سینمای مستند بیشتر از ادبیات به بررسی پیوند انسان و حیوان توجه نشان داده است

بر اساس گزارش خبرگزاری خبرآنلاین و به نقل از روابط عمومی موزه سینمای ایران، پنجمین نشست «شب‌های مستند» در شامگاه دوشنبه، چهارم آبان‌ماه، با نمایش مستند «تینار» به کارگردانی مهدی منیری و با همکاری انجمن صنفی تهیه‌کنندگان سینمای مستند در سالن فردوس موزه سینما برگزار گردید. فخرالدین سیدی، فیلم‌ساز، مسئولیت اجرای این نشست را بر عهده داشت.

مستند «تینار» داستان پسربچه‌ای گالش و چوپان گاو است که ساکن یک منطقه جنگلی و کوهستانی در جنوب شهرستان بابل می‌باشد؛ او هر روز و شب از چهار فصل را در کنار گله گاو اربابش سپری می‌کند و تنهایی و تجربیات او محور اصلی روایت فیلم را تشکیل می‌دهند.
ورهرام: در سینما، حیوان می‌تواند نمایانگر هویت، قدرت یا وابستگی باشد
 

در ابتدا، فخرالدین سیدی به نمایش مجدد «تینار» پس از گذشت سال‌ها اشاره کرد و این موقعیت را فرصتی برای بازنگری در فیلم و گفت‌وگو درباره تجارب ساخت آن دانست. وی از مهدی منیری، کارگردان اثر، و فرهاد ورهرام، مستندساز، دعوت کرد تا نظرات خود را در مورد فیلم بیان کنند.

فرهاد ورهرام در شروع صحبت‌های خود به بررسی رابطه انسان و حیوان در ادبیات و سینمای ایران پرداخت و تصریح کرد که این مسأله کمتر در ادبیات داستانی ایران مورد توجه بوده است. او داستان «سگ ولگرد» اثر صادق هدایت را به‌عنوان یکی از نمونه‌های برجسته این حوزه معرفی کرد و به فیلم «دار» ساخته رضا علامه‌زاده و برخی آثار سینمای پس از انقلاب نیز اشاره نمود.

ورهرام با مقایسه ادبیات داستانی و سینمای مستند خاطرنشان کرد که رابطه انسان و حیوان در سینمای مستند فضایی بیشتر برای بررسی و تجزیه و تحلیل پیدا کرده است. او برای تایید این موضوع به مستند «تالاب لوئیزیانا» اثر گای هرناندز اشاره کرد؛ فیلمی که به زندگی در یک منطقه تالابی و خطرات زیست‌محیطی ناشی از فعالیت‌های شرکت‌های نفتی پرداخته است.

ورهرام با توجه به جنبه‌های مختلف این ارتباط یادآور شد: حیوان می‌تواند منبعی از غذا و کار باشد و همچنین در ارتباط با زندگی خانوادگی قرار گیرد؛ و گاهی نمادی از قدرت و هویت خود را به نمایش بگذارد و حتی انسان ممکن است وابستگی عاطفی به آن پیدا کند، حتی زمانی که این ارتباط هیچ منفعت اقتصادی برای او به همراه ندارد.
منیری: ساخت «تینار» نتیجه تلاش گروهی مختصر در شرایط دشواری بود

مهدی منیری، کارگردان «تینار»، در آغاز کلماتش از حضور تماشاگران و این فرصت برای نمایش دوباره فیلم بعد از سال‌ها تشکر کرد و آن را فرصتی ارزشمند برای بازگشت مخاطبان به آثار قدیمی سینمای مستند برشمرد.

وی با اشاره به چالش‌های تولید فیلم خاطرنشان کرد: تولید «تینار» زمان‌بر بود و گروه در طول فیلم‌برداری و مراحل پس‌تولید با مسائل متعددی روبرو گردید. به گفته او، گفتگوهای مکرر با تدوینگر و تلاش‌های اعضای گروه به شکل‌گیری نسخه نهایی فیلم کمک کرده است.

