ردیابی خواب با استفاده از ساعتهای هوشمند؛ سودمند یا آسیبزا؟
در یک تحقیق که توسط دانشگاه برگن و با نظرسنجی از هزار و دو نفر از بزرگسالان نروژی صورت گرفت، مشخص شد که ۴۶ درصد از آنها دستکم یک بار از برنامههای ردیابی خواب استفاده کردهاند یا هنوز در حال استفاده از آنها هستند. این میزان در گروه سنی زیر پنجاه سال و در میان خانمها بیشتر مشاهده شد. از میان افرادی که تجارب استفاده از چنین برنامههایی داشتند، تنها ۲۹ درصد تایید کردند که این ابزارها به آنها در اولویتدهی به خواب کمک کرده است. در مقابل، ۳۷ درصد از شرکتکنندگان اعلام کردند که این برنامهها در بهبود کیفیت خوابشان نقشی نداشتهاند.
مشکل اصلی از آنجا ناشی میشود که تقریباً ۱۸ درصد از کاربران ابراز کردهاند که ردیابی خواب از طریق برنامه یا ساعت هوشمند، در واقع نگرانی آنها را در مورد خواب بیشتر کرده است. کارشناسان به این نکته اشاره میکنند که این وضعیت میتواند کاربران را دچار نوعی وسواس برای رسیدن به نمره خواب ایدهآل کند. این رویکرد، از این رو که به دلیل ناهماهنگی میان نمرات ثبتشده و انتظارات فرد، سطح اضطراب را افزایش میدهد، میتواند بهطور مستقیم بر کیفیت واقعی خواب تأثیر منفی بگذارد.
خطرات ناشی از تلاش برای دستیابی به خواب ایدهآل
برای پرداختن به عمیقتر این آسیبهای ناشی از تمرکز بیش از حد بر روی نمره خواب که توسط ساعت هوشمند ارائه میشود، لازم است به تحقیقی که در سال ۲۰۱۷ انجام شده و به بررسی روند رو به رشد برنامههای ردیابی خواب میپردازد، توجه کنیم. در مطالعهای که در مجله پزشکی بالینی خواب منتشر شده، محققان به این نتیجه رسیدند که افرادی که به شدت به گجتهای پوشیدنی برای تحلیل الگوی خواب خود وابسته هستند، به دادههای این ابزارها اهمیت بیشتری نسبت به روشهای سنتی و مؤثر مثل مطالعه و بررسی خواب میدهند.
کارشناسان مشاهده کردند که این کاربران ارتباط مستقیمی بین احساس خستگی روزانه و دادههای مربوط به خواب خود برقرار میکنند و این امر باعث افزایش انگیزه آنها برای کسب نمرات بالاتر میشود. همچنین پژوهشگران اشاره کردهاند که این تلاشها میتواند به تدریج به اختلالی به نام «ارتوسومنیا» (وسواس به خواب مطلوب) تبدیل شود. این اختلال به ویژه بر افرادی که پیشتر از بیخوابی رنج میبردهاند تأثیر میگذارد و میتواند احتمال تشدید مشکلهای خواب را در بلندمدت افزایش دهد. دلیل این موضوع روشن است: بیماران حتی بعد از درمان موفقیتآمیز سایر اختلالات خواب ممکن است همچنان به نمرات خواب خود وسواس داشته باشند.
افراط در توجه به دادههای ردیابی خواب
مطابق با تحقیقی که در سال ۲۰۲۰ به انجام رسیده، استفاده از برنامههای مرتبط با خواب و ردیابی الگوهای آن با تکنولوژیهای پوشیدنی هوشمند، به طرز قابل توجهی در سالهای اخیر افزایش یافته است. با توجه به مشکلات دقت که پژوهشگران در ارزیابی ردیابهای خواب شناسایی کردهاند، توصیه میشود کاربران به جای وسواس در مورد آنچه که ساعت هوشمند یا تلفن همراه نشان میدهد، به دادههای ماهرانه و تخصصی در این زمینه تکیه نمایند. گزارشهایی نیز در گذشته درباره دقت پایین ردیابی خواب در دستگاههایی مانند فیتبیت و همچنین مشکلات نرمافزار نمره خواب اپل واچ وجود داشته است.
اگر چه برخی از این نواقص قابل بهبود هستند، اما اتکا صرف به چنین دادههایی ممکن است در طولانیمدت به بروز مشکلات جدیتری در خواب منجر شود. به نظر میرسد که بزرگترین چالش، تمرکز بیش از حد بر روی نتایج تولید شده توسط این برنامهها و تکیه بر نحوه تفسیر دادههای خواب از سوی آنها باشد. پژوهشگران معتقدند که این ردیابها ممکن است تغییرات جزئی در دادههای خواب را بهطور اغراقآمیزی برجسته نمایند و نگرانیهای بیموردی برای کاربران به وجود بیاورند. در این شرایط، افرادی که دچار وسواس برای کسب نمره کامل خواباند ممکن است توجه خود را به مسائلی که واقعاً اهمیت ندارند، معطوف کنند، یا بر این باور باشند که خواب خوبی داشتهاند در حالی که واقعیت چیز دیگری است.
