دلایل گوش دادن سگ‌ها به انسان و بی‌اعتنایی گربه‌ها چیست؟

شما نام سگتان را صدا می‌زنید و او با شتاب و خوشحالی به سمت شما می‌آید، اما در مورد گربه‌تان ممکن است حتی یک نگاه هم به طرف شما نکند. با وجود اینکه این دو حیوان قرن‌هاست که در کنار انسان‌ها زندگی می‌کنند، چه دلیلی وجود دارد که واکنش‌های آن‌ها به دستورات ما این چنین متفاوت باشد؟ دلیل اصلی به تاریخچه‌ی تکاملی، رفتار اجتماعی و فرایند اهلی‌شدن این دو گونه مربوط می‌شود.

سگ‌ها از نسل گرگ‌ها آمده‌اند؛ حیواناتی اجتماعی که برای زندگی در گروه و هماهنگی با دیگر اعضای خود سازگاری یافته‌اند. انسان‌ها در طول تاریخ، سگ‌هایی را که قابلیت همکاری و یادگیری بیشتری داشتند برای تولیدمثل انتخاب کرده‌اند. به همین علت، بسیاری از سگ‌های امروزی از خود تمایل بیشتری نشان می‌دهند تا به فرمان‌های انسان‌ها توجه کنند و پاسخ دهند.

در مقابل، وضعیت گربه‌ها به شکلی متفاوت است. اجداد گربه‌های خانگی، گربه‌های وحشی آفریقایی بودند که عمدتاً به تنهایی زندگی می‌کردند و شکار می‌کردند. بر خلاف سگ‌ها، گربه‌ها تحت انتخاب پرورشی مشابه برای همکاری نزدیک با انسان و انجام وظایف خاص قرار نگرفتند.

گربه‌ها احتمالاً در زمان گسترش کشاورزی به سکونت‌گاه‌های انسانی نزدیک شدند؛ جایی که انبارهای غلات، موش‌ها و دیگر جوندگان را به خود جذب می‌کردند. وجود منابع غذایی فراوان باعث شد که این حیوانات به تدریج زندگی در کنار انسان‌ها را برگزینند.

با این حال، به نظر می‌رسد که گربه‌ها به دستورات انسان توجه نمی‌کنند، اما این به معنای ناتوانی آن‌ها در درک این دستورات یا ناتوانی در یادگیری نیست. گربه‌ها نیز قادرند رفتارهایی از جمله آمدن به صدا زدن، توقف به اشاره‌ی دست، یا حتی آوردن اشیای پرتاب شده را فرا بگیرند. تفاوت اصلی در این است که انگیزه‌ی آن‌ها برای انجام این رفتارها اهمیت بسزایی دارد.

چنانچه گربه بداند که انجام یک عمل خاص برایش پاداشی نظیر خوراکی، بازی یا تجربه‌ای خوشایند به ارمغان می‌آورد، احتمال همکاری بیشتری از خود نشان می‌دهد. برای نمونه، برخی از گربه‌ها یاد می‌گیرند که با صاحب خود به گردش بروند و از دستورات او پیروی کنند، زیرا این تجربه برای آن‌ها لذت‌بخش است.

از این رو، نمی‌توان تفاوت‌های رفتاری میان سگ‌ها و گربه‌ها را صرفاً به باهوش‌تر یا اطاعت‌کننده‌تر بودن یکی از آن‌ها نسبت داد. تاریخچه‌ی تکاملی، شیوه‌ی اهلی‌شدن و انگیزه‌ی هر حیوان در این تفاوت‌ها اهمیت دارند.

البته این نکته باید در نظر گرفته شود که همه‌ی سگ‌ها به یک اندازه فرمان‌بردار نبوده و تمامی گربه‌ها نیز لزوماً استقلال‌طلب رفتار نمی‌کنند. شخصیت، تجربیات گذشته و نوع آموزش می‌تواند بر رفتار هر یک از این حیوانات تأثیرگذار باشد.

بنابراین، اگر شما گربه‌تان را صدا می‌زنید و او توجهی نمی‌کند، لزوماً به این معنا نیست که او حرف شما را متوجه نمی‌شود؛ شاید در این لحظه، انگیزه‌ی کافی برای اجرای خواسته‌تان ندارد.