بهینهترین نقطه مصرف بنزین کجاست؟/ تنها با کاهش یک لیتر مصرف بنزین توسط هر خانواده!
ناترازی انرژی در ایران در سالهای اخیر به مرحلهای پیچیده و دشوار ورود پیدا کرده است که وقوع جنگ 40 روزه اخیر این معضل را تشدید کرده است. به طوری که حملات به برخی از تاسیسات زیرساختی انرژی، به ویژه پالایشگاههای گازی عسلویه، این ناترازی را به وضوح نمایانتر کرد.
ایسنا افزود: با این حال، تعدادی از کارشناسان راهکارهای مختلفی را برای حل این مشکل پیشنهاد میکنند که از جمله آنها میتوان به واقعیسازی قیمت حاملهای انرژی، تولید و عرضه خودروهای کممصرف و برقی، ارائه لوازم گرمایشی و سرمایشی استاندارد و کممصرف، ارتقاء راندمان نیروگاههای برق کشور، اجرای دقیق تبصره 19 در مورد مصرف انرژی، بهبود موتورخانهها در بخشهای مسکونی، تجاری، صنعتی و دولتی، توسعه حمل و نقل عمومی و نهایتاً فرهنگسازی در زمینه مصرف بهینه انرژی اشاره کرد.
در این بین، مسئله بنزین و اهمیت مصرف بهینه آن بسیار حائز اهمیت است، زیرا عدم توجه به این مقوله ممکن است در درازمدت موجب بروز چالشهایی در تولید و واردات این محصول اساسی شود. با این وجود، این پرسش مطرح است که آیا میتوان به نقطه بهینه در مصرف بنزین دست یافت؟
به گفته کارشناسان، ایران در زمینه مصرف بنزین در کنار بدترین کشورهای جهان قرار دارد و این الگوی مصرف نادرست باعث افزایش شدید ناترازی و ناهماهنگی میان تولید و تقاضای داخلی شده است.
وزیر نفت نیز اظهار داشته است که کشور ملزم به پرداخت هزینههای قابل توجهی برای واردات بنزین است و بر این باور است که با در نظر گرفتن رفاه مردم، شاید در شرایط کنونی بتوان مصرف بنزین را به نقطه بهینه رساند و اینگونه هزینههای مربوط به واردات بنزین را کاهش داد.
پاکنژاد به مردم اطمینان داده است که در شرایط اقتصادی کنونی، هیچ تصمیمی خارج از توان آنها اتخاذ نخواهد شد و باید بهطور خاص مدیریت عرضه بنزین انجام شود.
وزیر نفت تأکید کرد که هموطنان باید بدانند اصولاً هیچ تدبیری که به فشار اقتصادی بیشتری بر آنها منجر شود، در نظر نخواهد گرفت. در حوزه مدیریت بنزین، مجموعهای از راهکارها شامل اثرگذاری بر سهمیهها و بهکارگیری روشهای غیرقیمتمحور نظیر گسترش مصرف سوختهای جایگزین همچون سیانجی در حال اجرا است.
مسئولان در این خصوص اعلام کردهاند که دولت با توجه به ظرفیتهای وزارتخانههای نفت و نیرو، عملکرد رضایتبخشی از خود به نمایش گذاشته و با وجود تحریمها، موفق به استخراج و صادرات نفت شدهایم. اما در این مسیر دولت دو گزینه اساسی پیشرو دارد: یکی واردات سوخت، که این فرآیند نیازمند هزینه ارزی قابل توجه و به تبع آن کاهش مستقیم از بودجه حیاتی برای دارو و کالاهای ضروری کشور خواهد بود.
مسیر دوم شامل مدیریت هوشمندانه مصرف و همزمان افزایش تولید است که هماکنون با تلاش متخصصان وزارتخانههای نفت و نیرو برای بازسازی زیرساختهای آسیبدیده در اثر حملات اخیر، با جدیت دنبال میشود.
یکی از راهکارهای مطرحشده، نیاز به خودکنترلی جدی دولت در ادارات و رشد سریع نیروگاههای انرژی خورشیدی است. بخش حیاتی و اصلی این راهکار، مشارکت آگاهانه مردم در مدیریت مصرف انرژی به شمار میرود. اگر تنها 30 درصد از مصرف انرژی در تهران کاهش یابد، این امر میتواند تغییرات چشمگیری در سطح کشور ایجاد کند؛ در حالی که در سال گذشته، حدود 5.5 میلیارد دلار از منابع ارزی کشور صرف واردات بنزین شده است.
