برای دومین بار در سطح جهان، گونه‌ای از قارچ بیمارستانی نسبت به تمامی درمان‌ها مقاومت پیدا کرده است
قارچی خطرناک که توانایی گسترش در محیط‌های بیمارستانی را دارد، اخیراً مقاومت خود را در برابر تمامی گروه‌های اصلی داروهای ضدقارچ به نمایش گذاشته است. این پدیده نادر قبلاً تنها در یک مورد دیگر در جهان گزارش شده بود.
قارچ مذکور، کاندیدومایزس اوریس نام دارد که پیشتر با نام کاندیدا اوریس شناخته می‌شد. از زمان شناسایی اولیه آن در سال ۲۰۰۹، این قارچ در بیش از ۶۰ کشور در شش قاره منتشر شده و در برخی بیمارستان‌ها به یکی از عوامل اصلی عفونت‌های بیمارستانی تبدیل گشته است.
یکی از چالش‌های عمده این قارچ، توانایی زنده ماندن طولانی‌مدت آن در محیط‌های درمانی است. این قارچ قادر است برای مدت زیادی روی سطوح و تجهیزات باقی بماند و از فردی به فرد دیگر منتقل شود. همچنین، عفونت‌های جدی ناشی از آن دارای نرخ بالایی از مرگ و میر هستند. به همین دلیل، سازمان بهداشت جهانی در سال ۲۰۲۲ این قارچ را جزو عوامل بیماری‌زای قارچی با اولویت بحرانی قرار داد.
مورد تازه‌ای که پژوهشگران گزارش کرده‌اند، ویژگی نگران‌کننده‌تری را به نمایش گذاشته است. طبق گزارشی از ساینس‌آلرت، این قارچ از یک زن ۲۸ ساله در نایروبی کنیا جدا شده است. بیمار پس از انجام یک عمل جراحی در بیمارستان به عفونت در محل جراحی مبتلا شده بود و آزمایش‌ها نشان داد که عامل عفونت، کاندیدومایزس اوریس است.
پژوهشگران سپس به بررسی تأثیر داروهای مختلف ضدقارچی بر رشد این سویه پرداختند. نتایج نشان داد که قارچ در برابر چهار گروه اصلی داروهای ضدقارچ مقاوم است. داروهایی از قبیل فلوکونازول، کاسپوفانجین، میکافانجین، آمفوتریسین بی و فلوسیتوزین نتوانستند تأثیر مؤثری بر آن داشته باشند.
این قارچ کاندیدومایزس اوریس در مورد جدیدی در کنیا، در مقابل هر چهار گروه اصلی داروهای ضدقارچ، قابلیت مقاومت را از خود نشان داده است.
این وضعیت به عنوان «مقاومت کامل دارویی» شناخته می‌شود، بدین معنا که قارچ در برابر تمامی گروه‌های اصلی داروهایی که برای معالجه عفونت آن استفاده می‌شوند، از خود مقاومت نشان می‌دهد. پزشکان معمولاً در صورتی که یک دارو نتیجه بخش نباشد، به دنبال گزینه‌های دارویی دیگر می‌روند. اما در سویه‌ای که دارای مقاومت کامل دارویی است، گزینه‌های جایگزین نیز نمی‌توانند اثر مناسبی داشته باشند و بدین ترتیب درمان عفونت به مراتب دشوارتر خواهد بود.
چنین سطحی از مقاومت بسیار نادر است. مورد شناسایی‌شده در کنیا، به عنوان نخستین نمونه ثبت‌شده از کاندیدومایزس اوریس با مقاومت کامل دارویی در قاره آفریقا به شمار می‌رود و تنها دومین مورد مستند در سطح جهانی است. نخستین مورد مشابه در نیویورک در سال ۲۰۲۲ گزارش گردید.
به منظور درک علت مقاومت، پژوهشگران مواد ژنتیکی این قارچ را مورد بررسی قرار دادند. آن‌ها تغییرات ژنتیکی متعددی را شناسایی کردند که قبلاً با مقاومت در برابر داروهای ضدقارچ مرتبط بوده‌اند. به عنوان مثال، تغییرات در ژن‌های ERG11 و CDR1 با مقاومت در برابر داروهای خانواده آزول مرتبط هستند. همچنین تغییراتی که در ژن FKS1 مشاهده شد، با مقاومت در برابر گروه دیگری از داروهای ضدقارچ به نام اکینوکاندین‌ها نیز مربوط است. افزون بر این، جهش در ژن FUR1 مشاهده شد که در فرآیند اثرگذاری داروی فلوسیتوزین مؤثر است.
نکته حائز اهمیت آن است که الگوی تغییرات ژنتیکی در نمونه کنیا با سویه‌ای که پیشتر در نیویورک شناسایی شده، یکسان نیست. این اختلاف بیانگر این است که احتمالاً این مقاومت کامل دارویی به طور مستقل در دو منطقه شکل گرفته است. به عبارتی، ممکن است که سویه مقاوم در کنیا به‌طور مستقیم از آمریکا وارد نشده و در خود این منطقه به‌وجود آمده باشد. با این حال، پژوهشگران هنوز نمی‌توانند به‌طور کامل احتمال انتقال سویه از نواحی دیگر را رد کنند.
همچنین هنوز مشخص نیست که میزان مصرف داروهای ضدقارچ در این بیمار چگونه بر شکل‌گیری مقاومت اثر گذاشته است. بیمار در دوره درمان خود چندین داروی ضدقارچ را دریافت کرده بود، اما اطلاعات دقیقی درباره دوز و مدت زمان درمان در دسترس نیست. به همین دلیل، پژوهشگران نمی‌توانند با قاطعیت بیان کنند که استفاده از این داروها عامل انتخاب و گسترش سویه مقاوم بوده است.
نویسندگان این پژوهش تأکید می‌کنند که این یافته‌ها به‌طور خاص برای مناطقی که دسترسی محدودی به داروهای نوین ضدقارچ دارند، نگران‌کننده است. آن‌ها پیشنهاد کردند که نظارت گسترده‌تری بر تغییرات ژنتیکی قارچ‌ها صورت گیرد و روش‌های تشخیص سریع‌تری تدوین شود. شناسایی زودهنگام سویه‌های مقاوم می‌تواند به جلوگیری از انتشار آن‌ها در مراکز درمانی کمک کند.
این تحقیق در ژورنال Scientific Reports منتشر شده است.
