اظهارات لاوروف پس از ملاقات با عراقچی چه بود؟

وزیر امور خارجه روسیه، «سرگئی لاوروف» در تاریخ دوشنبه ۲۷ مهرماه در کنفرانس خبری مشترک با «سیدعباس عراقچی» همتای ایرانی خود اظهار داشت: خانم‌ها و آقایان، ارزیابی‌های موثق و دقیقی که توسط آقای عراقچی ارائه شد را کاملاً تأیید می‌کنم. ما گفت‌وگوهایی موثر، شفاف و صادقانه را به انجام رساندیم.

وی با تأکید بر تداوم همکاری‌های پایدار دو کشور ادامه داد: اراده مشترک ما این است که علی‌رغم چالش‌ها و فشاری که درک آن برای همه آسان است، همکاری‌های فراگیر ایران و روسیه با شتاب و توان به سمت توسعه سوق یابد. ما امروز پایه‌های مستحکمی برای ارتقاء روابط آینده در دست داریم؛ به‌ویژه با به اجرایی درآمدن معاهده اساسی میان دو کشور که برای نخستین بار به‌طور رسمی سطح رابطه تهران و مسکو را به‌عنوان «جامع راهبردی» تعریف و تثبیت کرد، مستحکم‌ترین چرخه برای افق همکاری‌های دوجانبه شکل گرفته است.

وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه با تأکید بر اقداماتی که مسکو در راستای همراهی با ایران انجام داده، تصریح کرد: روسیه عملاً نشان داده که به تعهدات خود در این توافق پایبند است. در نوار بین‌المللی، ما با مواضع اصولی خود مانع شده‌ایم که تلاش‌ها برای توجیه ظلم به ایران به نتیجه برسد. همچنین برای ملت دوست‌مان ایران، محموله‌های کمک‌های انسان‌دوستانه شامل اقلام دارویی و مواد غذایی ارسال کردیم.

لاوروف به پویایی دیپلماسی در سطوح بالای دولتی اشاره کرد و خاطرنشان ساخت: ما ارزیابی‌های عمیق و مشترکی در ارتباط با پیشرفت روابط در قالب رایزنی‌های منظم مقامات دو کشور داریم؛ به‌گونه‌ای که طی هفته‌های اخیر، روسای جمهور دو کشور دو بار با یکدیگر دیدار و گفتگو کردند. ما امیدواریم که جناب آقای دکتر پزشکیان برای شرکت در اجلاس سران مجمع کشورهای صادرکننده گاز (GECF) که به‌زودی در مسکو برگزار می‌شود، به روسیه سفر کنند.

وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه ادامه داد که در نشست خبری مشترک با همتای ایرانی خود به ابعاد همکاری‌های تجاری و نیز پروژه‌های راهبردی در حوزه انرژی و زیرساخت‌ها، در کنار گسترش روابط فرهنگی و آموزشی پرداخت.

لاوروف با ابراز رضایت از سطح تعاملات محسوس دو کشور تأکید کرد: ما ارزیابی بالایی برای همکاری‌های عملیاتی میان دو طرف قائل هستیم. فعالیت منسجم کمیسیون مشترک همکاری‌های اقتصادی و تجاری و همچنین ادامه گفت‌وگوها در سطوح دولتی و بین شرکت‌های خصوصی و دولتی، نقش مهمی در تقویت این روابط ایفا کرده است؛ به‌طوری‌که هم‌زمان با مذاکرات ما در تهران، گفت‌وگوهای سران دولت‌های دو کشور نیز در دوشنبه، پایتخت تاجیکستان در حال برگزاری است.

وی در بحث آمار مبادلات تجاری اعلام کرد: ما شاهد رشد سریع و پایدار در حجم تجارت دوجانبه هستیم؛ به گونه‌ای که این رقم در سال گذشته میلادی ۲۱ درصد افزایش یافت و در هشت ماه ابتدایی سال جاری نیز بیش از ۱۰ درصد رشد داشته است. عامل کلیدی در این روند، اجرایی شدن موافقت‌نامه تجارت آزاد میان ایران و اتحادیه اقتصادی اوراسیا است که به‌تازگی در تاریخ ۱۴ اکتبر نیز دومین نشست کمیته مشترک ایران و کمیسیون اقتصادی اوراسیا برگزار شد.

