نرخ بهره بین‌بانکی به مدت ۷ هفته ثابت در سطح ۲۴ درصد باقی ماند
اقتصاد۲۴- از تاریخ چهارم شهریور تا شانزدهم مهر ۱۴۰۵، نرخ سود بازار بین‌بانکی در تمامی هفت سطح مشاهداتی ثابت بر روی ۲۴ درصد باقی ماند. این ثبات پس از یک دوره نوسان در نرخ‌ها به وقوع پیوست؛ به‌طوری که این نرخ از ۲۳٫۵۷ درصد در پایان اسفند ۱۴۰۴ شروع شده و در فروردین به ۲۰٫۵۸ درصد کاهش یافته و سپس در خرداد دوباره به سقف دالان خود بازگشت.
بررسی‌های هفتگی مربوط به نرخ‌های بازار پول نشان می‌دهد که نرخ بین‌بانکی در پنجم فروردین به ۲۱٫۳۶ درصد و در دوازدهم فروردین به ۲۰٫۵۸ درصد رسیده است. تفاوت آخرین نرخ ثبت‌شده با این حداقل، ۳٫۴۲ واحد درصد می‌باشد. در اردیبهشت نیز نوساناتی در نرخ مشاهده شد که از نیمه دوم ماه به تدریج افزایش یافت و نهایتاً در انتهای اردیبهشت به ۲۳٫۸۱ درصد رسید.
در این مدت، نرخ توافق بازخرید حداقل ۲۳ درصد، نرخ اعتبارگیری قاعده‌مند ۲۴ درصد و نرخ سپرده‌گذاری قاعده‌مند نیز ۱۷ درصد اعلام شد. در نتیجه، بازگشت نرخ بین‌بانکی به سطح ۲۴ درصد بدون هم‌راستایی با افزایش نرخ‌های ابزارهای اعلام‌شده صورت گرفت.
تحلیل‌های صورت‌گرفته بر روی بازه زمانی طولانی‌تر، از بهمن ۱۳۹۹، نشان می‌دهد که سطح نرخ بین‌بانکی در سال‌های گذشته تغییرات قابل توجهی داشته است. این نرخ در تیر ۱۴۰۰ به ۱۷٫۹۵ درصد کاهش یافته، در پایان سال ۱۴۰۱ از ۲۳ درصد عبور کرده و در نیمه دوم ۱۴۰۴ برای چندین هفته متوالياً بار دیگر به ۲۴ درصد رسید. افت نرخ در فروردین سال جاری، این روند ماندگار را موقتاً مختل کرد ولی نرخ در ماه‌های بعد به سطح قبلی خود بازگشت.
نحوه بازگشت نرخ بین‌بانکی از کف فروردین به سقف دالان
نرخ بین‌بانکی در تاریخ ۲۷ اسفند ۱۴۰۴ به میزان ۲۳٫۵۷ درصد بود. در نخستین مشاهده سال ۱۴۰۵، نرخ در پنجم فروردین به ۲۱٫۳۶ درصد کاهش یافت و یک هفته بعد هم به ۲۰٫۵۸ درصد رسید. این مقدار به‌عنوان پایین‌ترین نرخ ثبت‌شده در داده‌های سال جاری تا شانزدهم مهر محسوب می‌شود.
پس از این افت، نرخ در نوزدهم فروردین به ۲۱٫۴۵ درصد و در بیست‌وششم فروردین به ۲۱٫۹۷ درصد افزایش پیدا کرد. در دوم اردیبهشت، نرخ به ۲۳٫۳۱ درصد رسید، اما این افزایش به سرعت ادامه پیدا نکرد و در نهم اردیبهشت به ۲۱٫۷۳ درصد و در شانزدهم اردیبهشت به ۲۱٫۳۷ درصد کاهش یافت.
از تاریخ بیست‌وسوم اردیبهشت، روند صعودی دوباره آغاز گردید. نرخ در این روز به ۲۳٫۲۴ درصد رسید که نشان‌دهنده افزایش ۱٫۸۷ واحد درصدی نسبت به هفته قبل بود. در انتهای اردیبهشت نرخ به ۲۳٫۸۱ درصد و در ششم خرداد به ۲۳٫۹۱ درصد ثبت شد.
در هفته‌های بعد، نرخ به سقف خود نزدیک‌تر شد و در تاریخ بیست‌وهفتم خرداد به ۲۴ درصد رسید. در تیر و مرداد، نوسانات نرخ بین ۲۳٫۸۳ تا ۲۳٫۹۹ درصد مشاهده شد. در نهایت، از چهارم شهریور تا شانزدهم مهر، تمامی مشاهدات نرخ بر روی ۲۴ درصد قرار داشت؛ به طوری که نرخ پس از نوسانات آغازین سال، بار دیگر به سقف دالان بازگشت.
