آیا کاربران ایرانی باید نگران اتصال خودکار شماره سیم‌کارت به حساب‌های گوگل باشند؟

نگرانی‌ها درخصوص هشدارهای امنیتی مربوط به حساب‌های گوگل زمانی مطرح شد که به کاربران دستگاه‌های اندروید توصیه شد که هرچه سریع‌تر گزینه تأیید خودکار شماره تلفن را غیرفعال کنند. این هشدار به این دلیل صادر شد که گوگل بدون کسب تأیید مستقیم از کاربران، شماره سیم‌کارت مربوط به دستگاه را به حساب‌های گوگل متصل می‌کند و این می‌تواند منجر به محدودیت دسترسی افراد، به ویژه کاربران ایرانی، به حساب‌هایشان در گوگل شود.

این هشدارها چقدر معتبر هستند؟ بررسی مدارک رسمی گوگل نشان می‌دهد که بخش عمده‌ای از ادعای مطرح شده صحت دارد. در واقع، سیستم اندروید قابلیتی را در اختیار دارد که شماره‌های تلفن موجود در دستگاه را به‌صورت خودکار به تمام حساب‌های گوگل متصل در گوشی اضافه می‌کند. این گزینه به‌طور پیش‌فرض فعال است؛ اما ربط آن به قفل شدن حساب‌ها و خطر از دست دادن دائمی دسترسی به آن، به سادگی که در این هشدارها ذکر شده، نیست.

بر اساس اطلاعات رسمی گوگل، گزینه‌ای به نام تأیید شماره تلفن در اندروید وجود دارد که به‌طور خودکار هنگام راه‌اندازی دستگاه، شماره یا شماره‌های تلفن را تأیید می‌کند. گوگل تصریح می‌کند که این فرایند به منظور ارائه امکانات امنیتی و ارتباطی مختلفی مانند کمک به ورود و بازسازی حساب، شناسایی دستگاه‌های گم‌شده و استفاده از برخی خدمات ارتباطی طراحی شده است.

نکته حائز اهمیت در توضیحات گوگل این است که شماره تأیید شده تنها به یک حساب خاص محدود نمی‌شود. اگر چندین حساب گوگل بر روی گوشی فعال باشد، شماره تلفن می‌تواند به تمامی آن‌ها اضافه گردد و حتی حساب‌هایی که به‌طور بعدی به دستگاه افزوده می‌شوند نیز شامل این مورد خواهند بود. بنابراین، اگر سیم‌کارت جدیدی در دستگاه قرار گیرد و شماره آن تأیید شود، گوگل می‌تواند آن شماره را نیز به حساب‌های فعال روی گوشی مرتبط کند.

همچنین، گوگل اشاره نموده است که برای اطمینان از تعلق شماره به کاربر، ممکن است به‌صورت دوره‌ای و همراه با اپراتور موبایل، شماره را تأیید مجدد کند.

موضوع نگران‌کننده‌ای که در رابطه با این قابلیت مطرح شده این است که بعد از اتصال شماره سیم‌کارت، گوگل برای تأیید هویت کاربر به ارسال پیامک تکیه می‌کند. بر اساس این ادعا، عدم دریافت پیامک می‌تواند خطر از دست دادن حساب را به همراه داشته باشد. ولی این دیدگاه چندان دقیق نیست.

علاوه بر این، گوگل ممکن است در صورت شناسایی ورودی‌های غیرمعمول، مانند تلاش برای ورود از دستگاه یا موقعیت جدید، درخواست تأیید هویت بیشتری داشته باشد. در برخی مواقع، پیامک یکی از روش‌های مورداستفاده برای این تأیید است.

وضعیت کاربران ایرانی در استفاده از خدمات گوگل با بسیاری از کاربران دیگر کشورها متفاوت است. محدودیت‌های ارتباطی، مسائل مربوط به تحریم‌ها، چالش‌ها در دریافت پیامک‌های بین‌المللی و استفاده مکرر از وی‌پی‌ان به عنوان ابزاری برای تغییر ای‌پی، عواملی هستند که ممکن است فرآیند ورود و تأیید هویت را دشوارتر کند.

گوگل در راهنمای رسمی خود تأیید می‌کند که تغییر مکان یا مشاهده رفتار غیرمعمول هنگام ورود به حساب می‌تواند منجر به درخواست بررسی امنیتی بیشتر شود. این شرکت حتی توضیح می‌دهد که در برخی موارد، به دلیل تفاوت در مکانی که ورود انجام می‌شود، امکان دریافت کد تأیید از طریق پیامک وجود نخواهد داشت.

با این حال، باید درنظر داشت که وابستگی به پیامک برای کاربرانی که ممکن است در دریافت آن با مشکل مواجه شوند (مانند کاربران ساکن ایران)، خطر از دست دادن دسترسی را افزایش می‌دهد؛ زیرا اگر کاربر هنگام ورود به حساب نیاز به تأیید هویت داشته باشد و هیچ روش جایگزینی نداشته باشد، فرآیند بازگشت به حساب برای او ممکن است بسیار دشوار یا زمان‌بر شود.