سرگئی لاوروف با تأکید بر پایبندی مسکو به توافقات خود و با وجود پیچیدگی‌های بین‌المللی تصریح کرد: با وجود وضع دشواری که بارها به آن اشاره شده، روسیه به هیچ وجه از دنبال کردن توافقات اساسی خود با ایران در زمینه‌های اقتصادی و سرمایه‌گذاری عقب‌نشینی نخواهد کرد. در این راستا، کارشناسان فنی روس به تدریج در حال بازگشت به پروژه نیروگاه اتمی بوشهر هستند و چشم‌اندازهای وسیعی برای استخراج و ترانزیت هیدروکربن‌ها وجود دارد.

وی در خصوص پروژه اساسی کریدور شمال–جنوب خاطرنشان کرد: پیمانکار روس به کار بر روی مطالعات مهندسی و عملیات اکتشافی برای مسیر پروژه راه‌آهن رشت–آستارا ادامه می‌دهد و به محض نهایی شدن مراحل اداری و تنظیم اسناد لازم از سوی طرف ایرانی، ساخت این خط ریلی به‌طور رسمی آغاز خواهد شد.

وزیر امور خارجه روسیه به تعمیق پیوندهای فرهنگی و علمی اشاره کرد و گفت: در پایان سپتامبر، مجموعه‌ای از برنامه‌های متنوع در قالب جشنواره فرهنگ ایرانی در چندین شهر روسیه برگزار شد. همچنین به‌عنوان نخستین بار از اوایل دهه ۱۹۸۰ میلادی، حضور دائمی روسیه در حوزه فرهنگی ایران دوباره احیا شد و مرکز فرهنگی روسیه در تهران فعالیت خود را از سر گرفت. همکاری‌های آموزشی نیز با شتاب ادامه دارد و در حال حاضر تعداد دانشجویان ایرانی مشغول به تحصیل در دانشگاه‌های روسیه به مرز ۱۰ هزار نفر نزدیک شده است.

وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه در ادامه بحث‌های خود با همتای ایرانی، به همکاری‌های منطقه‌ای مسکو و تهران در قفقاز جنوبی و ارزیابی مواضع دو طرف در ارتباط با بحران اوکراین پرداخت. لاوروف بر ضرورت حل و فصل چالش‌های قفقاز جنوبی در چارچوب درون‌منطقه‌ای تأکید و گفت: ایران و روسیه به‌طور هماهنگ در جهت تقویت و فعال‌سازی سازوکار منطقه‌ای «۳+۳» برای قفقاز جنوبی همکاری می‌کنند.

وی در توضیح کارکرد این بستر دیپلماتیک افزود: ما در این چارچوب قادر خواهیم بود تا با تکیه بر ظرفیت‌های جمعی شش کشور منطقه قفقاز — شامل ارمنستان، جمهوری آذربایجان و گرجستان و به همراه ایران، روسیه و ترکیه — برای ارتقای امنیت، تثبیت صلح و توسعه پایدار منطقه گام‌های موثری برداریم.

وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه با اشاره به رایزنی‌های انجام‌شده درباره جنگ اوکراین تصریح کرد: در خلال مذاکرات، از دوستان ایرانی خود به خاطر اتخاذ موضع عینی، واقع‌بینانه و متوازن در قبال بحران اوکراین صمیمانه سپاسگزاری کردم.

لاوروف همچنین همتای ایرانی خود را در جریان آخرین تدابیر و تحولات میدانی مسکو برای تحقق اهداف مشخص و وظایف تعیین‌شده در «عملیات ویژه نظامی» قرار داد.

