خطرناکترین سوانح تابستان / ۶ از هر ۱۰ وسیله نقلیه استانداردهای ایمنی را ندارند
در ساعت ۱۱:۲۰ دقیقه بیست و هشتم تیر ۱۴۰۴، یک اتوبوس برند اسکانیا درحال عبور از اوز (قیر) به مقصد شیراز بود که در کیلومتر ۲۹۰ مسیر اوز – شیراز دچار واژگونی شد. این حادثه غمانگیز جان تعدادی از هموطنان را گرفت و عدهای نیز زخمی شدند؛ این واقعه تلخ باعث شد تا ابعاد و دلایل آن توسط کارشناسان پلیس راهور و برخی مسئولین کشور به دقت مورد بررسی قرار گیرد.
رئیس پلیس راه فراجا در مورد واژگونی اتوبوس اسکانیا که در مسیر اوز به شیراز رخ داد، اعلام کرد: این سانحه که در نزدیکی منطقه تحت سرپرستی شیراز-فسا برقرار بود، به مرگ ۲۱ نفر بهطور مستقیم و صدمات به ۲۶ نفر دیگر انجامید.
سرهنگ احمد کرمیاسد اظهار داشت: مسیر اوز به شیراز تقریبا ۳۴۷ کیلومتر است و اتوبوس در طول این مسیر در دو پاسگاه پلیس راه قیر و فیروزآباد ثبت ساعت شده است. بررسیهای اولیه نشان داده است که اتوبوس در یک مسیر سرازیری با پیچهای تند و متعدد مواجه بوده است.
وی خاطرنشان کرد: در برخورد اولیه، چرخ جلو سمت چپ دچار نقص فنی شد و به همین خاطر وسیله نقلیه به سمت راست جاده منحرف گشته و با حفاظ پل برخورد کرد. پس از آن، اتوبوس تغییر جهت داده و با نیوجرسیهای وسط جاده برخورد نمود و نهایتاً پس از چندین بار تغییر مسیر، در حاشیه سمت راست، با نیوجرسیهای کناری به واژگونی درآمد.
رئیس مرکز روابط عمومی و اطلاعرسانی وزارت بهداشت، پس از این حادثه، در صفحه شخصی خود به ابعاد ناگوار این سانحه اشاره کرد و نوشت: «اسکانیا مدل ۱۳۸۶ که قرار بود ۵۷ نفر را از شیراز به مشهد ببرد، متأسفانه با ۱۸ فوتی در محل و ۴ فوتی در بیمارستان و ۳۵ زخمی، به مرگبارترین تصادف سال تبدیل شده است.»
حسین کرمانپور گفت: ۱۱ آمبولانس و ۲ اتوبوس آمبولانس در تلاش برای انتقال مصدومین اقدام کردهاند که چنین حجم امدادرسانی در تاریخ ۱۲ روز جنگ تحمیلی نیز به ندرت دیده شده است؛ اما چه کسی مسئول این حادثه است؟
تحرکات وزیر بهداشت و سخنگوی دولت درباره این تصادف
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت نیز به این اتفاق پرداخته و توضیحات لازم را ارائه کرد. به گفته وی، اورژانس فارس بلافاصله پس از وقوع این حادثه ناگوار با ۱۳ دستگاه آمبولانس، از جمله ۲ اتوبوس آمبولانس، به محل حادثه اعزام شد و در اقدام سریع، ۳۴ مصدوم را به بیمارستان حضرت فاطمه الزهرا (س) کوار منتقل کرد و ۳۱ نفر از آنها برای دریافت خدمات فوق تخصصی به شیراز ارسال شدند.
محمدرضا ظفرقندی، وزیر بهداشت، درمان و آموزش پزشکی در تماس تلفنی، ضمن ابراز تسلیت به مناسبت درگذشت برخی از سرنشینان این اتوبوس، از اقدامات انجام شده برای مصدومان خبر داد و از آمادگی مراکز درمانی تهران برای پذیرش آنها برای درمانهای تخصصی و فوق تخصصی صحبت کرد.
چرا این حوادث همچنان تکرار میشوند؟
اگرچه دلیل وقوع این حادثه فعلاً در حال پیجویی است، اما چنین حوادث ناگوار در جادهها به دفعات تکرار شده است. بسیاری از کارشناسان بر این باورند که تصادفات جادهای و شهری عمدتا ناشی از عدم استانداردهای مناسب در جادهها و ناایمن بودن خودروها و بهعلاوه خطای انسانی، نظیر خوابآلودگی رانندگان در حین سفر است. اینگونه حوادث تلخ متاسفانه هر از چند گاهی جان افرادی را در نقاط مختلف کشور به خطر میاندازد.
سالانه تقریبا ۲۰ هزار نفر در حوادث جادهای جان خود را از دست میدهند و از این تعداد، بین ۱۰ تا ۱۵ درصد دچار معلولیت میشوند. در میان جانباختگان، ۶۵ درصد افراد در رنج سنی ۲۰ تا ۳۰ سال هستند.
علاوه بر تصادفات خودروهای شخصی، ناوگان عمومی نیز بیشتر در معرض حوادث ناگوار قرار دارد. سرهنگ عینالله جهانی، معاون پیشین پلیس راهور فراجا و کارشناس رسمی در عرصه تصادفات، در رابطه با این حادثه مرگبار واژگونی اتوبوس در محور شیراز، عوامل انسانی، فنی و قانونی را از دلایل تکرار چنین فجایع معرفی کرد و افزود: واژگونی یک اتوبوس در وسط مسیر، به یک عامل ساده محدود نمیشود، بلکه به زنجیرهای از عوامل چون خطای انسانی، نقصهای فنی، شرایط نامناسب جادهها و عدم نظارت و نوسازی ناوگان مربوط میشود.
