری و تسهیل تردد ناوگان حمل‌ونقل همکاری می‌نمایند؟
توقف کامیون‌ها در مرزهای پاکستان و افغانستان با رفع موانع گمرکی حل می‌شود / تردد در دو طرف مرز پاکستان به‌طور کامل قطع نشده و مشکل اصلی به صادرات کامیون‌های ایرانی مرتبط است
پیمان سنندجی، رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران، در ارتباط با مشکلات تردد کامیون‌های ایرانی در مرز پاکستان، به تجارت‌نیوز گفت: از روز شنبه، خبرهایی مبنی بر توقف تردد کامیون‌ها در دوطرف مرز پاکستان منتشر شده، اما تحقیقات نشان داده که این تردد به‌طور کامل قطع نشده و مشکل اصلی مربوط به صادرات کامیون‌های ایرانی است. این کامیون‌ها با چالش‌هایی نظیر صدور بارنامه الکترونیکی و مسائل مالی مواجه شده‌اند.
معطلی کامیون‌ها در مرز ریمدان همچنان ادامه دارد
وی در ادامه با اشاره به اینکه خبر بازگشایی مرز پاکستان به تازگی منتشر شده است، افزود: بر اساس اطلاعات دریافتی، روند جابه‌جایی کالا در این مرز تسهیل شده و صادرات به حالت عادی درحال بازگشت است. با این حال، معطلی و ازدحام کامیون‌ها در مرز ریمدان همچنان به قوت خود باقی است و نیاز به تدابیری هم از جانب ایران و هم از سوی پاکستان احساس می‌شود تا این مشکل برطرف گردد.
کندی روال گمرکی و فرآیند تخلیه بار یکی از عوامل اصلی معطلی کامیون‌ها در مرز دوغارون است
او همچنین به مشکلات موجود در مرز دوغارون در مبادلات تجاری ایران و افغانستان اشاره کرده و بیان داشت: یکی از دلایل عمده معطلی کامیون‌ها در این مرز، کندی فرایندهای گمرکی و تخلیه بار است. ازدحام کامیون‌های صادراتی و حاملان بار ترانزیتی نیز از دیگر عواملی است که زمان توقف کامیون‌ها را افزایش می‌دهد. در صورتی که این مسائل حل نشود، معطلی کامیون‌ها در مرزها ادامه خواهد داشت.
ازدحام کامیون‌ها در مرزهای بازرگانی به دلیل کمبود زیرساخت‌ها شدت می‌گیرد
رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران به ترافیک کامیون‌ها در سایر مرزهای کشور نیز اشاره کرد و بیان داشت: در حال حاضر، مرز بازرگان به علت سهم قابل توجه آن در تجارت ایران با اروپا و ترکیه از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پس از آن، مرزهای مربوط به کشورهای مستقل مشترک‌المنافع از جمله ارمنستان و ترکمنستان نیز مسیری هستند که با حجم زیادی از مبادلات تجاری رو به رو هستند.
وی ادامه داد: به علاوه، در گذرگاه‌های مرتبط با افغانستان نیز به‌خاطر ارسال انواع کالای مختلف، از جمله مواد غذایی و فرآورده‌های نفتی، ترافیک کامیون‌ها قابل مشاهده است. بخشی از این مشکلات به ظرفیت پذیرش کامیون‌ها وابسته است و بخش دیگر به ناکافی بودن زیرساخت‌های گمرکی مرتبط می‌شود؛ عواملی که زمان انتظار و توقف کامیون‌ها را در مرزها افزایش می‌دهد.
او بر نقش دولت و سازمان‌های مسوول در مدیریت تردد مرزی تاکید کرده و گفت: دولت، گمرک و سایر نهادهای مرتبط با روندهای مرزی می‌توانند با انجام مجموعه‌ای از اقدامات، معطلی کامیون‌ها را کاهش دهند. یکی از اقدامات کلیدی، فعالیت شبانه‌روزی تمامی دستگاه‌های مستقر در مرزهاست که می‌تواند به تسریع فرآیند انجام تشریفات و جابه‌جایی کالا کمک کند.
دولت باید با حذف بازرسی‌های تکراری و تبادل الکترونیکی اطلاعات، تردد مرزی را تسهیل کند
رئیس کمیسیون حمل‌ونقل اتاق بازرگانی تهران بر اهمیت اصلاح فرآیندهای گمرکی تاکید کرده و تصریح کرد: حذف بازرسی‌های مکرر و بررسی اسناد قبل از ورود کامیون‌ها به مرز از جمله اقداماتی است که دولت می‌تواند برای کاهش توقف کامیون‌ها در نظر بگیرد. همچنین لازم است که اطلاعات گمرکی میان نهادهای مختلف به‌طور الکترونیکی به اشتراک گذاشته شود تا از تکرار مراحل اداری و بازرسی‌های غیرضروری جلوگیری شود.
اختصاص مسیرهای ویژه برای کالاهای زمانی حساس می‌تواند تأثیر بسزایی در کاهش معطلی کامیون‌ها و تسریع فرآیند صادرات داشته باشد
وی با اشاره به ضرورت تسهیل عبور کالاهای فاسدشدنی توضیح داد: تخصیص مسیرهای ویژه برای کالاهایی که به زمان حساس هستند، می‌تواند نقش بسیار موثری در کاهش معطلی کامیون‌ها و تسریع در فرایند صادرات ایفا نماید. تأسيس سامانه نوبت‌دهی نیز یکی دیگر از اقداماتی است که می‌تواند به ساماندهی تردد کامیون‌ها و صرفه‌جویی در ترافیک در مرزها کمک شایانی کند.
او همچنین به اهمیت همکاری‌های بین‌المللی در حل مشکلات مرزی تاکید کرده و گفت: مذاکره با کشورهای همسایه، از جمله افغانستان و پاکستان، برای هماهنگی هرچه بیشتر در فرآیندهای تجاری و حمل‌ونقل ضروری است. این اقدامات همراه با اصلاح رویه‌های داخلی می‌تواند به کاهش مشکلات موجود در گذرگاه‌های مرزی منجر گردد.
سنندجی در پایان با بیان ضرورت مدیریت یکپارچه مرزها خاطرنشان کرد: مرزها نباید به محلی برای توقف و ایستایی کامیون‌ها تبدیل شوند. ایجاد هماهنگی میان دستگاه‌های مسوول، افزایش بهره‌وری زیرساخت‌های موجود و تسریع فرآیندهای گمرکی از جمله اقداماتی است که برای کاهش زمان توقف کامیون‌ها و تسهیل جریان تجارت خارجی لازم است مورد توجه قرار گیرد.
منبع: مهر
