اختاپوسها چطور از سوراخهایی کوچکتر از بدنشان عبور میکنند؟

اختاپوسها برای عبور از سوراخهای تنگتر، ابتدا بازوهای خود را عبور میدهند و سپس با فشردهکردن بخش اصلی بدن، از مانع میگذرند
ونچی میگوید پژوهشگران در ابتدا تصور میکردند تمام اختاپوسها از یک راهبرد ثابت استفاده میکنند؛ به این صورت که با کمک بازوها به سطح اطراف سوراخ فشار وارد میکنند و بدنشان را از آن عبور میدهند.
مشاهدهی روش دوم در ابتدا برای گروه پژوهشی گیجکننده بود، اما بررسی دقیقتر نشان داد که هر دو روش از الگوی کلی مشابهی پیروی میکنند. تفاوت اصلی این بود که اختاپوسها در مواجهه با سوراخهای تنگتر، فرایند عبور بدن را به مراحل بیشتری تقسیم میکردند.
مایکل کوبا، پژوهشگر دانشگاه ناپل و یکی از نویسندگان مطالعه، معتقد است بررسی رفتار اختاپوسها از دیدگاه مهندسی رباتیک، پیچیدگیهایی را آشکار کرده که ممکن است در نگاه نخست برای زیستشناسان چندان مهم به نظر نرسند.
به گفتهی کوبا، عبور جانوری نرمبدن از شکاف ممکن است رفتاری ساده به نظر برسد، اما بررسی دقیق آن نشان میدهد که حرکت از چند مرحلهی مشخص تشکیل شده است. اختاپوسها در هر مرحله، وضعیت بدن خود را تغییر میدهند و برای عبور از مانع، از اندامهای متفاوتی کمک میگیرند.
یافتهها میتوانند به ساخت رباتهای نرمی کمک کنند که با تغییر شکل بدن خود از فضاهای تنگ عبور میکنند. پژوهشگران امیدوارند با الهام از اختاپوسها، رباتهایی بسازند که بدون کوچکترشدن ابعادشان به مکانهای دشوار و غیرقابلدسترس راه پیدا کنند. چنین رباتهایی میتوانند در عملیات جستوجو و نجات، بهویژه میان آوار ساختمانها، کاربرد داشته باشند.
پژوهش جدید در کنار کاربردهای مهندسی، پرسشهای تازهای را دربارهی نحوهی کنترل بدن اختاپوسها مطرح میکند. کوبا میگوید از دیدگاه زیستشناسی، یکی از پرسشهای مهم این است که اختاپوس برای هماهنگکردن حرکاتش تا چه اندازه باید از موقعیت اندامها و وضعیت بدن خود آگاهی داشته باشد.
این موضوع بهویژه از آن جهت اهمیت دارد که اختاپوسها هشت بازوی بسیار انعطافپذیر دارند و برای عبور از فضاهای محدود باید حرکت آنها را با تغییر شکل سایر قسمتهای بدن هماهنگ کنند.
پژوهش در ژورنال Journal of Experimental Biology منتشر شده است.



