ترامپ و بازیهای غیراخلاقی در شطرنج مذاکرات؛ نگاهی به رازهای مذاکرات ایران و آمریکا / ابوالفتح: هرآن ممکن است وقایع جدیدی پیش بیاید / دستیابی به توافق به معجزهای نیاز دارد
“`html
خبرآنلاین – محمد عارف معزی: در شرایط کنونی روابط میان ایران و ایالات متحده، مذاکرات دو کشور به مرحلهای حساس و پیچیده رسیدهاند. علیرغم آنکه دو طرف درباره موضوعات مختلف به تبادل نظر مشغول هستند، اما وجود اختلافات بنیادین و تردیدها مانع از دستیابی به توافق نهایی شده است. تا کنون ایران با بسیاری از خواستههای واشنگتن موافقت نکرده است و این امر باعث شده تا ایالات متحده با استفاده از تاکتیکهای گوناگون و گاهی تعلل، به فشارهایش بر تهران ادامه دهد. این وضعیت نه تنها نشانهای از اختلافات داخلی در آمریکا است، بلکه به نوعی نتیجهی تلاش برای حفظ منافع استراتژیک و امنیتی ایالات متحده نیز به شمار میآید.
از سویی دیگر، تحلیلگران معتقدند که نوع رفتار آمریکا در مذاکرات تا حدی متاثر از شیوه شخصی رئیسجمهور دونالد ترامپ است؛ فردی که در کتابش تحت عنوان «هنر معامله» تأکید کرده که موفقیت در مذاکرات مستلزم بهکارگیری فضاهای خاکستری و نگه داشتن طرف مقابل در حالتی از عدم اطمینان است. این تکنیکها، به همراه فشارهای داخلی و منطقهای، موجب شده تا پیچیدگی مذاکرات افزوده و اتخاذ تصمیم برای ایران دشوارتر گردد.
برخی کارشناسان به این نکته اشاره میکنند که در میان مواضع دو کشور، شفافیت نسبی وجود دارد و مشکل اصلی در عدم تغییر اراده سیاسی و استراتژیهای دو نظام نهفته است. هرگونه تغییر در تیم مذاکرهکننده، بدون تحول در رویکرد سیاسی کلان، بهتنهایی نمیتواند به نتایج ملموسی بینجامد. شرایط کنونی نشان میدهد که حتی با وجود پیشرفتهای جزئی در مذاکرات، رسیدن به توافق پایدار و عملی نیازمند زمان و اصلاح دیدگاهها و استراتژیها خواهد بود. این مقدمه به صورت دقیقتری زمینهساز بررسی چالشها، تاکتیکها و سناریوهای پیشروی مذاکرات ایران و ایالات متحده است.
در این راستا خبرگزاری خبرآنلاین، در گفتگو با امیرعلی ابوالفتح کارشناس آمریکایی، به جزئیات این موضوع پرداخته است.
در ادامه، متن کامل گفتگوی «خبرآنلاین» با امیرعلی ابوالفتح را مطالعه کنید.
اگر ایران تمامی خواستههای آمریکا را بهسرعت بپذیرد، آمریکا جدیت خود را نشان خواهد داد
***چرا به نظر میرسد آمریکا در مذاکرات با ایران جدیت لازم را ندارد؟
چون اهداف و خواستههایی که مطرح شده، هنوز تحقق نیافتهاند یا به عبارتی دیگر، ایران با آنها همراهی نکرده است؛ اگر ایران بهسرعت تمامی خواستههای آمریکا را بپذیرد، این مسأله نشاندهنده جدیت است، چراکه آمریکا در تلاش است به اهداف خود دست یابد. میتوان گفت که وقتکشی آمریکا در واقع یک تاکتیک یا نشانهای از اختلافنظرهای داخلی در واشنگتن است؛ تمامی این شرایط exist دارد، چرا که آمریکا هنوز به خواسته اصلی خود نرسیده است.هنوز زمان توافق نرسیده است؛ ایران هنوز پاسخ «بله» را نداده است
***آیا میتوان نتیجه گرفت که وقتکشی آمریکا فقط یک تاکتیک است یا بیانگر اختلاف نظر در داخل واشنگتن است؟
این وقتکشی میتواند نشاندهنده وجود اختلافات داخلی باشد؛ در هر حال، ترامپ اعلام کرده که هدف او عدم غنیسازی ایران است، در حالیکه ایران به این غنیسازی اصرار دارد. رسیدن به راهحل پیچیده و زمانبر است. به بیان ایران، هنوز پاسخ «بله» داده نشده که اگر این پاسخ مثبت ارائه شود، مسائل حل خواهد شد.
