تحولات قیمت مسکن در سال جاری چگونه خواهد بود؟/ عدم برنامه‌ریزی، چالش‌های بیشتری را برای آینده این بازار به همراه خواهد داشت
سایت عصرایران به اطلاع می‌رساند که افت چند درصدی قیمت‌ها در شمال تهران به دلایل ناشی از جنگ، تقریباً همزمان با اخراج اتباع غیرمجاز روی داده است و به همین دلیل، کرایه بها در نواحی جنوبی تهران نیز روند نزولی پیدا کرده است. این موضوع به همراه رکود حاکم بر معاملات در دیگر مناطق، تصوری را به وجود آورد که شاید بازار مسکن به یک مسیر جدید وارد شده است، اما به زودی خبر از احیای مجدد معاملات و تثبیت نسبی اوضاع منتشر گردید.
از سوی دیگر، اظهارات مقام‌های رسمی نظیر محمدباقر قالیباف، رئیس مجلس، درباره آمادگی برای ادامه احتمالی جنگ نشان‌دهنده آن است که ممکن است وضعیت از ثبات کنونی خارج شود.
املاک و مستغلات یکی از اقلامی است که به خاطر ویژگی‌های اقتصادی ایران به کالایی سرمایه‌ای تبدیل شده و معمولاً به شرایط اقتصادی پاسخ می‌دهد. اکنون این پرسش مطرح است: با وجود سایه جنگ بر اقتصاد، آینده مسکن چگونه خواهد بود؟
رکود پایدار بدون کاهش قیمت‌ها
یک تحلیل‌گر حوزه مسکن در مصاحبه با عصرایران در مورد واکنش بازار مسکن به تحولات اخیر بیان کرد: آنچه تحت عنوان کاهش قیمت مسکن در برخی مناطق به دلیل جنگ مطرح شد، تنها یک پدیده موقتی و محدود به شمار می‌رود. این روند ادامه‌دار نخواهد بود، زیرا مسکن در ایران حتی در شرایط رکودی نیز ماهیتی تورمی دارد.
میثم مهرپور در رابطه با تصویر کلی بازار مسکن عنوان کرد: بازار مسکن بیش از یک سال است که در شرایط رکود به سر می‌برد. رکود به معنای کاهش در معاملات خرید و فروش، کاهش فعالیت‌های عمرانی و افت کلی فعالیت‌ها است. با این حال، این رکود به معنای کاهش قیمت‌ها به شمار نمی‌آید.
طبق اظهارات وی، به دلیل وجود رکود تورمی در بازار مسکن ایران، حتی وقتی معاملات کاهش می‌یابد، قیمت‌ها همچنان در حال افزایش هستند، هرچند که شیب این افزایش کمتر شود.
مهرپور تأکید کرد: کاهش اخیر تنها در برخی از مناطق لوکس تهران مشاهده شده است. در شمال تهران، افت نسبی قیمت به ثبت رسیده، اما در سایر مناطق مصرفی یا شهرستان‌ها شاهد چنین رخدادی نیستیم. دلیل این مسئله واضح است: در این مناطق، قیمت هر متر مربع تقریباً برابر با هزینه ساخت است و امکان کاهش شدید قیمت وجود ندارد.
او گفت: شاید در محله‌هایی که قیمت‌ها به متری ۳۰۰ میلیون تومان می‌رسد، افت ۱۰ درصدی امکان‌پذیر باشد، اما در نقاط عادی چنین حالتی وجود ندارد. بنابراین انتظار ندارد که قیمت‌ها به شکل فراگیر کاهش یابند.
به نظر مهرپور، جنگ 12 روزه تأثیر قابل توجهی بر بازار مسکن نداشته است: در طول جنگ نه نرخ ارز دستخوش تغییرات معنادار شد و نه مردم به طور گسترده‌ای کشور را ترک کردند. از این‌رو، نمی‌توان جنگ را عامل اصلی در بازار مسکن دانست.
او توضیح داد: در ایران، عوامل بنیادی‌تری مانند هزینه ساخت، نرخ تورم و سیاست‌های کلان اقتصادی بر بازار مسکن تأثیرگذار هستند. اگرچه جنگ می‌تواند فضاهای روانی را تحت تأثیر قرار دهد، اما تأثیرات پایدار و تعیین‌کننده‌ای ندارد.
به اعتقاد این کارشناس حوزه مسکن، در کوتاه‌مدت بازار مسکن نخواهد توانست شوک قیمتی بزرگی را تجربه کند. مهرپور در این زمینه تصریح کرد: حداقل تا پایان سال، انتظار جهش یا شوک قیمتی برای مسکن وجود ندارد. با این حال، افزایش قیمت‌ها متناسب با تورم عمومی کشور همچنان ادامه خواهد یافت.
او در ادامه گفت: این تحلیل به معنای آن نیست که خبری از جهش‌های چند صد درصدی در سال‌های گذشته نخواهد بود، اما خوش‌بینی به کاهش قیمت‌ها نیز باید بی‌اساس تلقی شود.
مهرپور در پاسخ به این سوال که آیا مسکن از دسته کالاهای سرمایه‌ای خارج خواهد شد، بیان کرد: تجربه نشان داده که چنین احتمالی بعید است. درست مانند خودرو که از اوایل دهه ۹۰ به کالای سرمایه‌ای مبدل شد، مسکن نیز فضایی برای جذب سرمایه‌های مردم به شمار می‌رود.
مهرپور با انتقاد از عملکرد دولت در حوزه مسکن اظهار داشت: حتی در زمان‌هایی که مسکن در اولویت اطلاع‌رسانی‌های دولت قرار داشت، اقدامات عملی به پرداخت وام ودیعه و دستورالعمل‌های مربوط به افزایش اجاره‌بها محدود شد که در عمل نیز این محدودیت‌ها به اثرات قابل توجهی نرسید.
به گفته او، با توجه به فشارهای خارجی، مکانیسم ماشه و مسائل دیگر، مسکن دیگر به عنوان اولویت جدی دولت مطرح نیست. در حالی که با فقدان برنامه‌ریزی، آینده‌ای چالش‌برانگیزتر برای این بازار به انتظار نشسته است.
