چهار مرتبه قطع اینترنت جهانی در ایران؛ از آبان ۱۳۹۸ تا دی ۱۴۰۴
اینبار، اینترنت بینالمللی در ایران برای چهارمین بار بهطور کامل قطع میشود. نخستین بار این اتفاق در پی اعتراضات آبان ۱۳۹۸ رقم خورد. سپس در پی حوادث ناشی از درگذشت مهسا امینی در پاییز ۱۴۰۱ دوباره شاهد چنین قطعی بودیم. بار سوم نیز به جنگ ۱۲ روزه اسرائیل علیه ایران مربوط میشود و اکنون برای چهارمین بار این مسئله پیش آمده است.
بار نخست: آبان ۱۳۹۸
در تاریخ ۲۵ آبان ۱۳۹۸ و تنها یک روز پس از آغاز ناآرامیها ناشی از افزایش بهای بنزین در سراسر کشور، اینترنت بینالمللی با محدودیتهای شدیدی مواجه شد.
در روز ۲۶ آبان، خبرگزاری ایسنا گزارش داد که یکی از مسؤولان وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات در مصاحبهای گفت که با تصویب شورای امنیت کشور، دسترسی به اینترنت از شب گذشته بهمدت ۲۴ ساعت محدود شده است.
یک روز بعد، یعنی ۲۷ آبان، محمدجواد آذری جهرمی، وزیر ارتباطات، اعلام کرد: «اختلالی در اینترنت وجود ندارد، بلکه به دستور شورای امنیت کشور، اینترنت به اپراتورها قطع شده است.»
در دوم آذر همان سال، اینترنت بینالمللی در اکثر استانها دوباره فعال شد، اما در استانهایی از جمله تهران، فقط اینترنت خانگی قابل دسترسی بود و اینترنت تلفنهای همراه همچنان قطع بود.
آذری جهرمی در تاریخ پنجم آذر و در پاسخ به نامه نمایندگان مجلس گفت: «نهادهای امنیتی بر این باورند که باید احتیاط را در برقراری مجدد ارتباطات رعایت کرد و در نتیجه شورای امنیت کشور تاکنون مجوزی برای بازگشت کامل ارتباطات به اپراتورها نداده است.»
دو روز پس از هفتم آبان، فرایند بازگشت اینترنت همراه به تدریج آغاز شد و در روزهای آتی، اینترنت در استانهای مختلف برقرار گردید تا نهایتا اینترنت همراه در کل کشور وصل شد.
این قطعی اینترنت به دلیل عدم سابقه مشابه و ناکافی بودن زیرساختهای اینترنت ملی برای پاسخگویی به نیازهای کسب و کارها و فعالیتهای روزمره، شوک سنگینی به جامعه وارد کرد.
بار دوم: پاییز ۱۴۰۱
در ناآرامیهای پس از درگذشت مهسا امینی، در تاریخ ۳۰ شهریور ۱۴۰۱ اینترنت در بسیاری از نقاط کشور به تدریج کاهش سرعت یافت و نهایتا قطع شد. در این میان، دو پیامرسان اصلی مورد استفاده مردم، یعنی اینستاگرام و واتساپ نیز مسدود شدند.
در همان روز، دسترسی به اینترنت بر روی اپراتورهای موبایل در تهران و برخی شهرهای بزرگ دیگر مختل شد و کاربران اینترنت همراه فقط قادر به استفاده از سایتهای داخلی بودند.
وزیر کشور دولت سیزدهم در آن زمان گفت: «تا زمانی که اعتراضات ادامه یابد، محدودیتهای اینترنت نیز برقرار خواهد بود. اغتشاشگران عامل این محدودیتها هستند و هر زمان که دستگاههای امنیتی و اطلاعاتی اطمینان یابند که این وضعیت وجود ندارد، مگر آنکه این محدودیتها لغو میشود.»