از آنجا که ایران پاسخی مثبت صادر نکرده، آمریکاییها نیز در حال برنامهریزی برای اقدام نظامی هستند؛ اگر زمانی که آنها مناسب میدانند، ایران توافق نکند، ممکن است اقدام نظامی را در پیش بگیرند. اقدام نظامی نیز به زمان نیاز دارد و این امری نیست که بتوان یکشبه انجام داد؛ استقلال نیروها، سیستمهای آفندی و پدافندی، و مسائل لجستیکی از عوامل مؤثر در این زمینه هستند و نمیتوان یکشبه جنگ آغاز کرد. به این ترتیب، برخی میتوانند بگویند که این کار صرفاً به معنای خرید زمان است، اما حقیقت این است که هنوز زمان رسیدن به توافق فرا نرسیده است؛ یعنی ایران هنوز پاسخ «بله» را نداده است.
فریب دادن در شرایط خصومت، امری طبیعی است
***برخی باور دارند که آمریکا قصد فریب ایران را دارد و میخواهد مذاکرات را به تأخیر بیندازد. این تحلیل تا چه حد واقعبینانه است؟
فریب دادن در شرایطی که دو کشور یا دو طرف در حالت نزاع و خصومت هستند، امری طبیعی به شمار میرود. نکته کلیدی این است که طرف مقابل نباید فریب بخورد؛ در غیر این صورت فریب دادن، به واقعیت موجود، به معنای یک تاکتیک پایهای است. بنابراین، در تمامی سناریوها باید به این نکته توجه کرد که در حین مذاکرات، احتمال وقوع جنگ نیز وجود دارد.ترامپ در کتاب «هنر معامله» ذکر میکند که در فرآیند معامله باید طرف مقابل را در وضعیت خاکستری نگه داشت؛ یک روز خرید میکند، یک روز میگوید مشکلی دارد و اینگونه طرف مقابل را در دام نگاه میدارد تا حداکثر استفاده را از او ببرد و کمترین امتیاز را بدهد. این روش به نوعی خاص ترامپ است، اما دولت ایالات متحده، صرفنظر از دوره او یا قبل از آن، همین شیوه را دنبال کرده است.
***آیا هدف آمریکا از این اقدامات، گیج کردن مقامات ایرانی و محدود کردن توان تصمیمگیری آنهاست؟
این احتمال وجود دارد. در این راستا میتوان به ویژگیهای شخصیتی دونالد ترامپ اشاره کرد. در کتاب «هنر معامله» به وضوح نشان میدهد که در فرآیند مذاکره باید طرف مقابل را در وضعیت نامشخص حفظ کرد؛ یک روز خرید میکند، یک روز نمیفروشد و به این ترتیب، طرف مقابل را در حالت بلاتکلیفی نگه میدارد تا از او حداکثر سود را ببرد و به حداقل امتیازها بسنده کند. این شیوه، به عنوان تکنیک مورد علاقه ترامپ شناخته میشود، ولی به طور کلی دولت ایالات متحده، چه در زمان وی و چه پیش از آن، یکنواخت به این سیاستها ادامه داده است. هر کس که بخواهد امتیاز کسب کند، از انواع تکنیکها و روشها استفاده میکند. حتی سیاستهای خاص ترامپ این روند را شدت بیشتری میبخشند.
***چه عوامل سیاسی، اقتصادی و امنیتی میتواند مانع از شفافیت و صراحت در مذاکرات آمریکا شود؟
واقعیت این است که آمریکاییها بارها به طور شفاف بیان کردهاند که خواستههایشان چیست. شفافیت وجود دارد، اما ممکن است ایران نخواهد اقدامی مشخص انجام دهد. از این رو، عدم شفافیت تنها به جمهوری اسلامی ایران مربوط نیست؛ هر دو طرف ابراز شفافیت میکنند و اقدامات مورد نظر خود را به خوبی مشخص میکنند و آنچه را که نمیپذیرند، به روشنی اعلام مینمایند.
هنوز فاصله زیادی تا رسیدن به توافق وجود دارد/ هرلحظه ممکن است اتفاقاتی رخ بدهد!