سرهنگ جهانی بر این نکته تاکید کرد که حدود ۶۰ درصد ناوگان حملونقل عمومی فرسوده است؛ این عدد نشاندهنده واقعیت تلخی است که از هر ۱۰ وسیله نقلیهای که در جادهها حرکت میکند، ۶ دستگاه عملاً فاقد استانداردهای ایمنی به روز هستند و جان میلیونها مسافر در هر روز در معرض خطر قرار دارد.
این کارشناس رسمی در امور تصادفات، یکی از نقاط ضعف عمده در مدیریت ایمنی ناوگان حملونقل را رأی دیوان عدالت اداری مبنی بر لغو محدودیت سنی خودروها عنوان کرد و گفت: بعد از اینکه سن فرسودگی به عنوان مبنای ارزیابی کنار گذاشته شد و تنها معاینه فنی به عنوان معیار کافی مطرح گردید، شاهد ورود اتوبوسها و کامیونهایی با سن بالای ۲۰ یا ۳۰ سال به جادهها بودهایم. این در حالی است که برخی معاینههای فنی، نه تنها دقیق نیستند بلکه نظارت مؤثری بر آنها نیز وجود ندارد.
سرهنگ جهانی تصریح کرد: نباید تنها به «خطای راننده» اتکا کرد. اگرچه این موضوع صحیح است که راننده نقش کلیدی در حوادث دارد، اما زمانی که یک راننده با یک اتوبوس فرسوده، که فاقد حداقل امکانات ایمنی مثل سیستم ترمز ضدقفل (ABS)، کمکفنرهای استاندارد، کولر و تهویه مناسب در گرمای تابستان است، با بار سنگین و مسافران خسته در جادهای ناامن رانندگی میکند، هر گونه اشتباه کوچک یا نقص فنی میتواند به فاجعهای جدی منجر شود.
این کارشناس رسمی به نقصهای زیرساختی جادهها اشاره کرد و گفت: جادهها، بهخصوص در نقاط کمتر توسعه یافته، از نظر مهندسی ایمنی با مشکلات زیادی مواجه هستند. کمبود حفاظهای میانی، وجود شیبهای خطرناک، پیچهای غیرمهندسی و عدم نصب علائم هشداردهنده در برخی مسیرها، همگی عواملی هستند که احتمال وقوع چنین تصادفاتی را افزایش میدهند.
سه عامل اصلی تصادفات جادهای
در این خصوص، رئیس پلیس راه تهران بزرگ، سه عامل اساسی در وقوع تصادفات را اعلام و بیان کرد: بیتوجهی راننده، تخطی از سرعت مطمئنه و خستگی و خوابآلودگی راننده، علل اصلی این حوادث هستند.
سرهنگ ابراهیم ارزانی خاطرنشان کرد: وضعیت جادهها از نظر ایمنی قابل قبول است و استانداردهای لازم را دارد، اما مادامی که رانندگان سرعت مجاز را رعایت نکنند، بهعنوان مثال اگر سرعت مجاز ۱۰۰ کیلومتر در ساعت باشد و راننده با ۱۶۰ کیلومتر در حال حرکت باشد؛ آیا باید تقصیر را به ایمنی جاده نسبت داد یا به سهلانگاری راننده؟
وی افزود: از نظر ایمنی، جادههای کشور وضعیت خوبی دارند، اما توصیه اکید میشود که رانندگان، پس از دو ساعت رانندگی، حداقل ۱۵ دقیقه استراحت کنند و از نوشیدنیهای کافئیندار استفاده کنند.
سرهنگ ارزانی در مورد زمانهای اوج وقوع تصادفات جادهای بیان کرد: بیشتر ترددها در جادههای کشور در طول روز صورت میگیرد و بهطور کلی، از ساعت ۱۲ تا ۲۰ بیشترین شمار تصادفات ثبت شده است.
علاوه بر اقدامات نهادهای انتظامی و امدادی برای کاهش تصادفات، بهویژه در فصل تابستان که ترددها افزایش مییابد؛ توجه به پویشهای فرهنگی مانند «پویش نه به تصادف» که در نوروز امسال مورد توجه مقام رئیسجمهور و مسئولین قرار گرفت، در ترویج فرهنگ ایمنی و جلوگیری از تکرار تصادفات مؤثر است.
بدیهی است که تصادفات جادهای به عنوان یک بحران بزرگ در کشور به شمار میروند که به جان شهروندان آسیب میزند و خسارات مالی قابل توجهی را تحمیل میکند. صرفاً سختگیریهای تنبیهی یا اصلاح زیرساختها و افزایش ایمنی کافی نیستند و باید بر عوامل فرهنگی و اصلاح رفتار ترافیکی تمرکز کرد. این تلاشها تنها زمانی به نتیجه میرسند که، همانطور که رئیسجمهور اشاره کرده، به یک فرهنگ عمومی در جامعه تبدیل شوند و میسر شدن این موضوع تنها با همکاری و مشارکت شهروندان میباشد؛ اقدامی که نفع آن به کل جامعه برمیگردد و تأثیر مثبتی خواهد داشت؛ و این ضرورت میطلبد که با جدیت و پشتکار پیگیری شود، همانطور که در سابق برای نهادینهسازی فرهنگ بستن کمربند ایمنی یا اجرای طرح همیار پلیس و توجه به نقش کودکان در سالهای گذشته تجربههای موفق و مفیدی حاصل شده است.