تغییرات سطح نرخ سود از سال ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۴
در ابتدای دوره مورد بررسی، یعنی در ۲۵ بهمن ۱۳۹۹، نرخ بین‌بانکی ۱۹٫۸۵ درصد بود. این نرخ در پایان آن سال به ۱۹٫۹۹ درصد افزایش یافت، اما در ماه‌های ابتدایی سال ۱۴۰۰ کاهش یافت. در هفدهم تیر ۱۴۰۰، رقم ۱۷٫۹۵ درصد به‌عنوان پایین‌ترین نرخ در کل بازه زمانی اعلام شده ثبت شد.
در ادامه سال ۱۴۰۰، نرخ به تدریج مجدداً افزایش یافت و در نهم دی به ۲۱٫۱۱ درصد رسید و سال را با نرخ ۲۰٫۲۸ درصد به پایان برد. در سال ۱۴۰۱، نرخ در ابتدا نزدیک به ۲۰ درصد بود و در سی‌ام تیر به ۲۱٫۳۱ درصد افزایش یافت؛ بعد تحت تأثیر نوساناتی در مرداد به میزان قابل توجهی کاهش یافت و در نیمه دوم سال دوباره افزایش پیدا کرد.
زمانی‌که نرخ‌های دالان در بهمن ۱۴۰۱ تغییر کرد، نرخ بین‌بانکی از ۲۱٫۱۷ درصد در دوازدهم بهمن به ۲۲٫۵۴ درصد در بیست‌وششم بهمن رسید و در سوم اسفند از ۲۳ درصد عبور کرد.
در سال ۱۴۰۲، نرخ‌های ثبت شده در محدوده ۲۳٫۳۶ تا ۲۳٫۸۰ درصد نوسان داشتند. در سال ۱۴۰۳، نرخ از ۲۳٫۴۸ درصد در فروردین تا ۲۳٫۹۸ درصد در دی و بهمن تغییر کرد. در سال ۱۴۰۴، نخستین نرخ ۲۴ درصدی در نهم مهر ثبت شد و این رقم تا سیزدهم اسفند در تمامی مشاهدات هفتگی تکرار گردید.
چگونه فاصله نرخ بین‌بانکی با نرخ ریپو تغییر کرده است؟
داده‌های موجود در سال ۱۴۰۵ حاکی از آن است که حداقل نرخ توافق بازخرید در تمامی مشاهدات برابر با ۲۳ درصد بوده است. نرخ اعتبارگیری قاعده‌مند، که سقف دالان را تعیین می‌کند، برابر با ۲۴ درصد گزارش شده و نرخ سپرده‌گذاری قاعده‌مند نیز که در طرف کف دالان قرار دارد، ۱۷ درصد است. بنابراین، فاصله میان سقف و کف دالان در این دوره هفت واحد درصد بوده است.
با ثبات این سه نرخ، فاصله بین نرخ بین‌بانکی و حداقل نرخ ریپو تغییر کرده است. در دوازدهم فروردین، نرخ بین‌بانکی ۲۰٫۵۸ درصد بود که ۲٫۴۲ واحد درصد کمتر از حداقل نرخ توافق بازخرید به شمار می‌رفت. اما در انتهای اردیبهشت، این رابطه دگرگون شد و نرخ بین‌بانکی ۰٫۸۱ واحد درصد بالاتر از حداقل نرخ ریپو قرار گرفت.
از چهارم شهریور تا شانزدهم مهر، این فاصله به یک واحد درصد کاهش یافت؛ بدین ترتیب نرخ بین‌بانکی ۲۴ درصد و حداقل نرخ ریپو ۲۳ درصد تعیین شده بود. بنابراین، تغییر فاصله این دو نرخ در سال جاری ناشی از تحولات بازار بین‌بانکی بوده است.
میانگین این دو نرخ به نوع معاملات مختلف تعلق دارد. نرخ بین‌بانکی نمایانگر نرخ‌های گزارش‌شده در معاملات بازار است، درحالی‌که نرخ ریپو حداقل نرخ قبول‌شده در عملیات توافق بازخرید را نمایش می‌دهد. همچنین برابر شدن نرخ بین‌بانکی با سقف دالان، به معنی افزایش سقف نیست؛ بلکه نشان‌دهنده بازگشت بازار به سقف ثابت موجود است.
منبع: تجارت نیوز
