ویروسی که پیش از این تنها به حیوانات آسیب می‌زد، به اولین قربانی انسانی خود رسید
برای اولین‌بار، ویروس شاموندا که به مدت بیش از شش دهه تنها در میان حیوانات شناخته شده بود، جان یک انسان را به مخاطره انداخت. قربانی این حادثه، مردی ۶۱ ساله در فرانسه بود که به سرطان خون مبتلا بود و بعد از آلودگی به این ویروس، دچار التهاب شدید مغزی شد و در نهایت جان خود را از دست داد. این واقعه دوباره خطر انتقال ویروس‌های حیوانی به انسان را به یاد می‌آورد، هرچند که علمای متخصص تأکید می‌کنند تا به امروز شواهدی از انتقال ویروس شاموندا از فردی به فرد دیگر ثبت نشده است.
ویروس شاموندا برای نخستین بار در سال ۱۹۶۵ در گاوها در نیجریه مشاهد شد. این ویروس از طریق نیش حشراتی ریز به نام مگس‌ریزه‌های گزنده به حیوانات منتقل می‌شود و می‌تواند حیواناتی نظیر گاو، گوسفند، بز و اسب را آلوده کند.
شاموندا معمولاً برای حیوانات بالغ کشنده نیست، اما در حیوانات باردار ممکن است منجر به سقط جنین، مرده‌زایی یا ایجاد ناهنجاری‌های مادرزادی گردد. همچنین، تا به امروز آلودگی دام‌ها به این ویروس در ۱۴ کشور اروپایی شناسایی شده است.
به‌گزارش ساینتیفیک امریکن، این بیمار، ۶۱ ساله، در بیمارستانی در شهر لیون فرانسه به خاطر سرطان خون تحت درمان بود و پیش‌تر پیوند سلول‌های بنیادی انجام داده بود. او پس از ابتلا به ویروس شاموندا با علائم عصبی شدید از جمله نابینایی، گیجی و التهاب مغزی (انسفالیت) مواجه شد. وضعیت او به تدریج وخیم‌تر شد و به کما رفت و نهایتاً در ۹ اکتبر ۲۰۲۶ پس از قطع تجهیزات حیات، جان خود را از دست داد.
ویروس شاموندا برای اولین بار در سال ۱۹۶۵ در گاوها در نیجریه شناسایی شد و عموماً از طریق نیش مگس‌ریزه‌های گزنده به حیوانات منتقل می‌شود
آزمایش‌های ژنتیکی، آثار ویروس را در نمونه‌های مایع مغزی‌نخاعی، ادرار و بزاق بیمار شناسایی کردند. تحقیقات نشان داد این ویروس به یکی از دو شاخه جدید ژنتیکی شاموندا، معروف به SHAV-EU1، تعلق دارد.
مقامات بهداشتی فرانسه احتمال می‌دهند که بیمار از طریق نیش یک مگس‌ریزه گزنده در شرق این کشور آلوده شده باشد؛ ناحیه‌ای که پیش‌تر ویروس در حیوانات آن شناسایی شده بود.
این واقعه نخستین مورد شناخته شده ابتلای انسان به ویروس شاموندا محسوب می‌شود و هنوز واکسنی برای پیشگیری از عفونت آن در انسان یا حیوان وجود ندارد. علی‌رغم از دست رفتن زندگی نخستین بیمار، کارشناسان بر این باورند که فعلاً شواهدی در دست نیست که نشان دهند ویروس شاموندا در آستانه شیوع وسیع میان انسان‌ها قرار دارد.
گرگوری دسترا، ویروس‌شناس مستقر در بیمارستان لیون و یکی از نویسندگان این گزارش، تصریح می‌کند که هنوز نشان‌هایی از افزایش موارد ابتلای انسانی را مشاهده نکرده‌اند. او احتمال می‌دهد که ویروس چند هفته قبل از بروز علائم عصبی در بدن بیمار شروع به تکثیر کرده باشد.
شاموندا جزئی از گروهی از ویروس‌هاست که ویروس اوروپوش، که بیماری معروف به «تب تنبلی» را ایجاد می‌کند، نیز در آن قرار دارد. اوروپوش توانایی آلوده‌کردن انسان‌ها را دارد، اما نزدیک‌ترین خویشاوند شاموندا، یعنی ویروس اشمالنبرگ، با وجود شیوع در دام‌ها تاکنون در انسان‌ها مشاهده نشده است.
ناتاشا تیلسون-لونل، ویروس‌شناس دانشگاه ایندیانا، اظهار می‌دارد که شواهد کنونی نشان می‌دهد توانایی شاموندا برای آلوده‌کردن انسان‌ها ممکن است محدود باشد. با این حال، او بر اهمیت نظارت بر دام‌ها، حشرات ناقل، و بررسی نمونه‌های انسانی تأکید می‌کند.
طبق گفته‌ی مارتین بیر، ویروس‌شناس مؤسسه‌ی فریدریش لوفلر آلمان، مگس‌ریزه‌های گزنده قابلیت گسترش این گروه از ویروس‌ها را به‌ویژه در فصل‌های تابستان و پاییز دارند. با کاهش دما به کمتر از ۱۲ درجه‌ی سانتی‌گراد، تکثیر مؤثر ویروس در این حشرات مختل و چرخه‌ی انتقال تا حد زیادی متوقف می‌شود.
متخصصان تأکید می‌کنند که هنوز شواهدی از انتقال ویروس شاموندا میان انسان‌ها وجود ندارد و نقش دقیق آن در مرگ بیمار نیز نیازمند بررسی بیشتر است
تحقیقات هنوز نتوانسته‌اند روشن کنند که آیا شاموندا پیش از این به انسان منتقل شده و به‌دلیل عدم شناسایی باقی مانده است یا نه. بررسی نمونه‌های نگهداری‌شده از بیمارانی که سیستم ایمنی ضعیفی دارند و جست‌وجو برای آنتی‌بادی‌های ضد ویروس در جمعیت انسانی می‌تواند روشن کند که آیا موارد خفیف یا بدون علامت ابتلا در گذشته وجود داشته است یا خیر.
در حال حاضر، تنها یک مورد شناخته‌شده از ابتلای انسانی به شاموندا گزارش شده است و شواهدی از انتقال مستقیم ویروس میان انسان‌ها وجود ندارد. با این حال، شناسایی نخستین قربانی این ویروس نشان می‌دهد که ویروس‌هایی که سال‌ها تنها در حیوانات مشاهده می‌شده‌اند، ممکن است در شرایط خاص برای انسان خطرناکی ایجاد کنند.
این تحقیق در ژورنال Eurosurveillance منتشر شده است.
