دلایل تعلل بانک مرکزی در مواجهه با نرخ دلار ۲۷۰ هزار تومانی و چشم‌انداز افزایش قیمت دلار به بالای ۳۰۰ هزار تومان تا پایان سال
در ماه‌های اخیر، بازار ارز ایران به واسطه ترکیبی از عوامل اقتصادی و سیاسی، از جمله تنش‌های به وجود آمده میان ایران و ایالات متحده و انتظارات فعالان بازار، با افزایشی در نرخ دلار مواجه بوده است. در این شرایط، مداخله بانک مرکزی از تاریخ ۱۱ مهرماه با هدف تأثیرگذاری بر روند بازار و عرضه دلار دوباره سؤالاتی را مطرح کرده است؛ آیا سیاستگذاران برای نرخ ارز نقطه هدف خاصی را در نظر گرفته‌اند و چرا قبل از رسیدن دلار به سطوح بالاتر، اقدامی نکرده‌اند؟ کامران سلطانی، دبیر سابق کانون صرافان ارز در مصاحبه‌ای با خبرآنلاین، به روند صعودی نرخ دلار اشاره کرده و بر این باور است که تأخیر بانک مرکزی در مداخله ممکن است به‌عنوان نشانه‌ای از هدف‌گذاری نرخ ۲۷۰ هزار تومانی تعبیر شود. او همچنین پیش‌بینی می‌کند روند نزولی ارزش پول ملی تا پایان سال استمرار داشته باشد.
این کارشناس بازار ارز اضافه کرد که بانک مرکزی می‌توانست پیش از رسیدن دلار به سطوح ۲۷۰ هزار تومان به بازار ورود کند، اما تصمیم خود را به تاخیر انداخت؛ موضوعی که در نظر او می‌تواند نشانه‌ای از هدف‌گذاری چنین نرخ‌ِی از سوی سیاستگذاران باشد. سلطانی پیش‌بینی می‌کند قیمت دلار تا آغاز سال ۱۴۰۶ از ۳۰۰ هزار تومان فراتر رود.
افزایش نرخ ارز؛ نتیجه تنش‌های سیاسی و عملکرد سیاستگذار
کامران سلطانی درباره روند صعودی قیمت دلار در ماه‌های اخیر تأکید کرد: «انگار روندی که از شهریورماه شروع شد، در حال حاضر به شدت در حال افزایش است. این روند تا مهرماه ادامه یافت تا اینکه در روز ۱۱ مهر، یعنی زمانی که بانک مرکزی اقدام به عرضه دلار کرد، قیمت هر دلار آمریکا به تقریباً ۲۷۰ هزار تومان رسید.»
وی با اشاره به این که افزایش قیمت دلار را می‌توان با دو دلیل اساسی تبیین کرد، بیان داشت: از یک سو، تنش‌های بین ایران و آمریکا و تغییرات لحن طرفین بر انتظارات بازار تأثیرگذار بوده و از سوی دیگر، عملکرد سیاستگذاران نیز موجب تداوم روند صعودی قیمت ارز گشته است.
سلطانی معتقد است که بانک مرکزی می‌توانست زودتر برای مدیریت بازار ارز اقدام نماید، اما تا رسیدن دلار به محدوده ۲۷۰ هزار تومان صبر کرد. به نظر او، تأخیر در مداخله یکی از نشانه‌هاست که می‌تواند به هدف‌گذاری نرخ ارز از سوی سیاستگذاران اشاره کند.
آیا دلار ۲۷۰ هزار تومانی هدف‌گذاری بانک مرکزی بود؟
دبیر سابق کانون صرافان ارز پیرامون تأثیرات افزایش نرخ ارز بر اقتصاد کشور گفت: بالا رفتن قیمت ارز به طور مستقیم بر افزایش تورم تأثیر دارد، اما در عین حال، یکی از ابزارهایی است که دولت‌ها برای جبران کسری بودجه از آن استفاده می‌کنند. در این پروسه، با افزایش نرخ ارز، درآمد ریالی ناشی از منابع ارزی نیز ارتقا می‌یابد.
او تأکید کرد که نرخ ۲۷۰ هزار تومان به‌عنوان هدف‌گذاری شده از سوی بانک مرکزی قابل تفسیر است و ادامه داد: «باور من این است که نرخ ارز ۲۷۰ هزار تومان، نرخ مشخصی بود که بانک مرکزی در نظر داشت. به همین دلیل می‌توانست زودتر از این مداخله را انجام دهد و به نوعی از تداوم فرایند صعودی جلوگیری کند؛ اما او آنقدر صبر کرد که دلار به قیمت موردنظر خود رسید و سپس وارد بازار شد.»