***ایران چگونه میتواند در چنین شرایطی از تاکتیکهای آمریکا عبور کند و مذاکرات را به سمت نتیجه واقعی هدایت نماید؟
نیروهای قدرتمندی وجود دارند که ممکن است مانع از رسیدن مذاکرات به نتیجه دلخواه شوند؛ از اسرائیل تا برخی گروههای داخلی در آمریکا، افرادی هستند که اعتقاد دارند هیچ توافقی نباید به نتیجه برسد. این موضوع نیازمند اطلاعات دقیقی درباره وضعیت اقتصادی، نظامی و سیاسی کشور است که بسیاری از آنها به صورت محرمانه در اختیار مسئولین قرار داده شده است. بنابراین، تنها میتوانم وضعیت موجود را توصیف کنم و توصیه خاصی ارائه نکنم.
اگر بخواهیم توصیفی ارائه دهیم، وضعیت به تدریج رو به جلو است، اما هنوز فاصله زیادی تا دستیابی به توافق وجود دارد و هر لحظه ممکن است حوادثی رخ بدهد.
احتمالاً مذاکرات به نتیجهای نخواهد رسید. وضعیت کنونی، نسبت به ده تا پانزده روز پیش، نشاندهنده گامهایی به جلو است، اما مقصد نهایی این مسیر هنوز نامشخص است. وجود گروههای قدرتمند که میتوانند مانع از تحقق توافق شوند، از اسرائیل تا برخی عناصر درون آمریکا، به این معناست که بسیاری بر این باورند که هیچ توافقی نباید حاصل شود.
***آیا شخصیت مذاکرهکنندگان و سابقه آنها، از جمله تجربه در حوزه املاک و مستغلات، تأثیری بر طول مذاکرات دارد؟
بله، سابقه و تجربه افراد میتواند تأثیرگذار باشد. تکنیکهای مذاکره، مهارتهای بیانی، توانایی برقراری ارتباطات عمومی و قدرت کلام میتواند نقش موثری ایفا کند، یا اینکه فرد روابط خبری موثری برقرار کند. اما مشکل موجود میان ایران و آمریکا مربوط به این ویژگیها نیست؛ موضوع اصلی به تفاوتهای نظامهای سیاسی و سیاستهای کلان مربوط میشود. حتی اگر مذاکرهکنندهها تغییر کنند، از جمله جایگزینی وزیر امور خارجه، این تغییر تأثیر بنیادی بر روند کلی مذاکرات نخواهد گذاشت.
چراکه در نهایت آمریکاییها به دنبال محدودیتهایی هستند که ایران نمیپذیرد و ایران خواستار رفع تحریمهاست که آمریکاییها تمایلی به انجام آن ندارند. به همین دلیل، چه مذاکرهکنندهای که سابقه در حوزه املاک داشته باشد یا نه، دیپلمات باشد یا نباشد، تا زمانیکه اراده سیاسی دو کشور تغییر نکند، جابجایی افراد تأثیر چندانی نخواهد گذاشت.
رسیدن به توافق نیازمند معجزه است!
***با توجه به نظر شخصی شما، آینده مذاکرات چگونه خواهد بود؟
من بر این باورم که برای رسیدن به توافق، نیاز به یک معجزه وجود دارد. حتی پس از دستیابی به توافق، پایداری آن ممکن است دشوارتر از خود توافق باشد. شخصاً انتظارات چندانی ندارم و امیدوارم که پیشبینی من نادرست از آب درآید. به نوعی میتوان گفت که امیدی به رخ دادن توافق ندارم. ممکن است مسیر به جنگ نیز کشیده شود و حتی در صورت وقوع جنگ، مسائل حل نشود.
اگر جنگ به وقوع بپیوندد، ممکن است زیرساختهای ایران آسیبپذیر شوند و خسارتهای جدی وارد گردد؛ حتی در صورتی که تعدادی از زیرساختها تخریب نشوند، مدیریت و جمعبندی آنها دشوار خواهد بود. به احتمال زیاد، همچنان احتمال بروز جنگ وجود خواهد داشت، آسیبهایی وارد خواهد شد و دورههای آتشبس و مذاکرات مجدد ادامه خواهند داشت؛ روزی از نو و روزی از نو، راندهای بعدی و راندهای بعدی… و این چرخه ممکن است ادامه یابد.
۲۱۹
“`