اگر همچنان نگران این موضوع هستید که به دلیل شماره موبایل ایرانی، گوگل دسترسی شما به حساب‌هایتان را محدود کند، می‌توانید با استفاده از گزینه تأیید شماره تلفن در تنظیمات اندروید، این قابلیت را غیرفعال کنید. برای این کار به مسیر زیر بروید:

Settings → Google → All services

بخش Privacy & security

Phone number verification

غیرفعال کردن تأیید خودکار شماره.

این مسیر در راهنمای رسمی اندروید توضیح داده شده است. البته بسته به نسخه اندروید و رابط کاربری تولیدکننده، ممکن است موقعیت نمایش برخی گزینه‌ها متفاوت باشد.

با خاموش کردن این قابلیت، دیگر تأیید خودکار شماره‌ها توسط گوگل انجام نخواهد شد؛ اما مواردی که قبلاً به حساب‌های گوگل اضافه شده‌اند، به‌صورت خودکار حذف نخواهند شد.

برای مشاهده شماره‌های ثبت شده، باید به تنظیمات حساب گوگل خود دسترسی پیدا کنید. ابتدا به سایت myaccount.google.com مراجعه کنید و از بخش Personal info گزینه Phone را انتخاب کنید. در این قسمت امکان مشاهده شماره‌های تلفن متصل به حساب وجود دارد و در صورت نیاز، می‌توانید آن‌ها را تغییر یا حذف کنید. فقط دو نکته را فراموش نکنید:

• اگر چندین حساب گوگل دارید، پیشنهاد می‌شود این قسمت را برای هر حساب به‌طور منفرد بررسی نمایید.
• قبل از حذف شماره‌ها، حتماً بررسی کنید که چه سرویس‌هایی از آن‌ها استفاده می‌کنند. پیش از حذف شماره‌ای که به‌عنوان شماره بازیابی ثبت شده، روش جایگزین در نظر بگیرید؛ در غیر این صورت ممکن است بازیابی حساب شما با مشکل مواجه شود.

مهم‌ترین اقدام امنیتی افزایش استقلال حساب از یک روش تأیید هویت است. گوگل گزینه‌های مختلفی را در اختیار کاربران قرار داده است که می‌توانند خطر قفل ماندن پشت صفحه ورود را کاهش دهند.

• فعال‌سازی Passkey: این قابلیت به کاربران امکان ورود به حساب را با استفاده از روش‌هایی مانند اثر انگشت، تشخیص چهره یا قفل صفحه دستگاه فراهم می‌کند. این شیوه در مقایسه با بسیاری از حملات فیشینگ نیز از امنیت بیشتری برخوردار است.
• استفاده از Google Authenticator: این اپلیکیشن کدهای یک‌بارمصرف ورود را تولید کرده و نیازی به دریافت پیامک یا اتصال به اینترنت برای تولید کد ندارد. البته لازم است که برای انتقال یا بازگردانی کدهای آن در صورت از دست دادن گوشی نیز برنامه‌ داشته باشید.
• ذخیره کردن کدهای پشتیبان: گوگل گزینه‌ای برای دریافت مجموعه‌ای از ۱۰ کد پشتیبان برای حساب‌های دارای تأیید دو مرحله‌ای فراهم می‌کند. هر کد یک‌بار مصرف بوده و می‌تواند زمانی که به روش معمول تأیید دو مرحله‌ای دسترسی ندارید، مورد استفاده قرار گیرد.
• ثبت ایمیل بازیابی: داشتن یک نشانی ایمیل بازیابی معتبر و دسترسی آسان، راهی دیگر برای بازگرداندن دسترسی به حساب است. بهتر است از ایمیلی استفاده کنید که مستقل از حساب اصلی باشد و به آن دسترسی قابل اعتماد داشته باشید.

خیر، الزامی برای غیرفعال کردن آن وجود ندارد. فعال بودن گزینه تأیید شماره تلفن به خودی خود یک آسیب‌پذیری امنیتی محسوب نمی‌شود؛ گوگل این قابلیت را برای تسهیل برخی امکانات امنیتی و ارتباطی طراحی کرده است.

برای کاربری که به شماره تلفن خود دسترسی پایدار دارد، استفاده از این گزینه می‌تواند مزایایی به همراه داشته باشد. در مقابل، افرادی که مکرراً سیم‌کارت خود را عوض می‌کنند، چند حساب گوگل روی یک گوشی دارند یا نمی‌خواهند شماره تلفنشان به‌طور خودکار به حساب‌های مختلف متصل شود، ممکن است تصمیم بگیرند آن را غیرفعال نمایند.

نکته‌ی اساسی این است که کاربران باید قبل از مواجهه با مشکلات محتمل، روش‌های مستقل و مطمئن برای ورود و بازیابی حساب خود را تنظیم نمایند.

در نهایت، هشدارهایی که درباره اتصال خودکار شماره سیم‌کارت به حساب‌های گوگل منتشر شده‌اند، واقعیت دارند اما ادعای اینکه این قابلیت به‌تنهایی کاربران ایرانی را در معرض خطر از دست دادن حساب‌هایشان قرار می‌دهد، معتبر و دقیق نیست. به طور کلی، کاربران می‌توانند این گزینه تأیید خودکار را فعال بگذارند، اما راهکار منطقی‌تر ایجاد چندین روش مطمئن برای ورود و بازیابی حساب‌هاست که به‌عنوان یک ضرورت امنیتی شناخته می‌شود.