افزایش نگرانی‌ها از کمبود داروهای حیاتی در حوزه روانپزشکی!
سخنگوی انجمن داروسازان با اشاره به تشدید کمبود برخی داروهای مهم روانپزشکی، بر لزوم شناسایی محل نشت داروها از شبکه رسمی تأکید کرد.
انجمن علمی روان‌پزشکان ایران در مکاتبه‌ای با وزیر بهداشت و درمان، نگرانی عمیق خود را از استمرار و تشدید کمبود بعضی داروهای ضروری روانپزشکی که از روان‌پزشکان، مراکز درمانی، بیماران و خانواده‌های آنان در استان‌های مختلف گزارش شده است، اعلام کرد.
هادی احمدی، سخنگوی انجمن داروسازان، به خبرنگار ایلنا در خصوص کمبود داروهای روانپزشکی در کشور گفت: این دسته از داروها به نسبت بسیاری از داروهای دیگر، دارای قیمت نسبتاً پایین‌تری هستند، هرچند چندی است که بهای برخی از این داروها، به‌خصوص داروهای برند، افزایش یافته است.
او همچنین بیان کرد که به دلیل حذف ارز ترجیحی برای برخی از این داروها، تولیدکنندگان و واردکنندگان ناگزیر به استفاده از ارز آزاد هستند که این امر طبیعی است که باعث افزایش هزینه تمام‌شده و در نهایت بهای برخی داروها می‌شود.
احمدی هشدار داد که قسمتی از داروهای اعصاب و روان در دسته داروهای برند قرار دارند و از این رو، قیمت آنها تحت تأثیر نوسانات ارز و افزایش هزینه تأمین مواد اولیه قرار گرفته است. با این حال، اگر بهای این داروها را با سایر گروهای دارویی مقایسه کنیم، هنوز هم در کشور ما در زمره داروهای با قیمت مناسب قرار دارند.
چالش‌های موجود در تأمین داروهای اعصاب و روان به کمبود مواد اولیه نیز مربوط می‌شود. در شش ماه گذشته و با توجه به شرایط ناشی از جنگ، مسیرهای تأمین و حمل‌ونقل، خصوصاً مسیرهای دریایی، با موانع بسیاری روبه‌رو شده‌اند. در واقع، بخش بزرگی از مواد اولیه مورد نیاز از کشورهایی مثل هند تأمین می‌شد، اما متأسفانه ورود برخی محموله‌ها دچار اختلال شده است.
به گفته او، مسیرهای هوایی نیز در حال حاضر با محدودیت‌هایی مواجه هستند و گزینه‌های جایگزین دریایی نه تنها طولانی‌تر بلکه هزینه‌های بیشتری را به تأمین و انتقال مواد اولیه تحمیل می‌کنند. این موارد به نوبه خود، مدت زمان لازم برای ورود مواد اولیه به کشور را افزایش داده است. همچنین، باید توجه داشت که تمامی مواد اولیه دارویی در داخل کشور تولید نمی‌شوند و بخشی از آن نیز از طریق واردات تأمین می‌شود؛ بنابراین، شرایط موجود و اختلال در فرآیند واردات به کمبود برخی از این مواد اولیه منجر شده که این مسئله به طور مستقیم بر تولید برخی داروها، به ویژه داروهای اعصاب و روان تأثیر گذاشته است.
احمدی افزود: ذخایر استراتژیک برخی از مواد اولیه به گونه‌ای نیست که بتوان در شرایط کنونی به مدت طولانی از آنها استفاده کرد. به همین خاطر، در حال حاضر در تأمین و تولید برخی اقلام دارویی مرتبط با اعصاب و روان با کمبود مواجه هستیم. طبق قانون، ذخایر استراتژیک دارویی کشور باید برای شش ماه پیش‌بینی و تأمین شوند و مطابق قانون برنامه هفتم توسعه، این ذخایر باید در سطح شش‌ماهه نگهداری شوند. سازمان غذا و دارو نیز تمام تلاش خود را به کار گرفته تا این ذخایر در سطح مطلوب حفظ شود.