سرگئی لاوروف در ادامه کنفرانس خبری مشترک با سیدعباس عراقچی بیان کرد: در دیدار با وزیر امور خارجه ایران، از نظرات دوستان ایرانی در مورد اوکراین و مسائل مرتبط با آن قدردانی کردیم.

وی افزود: نه تنها رژیم کی‌یف بلکه حامیان آن در اروپا، در گفت‌وگوها جدیت لازم را نشان نداده‌اند. از دوستان ایرانی‌مان به خاطر حمایت از طرح‌های ارائه‌شده از سوی روسیه و همکاری‌های در حال انجام برای ارتقاء روابط میان اوراسیا، آسیا و خاورمیانه سپاسگزاریم.

لاوروف یادآور شد: در نیویورک و در حاشیه نشست مجمع عمومی سازمان ملل، علاقه‌مندی خود را به برگزاری کنفرانسی بین‌المللی درباره امنیت اوراسیا در مینسک و دعوت از دوستان ایرانی برای حضور در این کنفرانس اعلام کردیم.

وزیر امور خارجه روسیه در ادامه به این نکته اشاره کرد که نیروهای مسلح اوکراین شروع به انجام حملات تروریستی علیه روسیه کرده‌اند. رئیس‌جمهور پوتین نیز تأکید کرده که روسیه آغازکننده این بحران نخواهد بود.

وی با اشاره به وضعیت بازارهای انرژی در زمان ریاست‌جمهوری جو بایدن افزود: مقامات دولت بایدن به‌طور واضح اعلام می‌کردند که قصد دارند واردات انرژی روسیه به اروپا را متوقف کنند.

وزیر امور خارجه روسیه در واکنش به برخی اظهارات مبنی بر اینکه روسیه از بحران بازار انرژی و تحولات نامطلوب بازار نفت بهره‌برداری می‌کند، اظهار داشت: رئیس‌جمهور پوتین بارها تأکید کرده که ما به هیچ وجه خواهان بی‌ثباتی و آسیب‌پذیری در بازار انرژی نیستیم و از ثبات در این بازار حمایت می‌کنیم.

لاوروف در ادامه در مورد بحران اوکراین گفت: درست است که اوکراینی‌ها شروع‌کننده این بحران بودند؛ زیرا مدت‌ها قبل از آغاز عملیات نظامی ویژه، هیچ نشانه‌ای از وقوع چنین جنگی مشاهده نمی‌شد. اروپایی‌ها نیز این جنگ را به دست رژیم نازی اوکراین آغاز کردند.

وی خاطرنشان کرد: رئیس‌جمهور پیشین اوکراین اقداماتی علیه کلیسای ارتدوکس اوکراین را آغاز کرد و در تلاش بود تا محدودیت‌هایی بر آن اعمال کند که در این امر ناکام ماند. زبان روسی از مدارس و دانشگاه‌ها حذف شد و فعالیت تمامی رسانه‌های روسی‌زبان در اوکراین متوقف گردید؛ حتی رسانه‌هایی که متعلق به اوکراین بودند و تنها به زبان روسی فعالیت می‌کردند.

سرگئی لاوروف در ادامه توضیحاتی درباره ماهیت جنگ در اوکراین ارائه داد و گفت: مسیحیت ارتدوکس قرن‌هاست که در اوکراین ریشه دارد، اما به‌نظر می‌رسد که برای اروپا غربی این بسیار ساده است که واقعیت‌ها و آزادی‌های بنیادی را نادیده بگیرد. ما در مناطقی که تحت کنترل داریم، برای حفظ حقوق اولیه و مسلم مردم روس‌تبار دست به اقدام می‌زنیم؛ حقوقی که رژیم کی‌یف به وضوح در تلاش برای نابودی آن‌هاست.

وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه تأکید کرد بر نقض تعهدات بین‌المللی در حوزه آزادی‌های فرهنگی: «همان‌طور که می‌دانید، در اوکراین استفاده از زبان روسی در تمامی عرصه‌ها و نهادهای عمومی ممنوع شده است؛ در حالی‌که زبان روسی یکی از شش زبان رسمی سازمان ملل است و رژیم اوکراین، تنها حکومتی در جهان است که چنین ممنوعیتی علیه یک زبان بین‌المللی وضع کرده است.

