افزایش دما به سمت ۲٫۸ درجه؛ ناکامی در دستیابی به هدف ۱٫۵ درجه

جهان در تلاش برای کنترل گرمایش جهانی با تأخیر مواجه شده است. علی‌رغم هشدارهای مکرر علمی در خصوص تبعات ناشی از تغییرات اقلیمی، هنوز میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای در سطح بین‌المللی به شکل قابل توجهی کاهش پیدا نکرده و اقدامات دولتی برای جلوگیری از افزایش دمای کره زمین کافی به نظر نمی‌رسد. به همین دلیل، سازمان ملل اعلام کرده است که محدود کردن گرمایش جهانی به ۱٫۵ درجه‌ی سانتی‌گراد، بدون تجربه‌ی عبور موقت از این حد، دیگر امکان‌پذیر نیست.

آخرین گزارش سازمان ملل در خصوص شکاف انتشار گازهای گلخانه‌ای نشان می‌دهد که در صورت ادامه سیاست‌های اقلیمی کنونی، میانگین دمای زمین تا پایان این قرن به حدود ۲٫۸ درجه‌ی سانتی‌گراد بالاتر از سطح قبل از انقلاب صنعتی خواهد رسید.

هدف محدودسازی گرمایش به ۱٫۵ درجه که در توافق پاریس به تصویب رسید، از اهمیت فوق‌العاده‌ای برای کاهش اثرات خطرناک ناشی از تغییرات اقلیمی برخوردار است. با این حال، سرعت پایین کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای به حدی رسیده که دستیابی به این هدف به صورت مستقیم، دیگر واقع‌بینانه به نظر نمی‌رسد. بر اساس اظهارات سازمان ملل، تنها مسیر پیش رو برای رسیدن به هدف ۱٫۵ درجه، عبور موقت از این مرز و پس از آن کاهش مجدد دما است.

طبق گزارش نیوساینتیست، در بهترین سناریوهای موجود، دمای زمین ابتدا به سطحی در حدود ۱٫۷ تا ۱٫۸ درجه سیلسیوس بالاتر از سطح پیشاصنعتی خواهد رسید و سپس با کاهش قابل توجه در انتشار گازهای گلخانه‌ای و حذف کربن از جو، کاهش یافته و ممکن است به سطح مورد نظر نزدیک شود. حتی در این وضعیت نیز شانس بازگشت دما به ۱٫۵ درجه تا سال ۲۱۰۰ تقریباً ۵۰ درصد تخمین زده شده است.

برای تحقق چنین اهداف اضطراری، کاهش جهانی انتشار گازهای گلخانه‌ای باید بر اساس سال ۲۰۲۵ به سطح زیر باشد:

• تا سال ۲۰۳۰: تقریباً ۱۸ درصد
• تا سال ۲۰۳۵: تقریباً ۴۵ درصد
• تا سال ۲۰۴۰: تقریباً ۶۹ درصد

به موازات این اهداف، تعهدات کنونی کشورها نشان می‌دهد که انتظار می‌رود میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای تا سال ۲۰۳۰ تنها ۵ تا ۸ درصد و تا سال ۲۰۳۵ حدود ۱۱ تا ۱۵ درصد کاهش یابد.

یکی از چالش‌هایی که با سناریوی عبور موقت از آستانه به وجود می‌آید، وابستگی آن به فناوری‌هایی است که نیاز به حذف مقادیر زیادی دی‌اکسیدکربن از جو دارند. به عنوان مثال، فناوری‌های جذب مستقیم کربن از هوا می‌تواند دی‌اکسیدکربن را از جو استخراج نماید؛ با این حال، پیاده‌سازی این فناوری‌ها به مقیاس لازم برای کاهش قابل توجه دما، همچنان با محدودیت‌های فنی و اقتصادی مواجه است.

گزارش سازمان ملل حاکی است که سیاست‌های حال حاضر کشورهای جهان، آن‌ها را در مسیری به سوی افزایش ۲٫۸ درجه‌ای دما تا پایان قرن قرار داده است. حتی در صورت تحقق تمامی وعده‌های اقلیمی از سوی دولت‌ها، میزان افزایش دما به حدود ۲٫۱ درجه محدود خواهد شد؛ ارقامی که همچنان به شکل قابل توجهی از هدف ۱٫۵ درجه بیشتر است.

این پیش‌بینی در مقایسه با ارزیابی سال گذشته، که گرمایش ۱٫۹ درجه‌ای را با توجه به اجرای تعهدات پیش‌بینی می‌کرد، به مراتب بدتر نشان می‌دهد. گزارش سازمان ملل بخش عمده این تغییر را به دلیل خروج آمریکا از فرایند همکاری‌های اقلیمی سازمان ملل می‌داند.

آنتونیو گوترش، دبیرکل سازمان ملل، با وجود این وضعیت تأکید دارد که عبور از آستانه‌ی ۱٫۵ درجه به معنای خاتمه تلاش‌ها نیست. او می‌گوید که کشورهای جهان هنوز هم قادر به کاهش سریع انتشار گازهای گلخانه‌ای هستند تا بتوانند مدت و شدت عبور از این حد را محدود نموده و برای بازگرداندن دما به زیر ۱٫۵ درجه تا پایان قرن تلاش کنند.

جوئری روگلج، پژوهشگر از امپریال کالج لندن نیز معتقد است که عبور از این مرز باید به عنوان یک شکست در نظر گرفته شود که هنوز فرصت جبران آن وجود دارد. وی هشدار می‌دهد که افزایش هدف گرمایش به ۲ یا ۲٫۵ درجه به معنای پذیرش آسیب‌های بیشتر برای جوامع آسیب‌پذیر و فقیر خواهد بود.

با وجود از دست رفتن امکان نگهداری گرمایش زمین زیر ۱٫۵ درجه بدون عبور موقت از این مرز، هرگونه کاهش در میزان انتشار گازهای گلخانه‌ای همچنان از اهمیت بالایی برخوردار است. تفاوت بین گرمایش‌های ۱٫۵، ۲ و ۲٫۸ درجه‌ای می‌تواند آثار چشمگیری بر روی جوامع و اکوسیستم‌ها در دهه‌های آتی به همراه داشته باشد.