نقطه ضعف آرامش دلار ۲۶۰ هزار تومانی / ندری: میزان ذخایر ارزی بانک مرکزی مشخص نیست

امیرعباس آذرم‌وند: در پی جهش ناگهانی و بی‌سابقه نرخ ارز و ثبت رکوردهای پی‌درپی تا قبل از ۱۱ مهرماه، بانک مرکزی اقدام به عرضه اسکناس دلار به نیازمندان بازار کرد. در این دوران، قیمت دلار به گونه‌ای صعودی افزایش یافت که تنها در یک بازه زمانی کوتاه، بیش از ۸۰ هزار تومان به قیمت هر دلار افزوده شد. دلار که در تاریخ ۱۹ مرداد توانسته بود به مبلغ ۱۸۵ هزار تومان برسد، در ۱۱ مهرماه با قیمت ۲۶۷ هزار تومان مبادله می‌شد.

از آن زمان تاکنون، نرخ ارز در حول و حوش ۲۶۰ هزار تومان ثابت مانده است؛ که این موضوع موجب بحث‌های مختلفی در مورد تأثیر سیاست‌های ارزی دولت شده است. کامران ندری، کارشناس مالی و بانکی، در گفت‌وگویی با خبرآنلاین اظهار می‌دارد که نمی‌توان تأثیر مداخله بانک مرکزی در کنترل روند افزایشی قیمت‌ها را نادیده انگاشت؛ با این حال، به گفته او، به دلیل نااطمینانی‌های موجود و عدم شفافیت در وضعیت ذخایر ارزی، پیش‌بینی تداوم این وضعیت ناممکن است.

ندری بر این باور است که مداخله اخیر بانک مرکزی در بازار ارز، حداقل در کوتاه‌مدت به متوقف کردن روند صعودی قیمت دلار کمک کرده است؛ هرچند او تصریح می‌کند که معلوم نیست این سیاست تا چه زمانی می‌تواند ادامه پیدا کند و آیا می‌توان به حفظ نرخ ارز در شرایط کنونی امید داشت.

وی به عرضه اسکناس دلار از سوی بانک مرکزی اشاره می‌کند و می‌گوید اثر این عمل در متوقف شدن افزایش قیمت ارز غیرقابل انکار است. طبق اظهارات ندری، تا پیش از تاریخ ۱۱ مهرماه، قیمت ارز با شدتی بی‌سابقه در حال افزایش بود و رکوردهای قیمتی مکرراً شکسته می‌شد.

این تحلیل‌گر اقتصادی معتقد است که اگر روند افزایشی قیمت ادامه می‌یافت، احتمالاً نرخ ارز امروز در سطوح بسیار بالاتری قرار داشت. به عقیده این کارشناس، هرچند نمی‌توان تغییرات بازار را فقط و فقط به سیاست‌های بانک مرکزی نسبت داد، اما همزمانی مداخله ارزی با توقف افزایش قیمت‌ها دلیلی است که نمی‌توان به سادگی از آن چشم پوشی کرد.

ندری با اشاره به نوع تقاضا در بازار ارز، توضیح می‌دهد که بخش عمده‌ای از این تقاضا به دلایل سوداگرانه است و بسیاری از مردم نیز برای حفظ قدرت خرید خود به بازار ارز مراجعه می‌کنند. در چنین شرایطی، تقاضا برای اسکناس ارزش بیشتری پیدا می‌کند و عرضه مستقیم آن می‌تواند بر روند معاملات و قیمت تأثیر بگذارد.

تزریق ارز چگونه مانع از افزایش قیمت شد؟

این کارشناس اقتصادی با اشاره به شواهد موجود در بازار می‌گوید: «این اقدامات مؤثر بوده‌اند. شواهدی که در دست داریم، تنها همان قیمت‌های بازار است که نشان می‌دهد اهداف بین‌المللی محقق نشده و بانک مرکزی نیز اقدام دیگری جز تزریق ارز به بازار نداشته است.»

وی به اظهارات مقامات آمریکایی در مورد تشدید فشارهای اقتصادی علیه ایران اشاره کرده و می‌گوید که نباید تحولات بازار ارز را از این شرایط جدا نمود. با این حال به عقیده ندری، آنچه در عمل مشاهده می‌شود، توقف روند افزایشی نرخ ارز پس از مداخله بانک مرکزی است.