وی در مقایسه با وضعیت حقوق اقوام و زبان‌ها در جمهوری اسلامی ایران اظهار داشت: ما در ایران شاهد چنین رفتارهای حذف‌کننده نیستیم؛ در کشور شما تنوع مورد احترام قرار می‌گیرد و مردم می‌توانند آزادانه به زبان‌های مختلف، حتی عبری، صحبت کنند. آنچه در اوکراین در حال وقوع است، نتیجه تصمیمات نخبگان حاکم است که حقوق ابتدایی مردم را به‌کلی نادیده گرفته و رویکرد سرکوب هویتی را در پیش گرفته‌اند.

سرگئی لاوروف به تاریخچه طرح روسیه برای تثبیت منطقه‌ای اشاره کرد و گفت: ایده اصلی ما تحت عنوان «تأمین امنیت در حوزه خلیج فارس» به‌وضوح بر همکاری‌های جامع میان تمامی کشورهای حاشیه این منطقه، یعنی هشت کشور شامل جمهوری اسلامی ایران، عراق و شش کشور عربی خلیج فارس تأکید دارد. ما نه‌تنها در ماه‌های اخیر بلکه طی چند دهه گذشته به‌طور مداوم بر روی این ایده کلیدی کار کرده‌ایم و نشست‌ها و رایزنی‌های متعددی را برای بررسی چگونگی تثبیت امنیت و ثبات پایدار در این منطقه برگزار کنیم.

وی درباره اهداف عملیاتی این طرح بیان داشت: هدف نهایی این ابتکار، ایجاد اعتماد متقابل و عینی بر مبنای اصول توافق‌شده کشورهای ساحلی است؛ به‌خصوص در حوزه‌های حساسی چون ترتیبات امنیتی، همکاری‌های نظامی، تبادل اطلاعات راهبردی و حفظ دغدغه‌های امنیتی هر یک از کشورها، به‌گونه‌ای که با اجرای مرحله‌به‌مرحله این برنامه‌ها، زمینه‌های مشترکی برای تقویت اعتماد شکل گیرد.

وزیر امور خارجه فدراسیون روسیه ساختار چندلایه این طرح امنیتی را تشریح کرد و گفت: دکترین ما پیشنهاد می‌دهد که این سازوکار صرفاً منحصر به کشورهای حاشیه خلیج فارس نماند و دیگر بازیگرانی که می‌توانند به‌عنوان «کشورهای تسهیل‌کننده» برای بهبود همکاری‌ها ایفای نقش کنند نیز در آن حضور داشته باشند. در مدل پیشنهادی مسکو، حضور اعضای دائمی شورای امنیت سازمان ملل و همچنین اعضای سازمان همکاری اسلامی (OIC) به‌عنوان نهادهای حمایتی و تسهیل‌کننده در نظر گرفته شده است.

سرگئی لاوروف درخصوص دیگر تلاش‌های همکاری در این منطقه تصریح کرد: ما همچنین از توافق مکه که میان پاکستان، عربستان سعودی و ترکیه امضا شد حمایت کرده‌ایم؛ گرچه آن ابتکار در بستری مجزا پیگیری می‌شود، اما به‌دلیل اساسی و هدف آن که بر ایجاد صلح، همکاری و همگرایی بنا نهاده شده، از سوی فدراسیون روسیه مورد تایید قرار دارد.

وزیر امور خارجه روسیه در پایان تأکید کرد: ما مطلع هستیم که برخی کشورهای دیگر نیز تمایل خود را برای پیوستن به این توافق سه‌جانبه ابراز کرده‌اند؛ چنانچه جمهوری اسلامی ایران نیز پس از بررسی‌های لازم، به تحصیل شرکت در این سازوکار بپردازد، ما به صورت کامل به انتخاب مستقل و تصمیم دوستان ایرانی‌مان احترام خواهیم گذاشت.