منیری در ادامه از جعفری جمنانی، مدیر تولید اثر، و دیگر عوامل پشت صحنه یاد کرد و نقش آن‌ها در تکمیل پروژه را اهمیت‌دار توصیف نمود. او همچنین به همکاری محمدمعین کریم‌الدینی در زمینه صداگذاری و تلاش حامد بارئی طبری در طراحی پوستر اشاره کرد و از همه افرادی که در تولید فیلم سهیم بودند، قدردانی کرد.

وی شرایط تولید فیلم را دشوار توصیف کرد و به این نکته اشاره کرد که گروه در شش فصل فیلم‌برداری با موانع و توقف‌های بسیاری مواجه شد. به گفته منیری، اعضای گروه با وجود نبود امکانات کافی و مشکلات مسیر، از هیچ تلاشی برای به ثمر رساندن کار دریغ نکردند.

سرنوشت قاسم؛ پرسشی که فیلم همچنان پیش روی بیننده قرار می‌دهد

یکی از محورهای مهم نشست به سرنوشت قاسم محمدی، شخصیت اصلی فیلم، معطوف شد. منیری با اشاره به وضعیت کنونی او توضیح داد که بعد از ساخت فیلم نیز تلاش‌های بسیاری برای یاری رساندن به قاسم صورت گرفته، اما این پیگیری‌ها به نتیجه مطلوب دست نیافته است.

او تصریح کرد که قاسم در حال حاضر در معادن زغال‌سنگ بابل مشغول به کار است و افزود: «واقعیت این است که به‌عنوان یک فیلم‌ساز، وظیفه‌ام طرح مسائل است. اگر مشکلی وجود دارد، باید آن را مطرح کرد و درصدد برطرف کردن آن بود.»

منیری در ادامه با اشاره به دشواری‌های موجود در پیدا کردن راهی برای بهبود شرایط زندگی قاسم، ابراز امیدواری کرد که در آینده شاهد تغییرات مثبتی در وضعیت او باشیم.

منیری: روایت فیلم بر مبنای گفتگو با قاسم و افراد نزدیکش شکل گرفت

کارگردان «تینار» در قسمت دیگری از نشست، به انتقاداتی که درباره روش شکل‌گیری روایت فیلم مطرح شده بود، پرداخت و توضیح داد که اطلاعات به‌کار رفته تنها بر اساس گفته‌های قاسم نبوده، بلکه با برادر، بستگان و افراد آشنا به او نیز گفتگوهایی صورت گرفته است.

او به یکی از بخش‌های تاثیرگذار فیلم اشاره کرد و گفت: جملاتی که قاسم درباره بی‌سوادی و آرزویش برای یادگیری خواندن و نوشتن بیان کرده، برایش معانی عمیق‌تری دارد. به گفته منیری، قاسم در برخی مواقع روایت‌های خود را تصحیح می‌کرد و مونولوگ‌های فیلم نیز بر اساس تجربیات و گفته‌های او شکل گرفتند.

منیری: نقد پرویز دوایی از نظر ما با ارزشی فراتر از جایزه برخوردار بود

مهدی منیری در پایان، از نقد پرویز دوایی بر «تینار» به‌عنوان یکی از اتفاقات ارزشمند بعد از نمایش فیلم یاد کرد و گفت که این نوشته برای تیم سازنده اهمیت خاصی داشته است.
او همچنین به نمایش فیلم در جشنواره بین‌المللی فیلم کارلووی واری اشاره نمود و گفت که «تینار» در چهل‌وپنجمین دوره این جشنواره موفق به دریافت جایزه ویژه هیئت داوران شد؛ موفقیتی که در کنار نظرات و واکنش‌های مثبت، برای گروه سازنده از اهمیت بالایی برخوردار بود.

۲۴۲۲۴۳