سلطانی با اشاره به وضعیت بازار در اوایل تابستان، زمانی که نرخ هر دلار آمریکا به حدود ۱۷۰ هزار تومان می‌رسید، اذعان داشت: اگر بانک مرکزی در همان زمان مداخله می‌کرد، امکان جلوگیری از افزایش بیشتر نرخ ارز وجود داشت، اما این کار هرگز انجام نشد.
او تأکید کرد که این روند می‌تواند به عنوان قرینه‌ای برای طرح این فرض مطرح شود که نرخ کنونی ارز با محدوده مورد نظر سیاستگذار هم‌خوانی دارد. این برداشت، تحلیلی از رفتار بانک مرکزی بوده و به‌خودی‌خود دلیلی بر تأیید رسمی چنین هدف‌گذاری‌ای از سوی این نهاد نیست.
چشم‌انداز کوتاه‌مدت دلار؛ ثبات موقت یا آغاز روند جدید افزایش؟
این کارشناس بازار ارز درباره پیش‌بینی قیمت دلار در آینده نزدیک بیان کرد که در شرایط کنونی، نرخ ارز به‌نظر در محدوده قیمت کنونی تثبیت شده است. به اعتقاد او، اگر حادثه خاصی رخ ندهد که موجب نوسانات شدید گردد، احتمالاً قیمت دلار در هفته‌های آتی نیز در همین محدوده باقی خواهد ماند.
با این وجود، سلطانی تأکید کرد که تحولات سیاسی می‌تواند این چشم‌انداز را تغییر دهد. بر اساس گفته‌های او، وقوع جنگ یا مدیریت جدی تنش‌ها می‌تواند اوضاع متفاوتی را برای بازار ارز به وجود آورد.
او همچنین بر این نکته تأکید کرد که ثبات کوتاه‌مدت به‌معنای پایان روند افزایشی نرخ ارز تلقی نمی‌شود و به‌نظر او، پس از چند هفته ممکن است دلار دوباره سیر صعودی را شروع کند.
چرا قیمت طلا در بازار داخلی کاهش یافت؟
سلطانی در مورد تغییرات بازار طلا نیز با اشاره به افت نسبی قیمت‌ها در هفته‌های اخیر گفت که قیمت طلا در بازار داخلی تحت تأثیر دو عامل عمده، شامل نرخ دلار آزاد و قیمت جهانی طلا قرار دارد.
او توضیح داد که در هفته‌های گذشته، نرخ دلار آمریکا به‌نظر در یک رنج مشخص باقی مانده و همزمان با آن، قیمت جهانی طلا نیز کاهش یافته و به حدود چهار هزار دلار برای هر اونس رسیده است. ترکیب این دو عامل، فرصتی را برای کاهش قیمت طلا در بازار داخلی فراهم کرده است.
با توجه به وضعیت فعلی بازار طلا، او بر این باور است که کاهش اخیر قیمت‌ها می‌تواند برای خریداران جذاب باشد. سلطانی اظهار می‌دارد که افرادی که به دنبال حفظ ارزش پس‌انداز خود هستند، می‌توانند خرید طلا را به‌عنوان یکی از گزینه‌های خود مدنظر قرار دهند.
با این حال، تحلیل او درباره پایین بودن ریسک خرید طلا، تنها یک دیدگاه فرضی است و کاهش قیمت در گذشته هیچ‌گونه تضمینی برای افزایش قیمت طلا در آینده یا افت بیشتر نخواهد بود.
پیش‌بینی عبور دلار از ۳۰۰ هزار تومان تا پیش از سال ۱۴۰۶
دبیر سابق کانون صرافان ارز در پایان به روند بازار ارز تا پایان سال اشاره کرد و گفت که انتظار می‌رود پس از یک دوره نسبی ثبات، روند افزایشی قیمت دلار دوباره آغاز شود.
او بر این اساس پیش‌بینی می‌کند که روند تضعیف ارزش پول ملی تا پایان سال ادامه خواهد داشت و به همین دلیل، قیمت هر دلار آمریکا قبل از آغاز سال ۱۴۰۶ به بیش از ۳۰۰ هزار تومان خواهد رسید.
این پیش‌بینی در شرایطی مطرح شده است که آینده نرخ ارز همچنان تحت تأثیر عوامل سیاسی، انتظارات تورمی و تصمیمات سیاستگذاران است؛ عواملی که می‌توانند بر شدت و مسیر نوسانات بازار تأثیرگذار باشند.
۲۲۳۲۲۹