عضو هیئت علمی دانشگاه امام صادق تأکید می‌کند که نمی‌توان ادعای بانک مرکزی در مورد تأثیرگذاری این اقدام را به‌طور کامل نادیده گرفت. طبق اظهارات ندری، از دیدگاه نظری، افزایش عرضه در بازار می‌تواند به کنترل قیمت‌ها منجر شود و اقداماتی که در هفته‌های اخیر انجام شده، ناظر به همین منطق است.

ندری در این خصوص می‌گوید که نرخ ارز طی تقریباً دو ماه به شدت افزایش یافت، اما در سه هفته اخیر قیمت‌ها در یک محدوده نسبتاً ثابت باقی مانده‌اند. از نظر او، این تغییر روند نشان می‌دهد که تزریق ارز حداقل در کوتاه‌مدت از افزایش قیمت‌ها جلوگیری کرده است.

با این وجود، او بین اثرگذاری کوتاه‌مدت و احتمال ادامه این وضعیت در آینده، تفکیک قائل است و می‌گوید هنوز نمی‌توان با قطعیت گفت که نرخ ارز در همین محدوده تثبیت خواهد شد.

نااطمینانی؛ مسئله کلیدی اقتصاد ایران

ندری به ادامه توضیحات اضافه می‌کند که نااطمینانی یکی از اصلی‌ترین معضلات فعلی اقتصاد ایران است و می‌گوید که چشم‌انداز تحولات آینده به وضوح مشخص نیست. او بر این باور است که در شرایطی که تحریم‌ها، محاصره‌های دریایی و خطرات درگیری نظامی همچنان بر فضای اقتصادی سایه افکنده‌اند، امید به تثبیت منسجم نرخ ارز چندان واقع‌بینانه به نظر نمی‌رسد.

او تأکید می‌کند که بانک مرکزی باید مدیریت انتظارات روانی را در اولویت قرار دهد و بر اساس ذخایر ارزی موجود، درباره زمان و میزان مداخله در بازار تصمیم‌گیری کند.

طبق گفته این کارشناس، حتی اگر امکان تثبیت نرخ ارز در شرایط کنونی وجود نداشته باشد، با مداخلات به‌موقع و حساب‌شده می‌توان از شدت نوسانات کاست. این عمل ممکن است کمک کند تا شوک‌های اضافی به اقتصاد وارد نشود و از انتقال بخشی از فشارهای بازار ارز به سطح عمومی قیمت‌ها جلوگیری به عمل آید.

تداوم مداخله ارزی به منابع بانک مرکزی وابسته است

یکی از سوالات اساسی درباره سیاست اخیر بانک مرکزی، امکان ادامه عرضه ارز در صورت تداوم فشارهاست. ندری درباره این موضوع می‌گوید که اطلاعات دقیقی درباره میزان ذخایر ارزی بانک مرکزی در دسترس نمی‌باشد و به همین خاطر نمی‌توان تعیین کرد که این سیاست تا چه زمان قابل استمرار خواهد بود.

به عقیده او، بانک مرکزی نمی‌تواند بدون توجه به منابع موجود، به مداخله در بازار ادامه دهد. به گفته ندری، تصمیم‌گیری در مورد تزریق ارز باید با لحاظ حجم ذخایر و احتمال تداوم فشارهای اقتصادی صورت گیرد.

این کارشناس در عین حال خاطرنشان می‌کند که هدف از مداخله ارزی نباید لزوماً تثبیت دائمی قیمت‌ها باشد. در حالتی که عوامل سیاسی و اقتصادی همچنان بر بازار تسلط دارند، کاهش دامنه نوسانات و پیشگیری از جهش‌های ناگهانی نیز از اهمیت بالایی برخوردار است.

به عقیده ندری، مداخله اخیر بانک مرکزی فعلاً موفق شده است روند صعودی نرخ ارز را متوقف کند، اما مسئله کلیدی این است که آیا سیاست‌گذار می‌تواند با در نظر گرفتن منابع ارزی موجود و شرایط آتی، این روند را مدیریت نماید یا خیر. او بر این باور است پاسخ به این سوال، بیش از هر چیز به میزان ذخایر بانک مرکزی، تداوم فشارهای خارجی و کیفیت مدیریت انتظارات در ماه‌های پیش رو وابسته است.

 ۲۲۳۲۲۹