به گفته رئیس سازمان بهینهسازی و مدیریت راهبردی انرژی، در حال حاضر اصلاح قیمت حاملهای انرژی در دستور کار قرار ندارد و مدل مبتنی بر پاداش و منفعت عمومی به جای افزایش قیمتها مدنظر قرار گرفته است. بنابراین، افزایش قیمت حاملهای انرژی به دلیل شرایط اقتصادی و نگرانیهای اجتماعی در حال حاضر امکانپذیر نیست.
در این راستا، دولت با اتخاذ یک استراتژی جدید، به جای افزایش قیمت، به دنبال جایگزینی این مورد با مدل انتفاع عمومی است. به این معنا که به جای وارد آوردن فشار بر معیشت خانوار، با کاهش مصرف انرژی پاداشهای نقدی مستقیم به مردم اعطا خواهد شد. این رویکرد تشویقی بهویژه در بخش صنعت نیز به طور جدی دنبال میشود تا با کاهش ناترازی و بینیازی از واردات، صنایع کشور از قطعی انرژی و توقف تولید رهایی یابند.
طبق اظهارات سقاب اصفهانی، نیاز به واردات 30 میلیون لیتر بنزین در روز، سالانه حدود 8 میلیارد دلار بار مالی به دوش کشور میگذارد، در حالی که اگر هر خانواده ایرانی تنها یک لیتر بنزین کمتر مصرف کند، میتوان بخش عمدهای از این ناترازی 25 تا 30 میلیون لیتری را بدون هیچ هزینهای برطرف نمود.
فارق از مسئله جنگ تحمیلی، وضعیت کنونی ناترازی انرژی به تصریح تحلیلگران، نتیجه تصمیمات غیرکارشناسی در سالهای گذشته است. اما ادامه روند کنونی مصرف و هدررفت منابع انرژی پذیرفتنی نیست و مسئولان ملزم به انجام اصلاحات ساختاری در حوزه مصرف و ترویج فرهنگ صرفهجویی هستند.
از این رو، مدل حکمرانی استانی انرژی که دولت به آن اشاره کرده، طرحی در راستای تمرکززدایی است؛ هدف اصلی این طرح محلیسازی مدیریت تقاضا است. در این مدل، استانداریها میتوانند با توجه به ظرفیتهای منطقهای، سیاستهای تشویقی یا تنبیهی برای بهینهسازی مصرف انرژی وضع کنند و مدیریت بهینه مصرف به جای نگاه دستوری از مرکز، به مطالبهای محلی بدل شود.
بخشی از این طرح دولت شامل تمرکززدایی و محول کردن مدیریت مصرف بنزین و گاز به استانداریها، شهرداریها و بخش خصوصی است. در این زمینه، رئیس کمیسیون مشترک صنایع و انرژی مجلس اذعان داشته است که استراتژی جدید دولت از تصمیمگیریهای متمرکز در پایتخت به سمت مدیریت بوممحور طی خواهد شد.
با در نظر گرفتن تمام این موارد، در زمینه مدیریت مصرف بنزین تلاش دولت بر این است که تصمیمها بهگونهای اتخاذ شود که معیشت مردم آسیب نبیند. اعتقاد دولت بر این است که مدیریت مصرف بنزین باید به سمت بینیازی از واردات هدایت شود و به تأکید معاون اول رئیسجمهور، تلاش بر این است که تصمیمات به گونهای اتخاذ شوند که معیشت مردم دچار آسیب نشود، اما در عین حال باید واقعیتهای اقتصادی کشور و تحولات اخیر را نیز در نظر گرفت و شرایط را به شیوهای منطقی مدیریت کرد.
در نهایت، استراتژی دولت، مدیریت مصرف انرژی و ترویج صرفهجویی در بخش خانگی با همکاری مردم است، چراکه لازم است تا حد ممکن انرژی مورد نیاز صنایع تأمین شود. بنابراین، باید به سمت صرفهجویی در انرژی در بخش خانگی و تأمین انرژی برای بخشهای مختلف تولید نظیر صنعت، پتروشیمی و کشاورزی حرکت کنیم.
نکته پایانی این است که حل مشکل ناترازی انرژی در کشور، اگرچه در شرایط جنگی فعلی به یک ضرورت اجتنابناپذیر تبدیل شده است، اما عبور موفق از این وضعیت میتواند اساس اصلاح بنیادین ساختار مصرف انرژی در کشور شود. به اعتقاد کارشناسان، تحقق این مهم نیازمند برنامهریزی و سیاستگذاری دقیق، کلان و آیندهنگرانه است، نه اقداماتی مقطعی، سیاسی و تسکینی.
۲۲۳۲۲۵
