تصویر تماشایی از کهکشان آندرومدا؛ یادگاری باشکوه تلسکوپ فضایی نابودشده سوئیفت

بامداد چهارشنبه ۴ نوامبر، رصدخانه فضایی نیل گرلز سوئیفت ناسا از مدار زمین خارج شد و هنگام ورود به جو، در آسمان فراز جزیره سوماترا سوخت و از بین رفت. این پایان آتشین، سرانجامی شایسته برای تلسکوپی بود که ۲۲ سال از عمر خود را صرف مطالعه قدرتمندترین انفجارهای جهان کرد. بااینحال، حتی پس از پایان مأموریت سوئیفت، دادهها و مشاهدات آن تا سالها همچنان به کنجکاوی و پژوهشهای علمی پاسخ خواهند داد.
مهمترین دستاوردهای سوئیفت در اخترشناسی لزوماً تصاویر چشمنواز نیستند. این تلسکوپ برای آن طراحی شده بود که در کوتاهترین زمان ممکن، جهت خود را بهسمت انفجارهای دوردست کیهانی تغییر دهد و عملکردی کمنظیر در ثبت نقاط نورانی درخشان، زودگذر و بسیار دوردست داشت.
رصدخانه چندطولموجی سوئیفت به ابزارهایی برای رصد نور مرئی، فرابنفش و پرتو ایکس مجهز بود و به همین دلیل میتوانست فورانهای پرانرژی کیهانی را در بخشهای مختلف طیف الکترومغناطیسی ثبت کند. به عبارت دیگر، سوئیفت در مشاهدهی شرارههایی از نور تخصص داشت که ممکن بود از دید تلسکوپهای دیگر پنهان بمانند.
یکی از مهمترین کشفیات سوئیفت، ثبت یک فوران پرتو گاما بود؛ انفجاری فوقالعاده درخشان که احتمالاً هنگام انفجار یک ستاره غولپیکر در قالب ابرنواختر و پیش از فروپاشی آن به سیاهچاله رخ داده بود. تصویر مشهور سوئیفت از فوران GRB 221009A که به BOAT معروف است (مخفف عبارت درخشانترین فوران تاریخ)، شبیه یک سیبل تیراندازی نارنجی با حلقههای نقطهنقطه به نظر میرسد؛ الگویی که در اثر انتشار موجهای ناشی از انفجار در فضا شکل گرفته است.