او تصریح کرد: یکی از چالش‌های اصلی در این حوزه، مشکل نقدینگی و تأمین منابع مالی است. زمانی که ارز مورد نیاز به اندازه کافی تقسیم نشده باشد، طبیعی است که تأمین کامل نیازهای دارویی کشور دشوار خواهد بود. برای سال جاری، میزان ارزی که به حوزه دارو اختصاص یافته معنیدار با تقاضای بالا، تقریباً نصف مقداری است که سازمان غذا و دارو برای تأمین نیازهای این حوزه درخواست کرده بود. به همین خاطر، هنگامی که مقدار ارز تخصیص یافته با نیاز واقعی مطابقت نداشته باشد، مشکلاتی در روند تأمین دارو پیش خواهد آمد و در نتیجه، شاهد کمبود در برخی اقلام دارویی خواهیم بود.
سخنگوی انجمن داروسازان تأکید کرد: به طور طبیعی، وقتی منابع مالی و ارزی مورد نیاز به سازمان غذا و دارو اختصاص نمی‌یابد، نمی‌توان انتظار داشت این سازمان تمامی نیازهای دارویی کشور را با حداکثر توان تأمین کند. برای تأمین پایدار دارو و مواد اولیه، لازم است که منابع ارزی و بودجه کافی در اختیار سازمان قرار گیرد تا بتوان برنامه‌ریزی و واردات به هنگام مواد اولیه را به درستی انجام داد.
به گفته احمدی، در کنار میزان بودجه و ارز تخصیص یافته، زمان‌بندی تأمین و پرداخت نیز حائز اهمیت است. ارز باید در زمان مناسب در دسترس تولیدکنندگان قرار گیرد تا خرید و واردات مواد اولیه به موقع امکان‌پذیر باشد. حتی اگر ارز کافی تخصیص یابد، چنانچه این منابع با تأخیر به دست تولیدکنندگان برسند، فرآیند تأمین مواد اولیه و تولید دارو دچار اختلال خواهد شد. متأسفانه، مجموعه‌ای از عواملی مانند محدودیت منابع ارزی، تأخیر در تخصیص ارز، مشکلات جنگ و تحریم‌ها، به همراه دشواری‌های ناشی از واردات، به این وضع دامن زده و موجب کمبود در تأمین مواد اولیه و تولید بعضی اقلام دارویی، به ویژه در حوزه اعصاب و روان شده است.
او همچنین خاطرنشان کرد: زمانی که کمبود دارویی به وجود می‌آید، فضا برای شکل‌گیری بازار سیاه و عرضه غیررسمی آن فراهم می‌شود. در چنین شرایطی، ضروری است که نهادهای نظارتی به دقت بررسی کنند که چگونه دارویی که از نظر تأمین در داروخانه‌ها و شرکت‌های دارویی کمبود دارد، در بازار غیررسمی و با قیمتی چندین برابر عرضه می‌شود. شناسایی نقاط نشت دارو و پیگیری مسیر ورود آن به بازار سیاه، از جمله وظایف مهم نهادهای نظارتی باید باشد. باید روشن شود که داروهایی که به طور رسمی در شبکه توزیع با کمبود مواجه هستند چگونه به بازار غیررسمی می‌رسند و چه عواملی این مسئله را رقم می‌زند.
سخنگوی انجمن داروسازان در پایان بیان کرد: باید توجه داشت که صرف ایجاد کمبود امکان شکل‌گیری بازار غیررسمی را فراهم می‌آورد. در این وضعیت، ممکن است برخی از داروها از کشورهای همسایه با قیمت‌های بسیار بالاتر وارد شوند یا برخی افراد اقدام به احتکار دارو و فروش آن با قیمت‌های غیرمتعارف کنند.
از این رو، علاوه بر تلاش برای رفع کمبود دارو، نظارت مؤثر بر زنجیره تأمین و توزیع و همچنین شناسایی و مقابله با موارد احتکار، قاچاق و نشت دارو به بازار غیررسمی ضروری است. این موضوع باید با جدیت از سوی نهادهای نظارتی پیگیری شود تا داروی تأمین شده برای بیماران، به جای اینکه در شبکه رسمی توزیع گم شود، به بازار سیاه نرود.