این محدودیتها به مدت ۸ روز ادامه یافت و در تاریخ ۷ مهرماه، اینترنت اپراتورهای تلفن همراه دوباره فعال شد. با این حال، دسترسی به اینترنت همچنان با مشکلات فراوانی مواجه بود و بهطرز قابل توجهی کند بود. بهطوری که در تاریخ ۲۴ مهر، سایت دیجیاتو که اخبار فناوری را پوشش میدهد، گزارش کرد: «پس از فیلتر حدود ۲۰ پلتفرم پیامرسان، شبکه اجتماعی و حتی بازیهای موبایلی در یک ماه اخیر، روند مسدودسازی VPNها به اوج خود رسید و در حال حاضر تقریباً تمامی این ابزارها مسدود شدهاند. جالب توجه است که وزارت ارتباطات امروز برای دومین بار در ۱۰ روز اخیر تاکید کرده است که تمام محدودیتهای اینترنت برداشته شده، به جز دو اپلیکیشن واتساپ و اینستاگرام.»
بار سوم: جنگ ۱۲ روزه
با آغاز حمله اسرائیل به ایران در تاریخ ۲۳ خرداد ۱۴۰۴، اینترنت بینالمللی بلافاصله محدود و سپس قطع شد. در بعدازظهر روز ۲۳ خرداد، وزارت ارتباطات با تأیید این قطعی اعلام کرد: «با توجه به شرایط خاص کشور و به درخواست مراجع ذیصلاح، موقتی محدودیتهایی بر اینترنت کشور اعمال گردیده است. بدیهی است که با بازگشت وضعیت به حالت عادی، این محدودیتها رفع خواهند شد.»
این حالت عادی که وزارت ارتباطات پیشبینی کرده بود، بلافاصله پس از پایان جنگ در تاریخ ۴ تیر برقرار شد و دسترسی به اینترنت به وضعیت عادی برگشت. در این روز، ستار هاشمی، وزیر ارتباطات، بیان کرد: «با عادی شدن شرایط، وضعیت دسترسیهای ارتباطی به شرایط قبل بازگشته است.»
بهزودی در تاریخ ۲۴ تیر، فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، اعلام کرد که علت قطعی اینترنت در خلال جنگ، کنترل پهپادها از طریق اینترنت بوده و افزود: «مشاهده کردیم که برخی از پهپادهایی که در جنگ اخیر به مردم آسیب میزدند، از طریق اینترنت کنترل میشدند و برای حفظ امنیت مردم، ضرورت داشت که به اینترنت ملی انتقال پیدا کنیم و البته طولی نکشید که به حالت قبل برگشتیم.»
او همچنین افزود: «قطعاً یکی از مسائل پر اهمیت برای دولت این است که جریان اطلاعات را به گونهای کنترل کند که روایت صحیح ارائه شود، اما اگر بخواهید به جای دولت تصمیمگیری کنید، بین امنیت مردم و آزادی انتشار اخبار، کدام یک را انتخاب میکنید؟ بدون شک، انتخاب همگان امنیت و جان مردم است و مسلماً این موضوع به همین دلیل انتخاب شد و در غیر این صورت رویکرد دولت، رویکرد آزادی اینترنت بود.»
بار چهارم: دی ماه ۱۴۰۴
فعلاً اینترنت کشورهای بینالمللی برای چهارمین بار در ایران قطع میشود. از عصر روز پنجشنبه ۱۸ دی ماه، اینترنت بینالمللی قطع گردید.
در واقع اینترنت داخلی نیز برای ساعاتی تا بعدازظهر روز جمعه ۱۹ دی بهطور کامل قطع شد. پس از آن، اینترنت ملی دوباره برقرار شد، اما پیامرسانهای داخلی همچنان قطع بودند تا وقتی که این نرمافزارها فقط برای کانالهای خبری و خدمات رسان داخلی وصل شدند، در حالی که پیامرسانهای خارجی و اینترنت بینالمللی کماکان بهطور کلی قطع باقی ماندند.
