نیویورک تایمز: آلمانی‌ها سیاست‌های مرکل را نمی‌خواهند، اما دلتنگ اقتدار او هستند / نوستالژی ثبات در روزهای بحران
نیویورک تایمز نوشت: آلمانی‌ها این روزها در حال تجربه نوع عجیبی از نوستالژی برای صدراعظم پیشین خود هستند. در دورانی پر از التهابات و بحران‌های سیاسی، نظرسنجی‌ها نشان می‌دهد که رای‌دهندگان ترجیح می‌دهند به جای فردریش مرتس، صدراعظم فعلی که هم‌حزبی مرکل در حزب راست میانه دموکرات مسیحی است، دوباره مرکل را در راس هدایت کشور ببینند.
مرکل پس از ۱۶ سال حضور در قدرت، در سال ۲۰۲۱ از سمت خود کناره‌گیری کرد و پرتره رسمی او اواخر تابستان امسال در موزه «بوده» در برلین به نمایش درآمد. از زمان افتتاح این نمایشگاه، بازدیدهای روزانه از این موزه که معمولا مقصد اصلی گردشگران نیست، با افزایش خیره‌کننده ۸۰ درصدی مواجه شده است. هجوم مردم به حدی بود که مقامات موزه را ناگزیر کرد تا نمایش این پرتره را برای چندین ماه و تا پایان سال جاری میلادی تمدید کنند.
از محبوبیت ۷۵ درصدی مرکل تا سقوط آزاد مرتس
تفاوت چشمگیر در میزان محبوبیت رهبران پیشین و فعلی آلمان یکی از نکات قابل تامل در این گزارش است. پتر ماتوشک، رئیس موسسه نظرسنجی فورسا در آلمان می‌گوید که میزان تایید فردریش مرتس در حال حاضر روی مرز خطرناک ۱۱ درصد ایستاده است، در حالی که مرکل با محبوبیتی نزدیک به ۷۵ درصد و با عبور از تمام مرزبندی‌های حزبی، دفتر صدراعظمی را ترک کرد. به گفته ماتوشک، مردم آلمان تصویر کلی و ماندگاری از او به عنوان رهبری دارند که توانست انسجام و یکپارچگی کشور را حفظ کند.
با این وجود، میراث سیاسی مرکل خالی از جنجال و انتقاد نیست. او در دوران صدارت خود، همزمان با تعطیلی نیروگاه‌های هسته‌ای، تلاشی نافرجام برای واردات گسترده گاز از روسیه داشت. علاوه بر این، او درهای آلمان را به روی بیش از یک میلیون پناهجو که بیشتر آن‌ها از سوریه، افغانستان و عراق بودند، باز کرد. هر دو تصمیم استراتژیک در نهایت به خشم عمومی و نارضایتی‌های گسترده دامن زد. مفسران سیاسی بر این باورند که واکنش‌های منفی به سیاست‌های مهاجرتی مرکل، مستقیما به ظهور سریع و قدرت‌نمایی حزب راست افراطی «آلترناتیو برای آلمان» کمک کرده است؛ حزبی که پس از شکست دادن دموکرات‌مسیحی‌ها در انتخابات پاییز، اکنون آماده تشکیل دولت محلی در یکی از ایالت‌های شرقی آلمان است و فردریش مرتس را هر روز با شایعات فروپاشی دولتش دست به گریبان کرده است.
با وجود تمام این آشفتگی‌ها و انتقادات اساسی، بازدیدکنندگان موزه همچنان برای تماشای وقار و ابهتی که مرکل به دفتر صدراعظمی آورده بود، صف می‌کشند. طرفداران جوان و پیر او می‌گویند که در این پرتره، بازتابی از دوران بهتری را می‌بینند؛ روزگاری که مرکزگرایی سیاسی و میانه‌روی قدرت خود را حفظ کرده بود و آلمان به عنوان نماد قابلیت اطمینان و اعتدال در جهان شناخته می‌شد. فانی ویدمان، نوجوان ۱۷ ساله اهل اشتوتگارت در حالی که برای دیدن این پرتره منتظر بود، گفت: «فکر می‌کنم او به طور فزاینده‌ای در حال تبدیل شدن به نوعی اسطوره و نمادی از ثبات در آلمان است.»
راز پرتره ساده و فرار مرکل از قطبی‌سازی
معمولا زمانی که صدراعظم آلمان از قدرت کناره‌گیری می‌کند، دفتر صدراعظمی سفارش ترسیم یک پرتره رسمی را می‌دهد، اما مرکل که همواره ترجیح می‌داد روایت داستان زندگی‌اش را خودش کنترل کند، مسیر متفاوتی را برگزید. او یک نقاش نسبتا ناشناخته فرانسوی-آلمانی-کانادایی به نام ژرمی کراس ۲۸ ساله را انتخاب کرد و تصمیم گرفت اثر او در یکی از بی‌تکلف‌ترین موزه‌های برلین به نمایش درآید؛ مکانی در نزدیکی آپارتمانی که مرکل در دوران نوجوانی خود در برلین شرقی در آن زندگی می‌کرد.
این اثر هنری به دلیل سادگی بی‌نظیرش به شدت چشمگیر است. تنها اشیای قابل مشاهده در این نقاشی، دو پوشه پرونده و تصویری از مکعب نقره‌ای معروفی است که مرکل در تمام سال‌های صدارتش روی میز خود نگه می‌داشت. روی آن مکعب جمله «قدرت در آرامش نهفته است» حک شده بود.
با وجود استقبال گسترده عمومی، منتقدان هنری واکنش‌های دوگانه‌ای به این اثر داشته‌اند. در حالی که طرفداران، آن را یک اثر تاریخی و موفقیتی بدون زیباسازی‌های مصنوعی توصیف می‌کنند، منتقدان سرسخت، نقاشی را اثری فاقد سبک و به اندازه یک آیین‌نامه اداری، خشک و بی‌روح خوانده‌اند.
این دقیقا همان واکنش دوگانه و اجتناب از قطبی‌سازی است که مرکل به عنوان صدراعظم همواره از آن دوری می‌کرد. کارل رودولف کورته، مدیر بازنشسته دانشکده حکمرانی در دانشگاه دویسبورگ-اسن در این باره می‌گوید که رویکرد مرکل مبتنی بر اجماع و میانه‌روی بود. او اساسا قادر نبود به یک چهره دوقطبی‌ساز و تفرقه‌افکن تبدیل شود و امروز بسیاری از مردم آلمان، در این فضای ملتهب، چنین رویکردی را بسیار طراوت‌بخش می‌دانند.
مرکل از زمان انتشار این پرتره، هیچ تلاشی برای شکل دادن به واکنش‌های عمومی انجام نداده است. او برای سه نشست با گروه‌های دانش‌آموزی در مقابل پرتره‌اش به موزه رفت، اما اجازه حضور مردم عادی یا خبرنگاران را نداد و مدیر موزه نیز به احترام حریم خصوصی وی، از افشای جزئیات این نشست‌ها خودداری کرد. در یکی از این نشست‌ها، بازدیدکنندگانی که از کیلومترها دورتر تنها برای دیدن این نقاشی آمده بودند، با درهای بسته‌ای مواجه شدند که توسط خود صدراعظم پیشین قفل شده بود.
۴۲
