پیش‌بینی رئیس مرکز پایش فضای مجازی: استارلینک تا سال ۱۴۱۵ هم به ۲۰ درصد ظرفیت اینترنت موبایل ایران نمی‌رسد
محمدامین الله‌داد در یادداشتی با بررسی ابعاد فنی و امنیتی اینترنت ماهواره‌ای، به نمایش ترمینال استارلینک از سوی نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی در مجمع عمومی سازمان ملل اشاره کرده و این اقدام را بخشی از جنگ روایت‌ها و فضاسازی سیاسی علیه ایران دانسته است.
به اعتقاد او، استارلینک را نه می‌توان صرفا یک ابزار تبلیغاتی دانست و نه باید آن را جایگزینی فوری برای شبکه ارتباطی کشورها در نظر گرفت. اله‌داد توضیح داده است که نسخه معمولی این فناوری برای اتصال به اینترنت به پایانه زمینی نیاز دارد و توزیع تعدادی ترمینال به معنای فراهم شدن دسترسی گسترده میلیون‌ها نفر به اینترنت پرسرعت نیست.
رئیس مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی، در ادامه نیز گفته است که فناوری «اتصال مستقیم به تلفن همراه» (D2C) اهمیت بیشتری در آینده ارتباطات دارد. در این فناوری، ماهواره می‌تواند بدون نیاز به دکل‌های مخابراتی زمینی، مستقیماً با تلفن‌های همراه سازگار ارتباط برقرار کند. این فناوری در حال حاضر بیشتر خدمات محدود مانند پیام‌رسانی را پوشش می‌دهد و هنوز از نظر ظرفیت و سرعت، با شبکه‌های معمول تلفن همراه قابل مقایسه نیست.
الله‌داد با اشاره به محدودیت‌های فنی این فناوری توضیح داده است که برآورد سناریوهای پایه نشان می‌دهد پوشش تنها ۲۰ درصد از ظرفیت فعلی ارتباطات سیار ایران از طریق D2C، به زمانی فراتر از سال ۱۴۱۵ نیاز دارد. او در این خصوص نوشته است:
مدل تجاری فعلی استارلینک در بسیاری از کشورها بر همکاری با اپراتورهای تلفن همراه استوار است. سناریوهای پایه (نه خوشبینانه و نه بدبینانه) با فرض اینکه این فناوری بخواهد تنها ۲۰ درصد ظرفیت ارتباطات سیار کنونی ایران را پوشش دهد، زمانی طولانی‌تر از ۱۴۱۵ را پیش بینی می‌کنند. با این حال، باید به دو نکته توجه داشت. اولاً جهت حرکت فناوری روشن است: بخشی از نقطه اتصال از زمین به فضا منتقل می‌شود. و ثانیاً مسئله بحران سازی مصنوعی و عملیات خرابکارانه نیازمند امکانات کمتری است. به همین دلیل این تحول از منظر حکمرانی بسیار مهم است و هرچه ارتباطات کمتر به نقاط اتصال زمینی وابسته شوند، این شکل از قدرت نیز نیازمند بازتعریف خواهد بود.
– محمدامین الله‌داد، رئیس مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی
این مقام مرکز ملی فضای مجازی همچنین به تاثیر توسعه ارتباطات ماهواره‌ای بر نظام رجیستری تلفن همراه پرداخته و معتقد است با گسترش این فناوری، نقش رجیستری ممکن است از ابزار کنترل دسترسی به شبکه به یکی از سازوکارهای مدیریت دستگاه و هویت دیجیتال تغییر کند؛ هرچند این سامانه لزوماً کارکرد خود را به‌طور کامل از دست نخواهد داد.
با اشاره به تمام موارد پیشین اما بخش دیگری از این یادداشت، بر ضرورت مدیریت کردن این فناوری تمرکز دارد و به تفاوت شبکه‌های زمینی و ماهواره‌ای از نظر امکان مدیریت و کنترل اشاره می‌کند.
به گفته الله‌داد، بخش مهمی از زیرساخت شبکه‌های ماهواره‌ای خارج از قلمرو سرزمینی کشورها قرار دارد و همین موضوع مدیریت آن‌ها را متفاوت می‌کند. البته این شبکه‌ها نیز در برابر اختلالات فنی و محدودیت‌های ارتباطی کاملاً مصون نیستند. او همچنین به اظهارات دبیر شورای عالی فضای مجازی درباره اختلال موقت در فعالیت پایانه‌های استارلینک در ایران اشاره کرده است.
رئیس مرکز پایش و فراداده مرکز ملی فضای مجازی در جمع‌بندی این موضوع تاکید کرده که مساله اصلی، صرفاً مقابله با استارلینک یا مدیریت دسترسی به اینترنت نیست، بلکه تغییر معماری قدرت در فضای دیجیتال است. به اعتقاد او، با گسترش فناوری‌هایی مانند ارتباطات ماهواره‌ای، هوش مصنوعی، خدمات ابری و پلتفرم‌های جهانی، قدرت دیجیتال کشورها دیگر تنها به کنترل زیرساخت‌های داخلی محدود نمی‌شود.
او توسعه زیرساخت‌های ارتباطی، فناوری‌های ماهواره‌ای، هوش مصنوعی، امنیت سایبری، اقتصاد دیجیتال و پلتفرم‌های بومی را از الزامات تقویت جایگاه ایران در آینده فضای دیجیتال دانسته است.
بر اساس این یادداشت، استارلینک به‌تنهایی به معنای پایان حکمرانی فضای مجازی نیست، اما توسعه فناوری‌های ارتباطی مستقل از زیرساخت‌های زمینی می‌تواند مدل سنتی حکمرانی ارتباطات را با تغییرات جدی مواجه کند.
