تدابیر دولتی، کشور را از وابستگی به واردات بنزین بی‌نیاز کرد
طبق گزارش خبرآنلاین به نقل از روزنامه ایران، تداوم این وضعیت مستلزم حفظ تعادل میان تولید و مصرف و تقویت ذخایر استراتژیک سوخت می‌باشد. این مسأله شامل اصلاح نرخ سوم بنزین، ساماندهی استفاده از کارت‌های سوخت و افزایش مصرف CNG همراه با استفاده از ظرفیت‌های پالایشگاه‌های فعال است. این اقدام‌ها، با همراهی شهروندان، به مدیریت تقاضا و کاهش فشار بر منابع ارزی کمک کرده و اکنون هدف اصلی، حفظ نتایج به‌دست‌آمده و تقویت ذخایر سوخت است.
پزشکیان همچنین اشاره می‌کند: «کشور در گذشته نیاز داشت تا ۱۲ میلیارد دلار برای واردات بنزین خرج کند، اما مدیریت مصرف و همکاری مردم به کاهش این نیاز کمک کرده است.» رئیس‌جمهور تصریح کرده که درآمد ناشی از افزایش قیمت سوخت و صرفه‌جویی در مصرف باید به مردم بازگردانده شود. بررسی میزان این منابع و شیوه بازگرداندن آنها به مردم از جمله مسائلی است که در چینش این سیاست اهمیت دارد.
کاهش وابستگی به واردات و فشار بر منابع ارزی
تأمین بنزین مورد نیاز کشور بستگی به ظرفیت تولید پالایشگاه‌ها، سطح مصرف و جبران کسری احتمالی از طریق واردات دارد. در شرایط محدودیت منابع ارزی، کاهش نیاز به واردات می‌تواند زمینه استفاده بهینه از این منابع را در دیگر نیازهای کشور فراهم کند. پایداری این دستاورد به حفظ تعادل میان تولید و تقاضا مرتبط است. یکی از اقدام‌های اساسی در این راستا، اصلاح نرخ سوم بنزین بود که از شانزدهم شهریور امسال با قیمت ۱۰ هزار تومان تعیین شد؛ در حالی که سهمیه ۶۰ لیتر با نرخ هر لیتر هزار و ۵۰۰ تومان و سهمیه ۱۰۰ لیتر با قیمت هر لیتر ۳ هزار تومان برای خودروهای مشمول تثبیت شده است. در کنار اصلاح قیمت، تسهیل دسترسی به خودروهای کم‌مصرف، گسترش حمل‌ونقل عمومی و استفاده بیشتر از سوخت جایگزین نیز در مدیریت تقاضای بنزین تأثیرگذار است. ساماندهی توزیع و ممانعت از انحراف سوخت از شبکه رسمی، یکی دیگر از اقدامات دولت در این حوزه به شمار می‌آید.
افزایش تولید و جایگزینی CNG به‌جای بنزین
عماد رفیعی، مدیر امور مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی، در گفت‌وگو با «ایران»، بیان می‌کند: «نیاز به واردات بنزین از دو طریق، یعنی افزایش تولید و مدیریت مصرف، قابل پی‌گیری است.» به گفته او، افزایش نرخ سوم بنزین (۱۰ هزار تومان) به تعدیل مصرف یاری رسانده و در کنار آن، مدیریت سفرها و جایگزینی گاز طبیعی فشرده یا CNG به‌جای بنزین نیز در دستور کار قرار دارد. رفیعی با بیان افزایش مصرف CNG پس از اجرای این سیاست، توضیح می‌دهد که میانگین مصرف روزانه این سوخت از ۱۴.۷ میلیون مترمکعب در مردادماه به حدود ۱۶.۷ میلیون مترمکعب در مهرماه رسیده است؛ این نشان‌دهنده افزایش دو میلیون مترمکعب در روز است که به‌معنای استفاده بیشتر از این سوخت جایگزین می‌باشد.
در بخش تولید نیز برنامه شرکت ملی پالایش و پخش، بهره‌برداری از ظرفیت‌های پالایشگاه‌های فعال است. رفیعی می‌افزاید: «پس از وقوع جنگ رمضان و آسیب‌دیدن بخشی از زیرساخت‌های گازی پارس جنوبی، تولید میعانات گازی کاهش پیدا کرد. این موضوع تأثیر مستقیمی بر عملیات پتروشیمی‌ها که از میعانات گازی به‌عنوان خوراک استفاده می‌کنند و اقدام به تولید مواد افزایش‌دهنده عدد اکتان می‌نمایند، داشته است.» طبق گفته او، در ماه‌های اخیر، با همکاری بین پتروشیمی‌ها و شرکت ملی پالایش و پخش، تولید این مواد مجدداً به سطح قبل از جنگ رمضان بازگشته است.
ساماندهی استفاده از کارت‌های اضطراری جایگاه‌ها
شناسنامه‌دار کردن استفاده از کارت‌های اضطراری در جایگاه‌ها، اقدام دیگری است که شرکت ملی پالایش و پخش برای مدیریت مصرف و جلوگیری از انحراف فرآورده‌های نفتی دنبال می‌کند. رفیعی بیان می‌کند که این طرح تا کنون در حدود ۱۳۰ جایگاه سوخت در تهران به اجرا درآمده است.
طبق این طرح، افرادی که کارت سوخت شخصی ندارند و از کارت اضطراری جایگاه استفاده می‌کنند، باید هویت خود را با استفاده از کارت بانکی تأیید کنند. این مکانیزم امکان رصد دقیق‌تر دریافت سوخت و شناسایی موارد مصرف خارج از الگوی متداول را فراهم می‌کند. رفیعی اذعان می‌کند: «برخی خودروها ماهانه بین ۳۰۰ تا ۱۵۰۰ لیتر بنزین دریافت می‌کنند و بخشی از این مقدار از طریق کارت‌های اضطراری تأمین می‌شود.» او همچنین تصریح می‌کند که قبل از اجرای طرح، شناسایی دقیق این دسته از مصرف‌کنندگان دشوار بود، اما اکنون این امکان به‌طور کامل فراهم شده است. علاوه بر این، به این گروه اعلام شده که بسته به نوع و میزان مصرف، برای دوگانه‌سوز کردن خودروهای خود اقدام کنند.
کاهش مصرف بنزین در سه استان
مدیر امور مصرف شرکت ملی پالایش و پخش از اجرای طرح محدودسازی استفاده از کارت‌های اضطراری در استان‌های کرمان، سیستان و بلوچستان و خراسان جنوبی نیز خبر می‌دهد. به گفته او، در الگوی تعیین شده برای این سه استان، سهمیه‌های کارت شخصی شامل ۶۰ لیتر با نرخ اول، ۵۰ لیتر با نرخ دوم سه‌هزار تومانی و ۵۰ لیتر با نرخ سوم ۱۰ هزار تومانی است. در مقابل، استفاده از کارت‌های اضطراری تقریباً به‌طور کامل متوقف شده است. رفیعی می‌افزاید که اجرای این طرح مصرف بنزین را در این استان‌ها حدود ۱۰ تا ۱۵ درصد کاهش داده است. همچنین او اعلام می‌کند که این اقدام موجب کاهش قاچاق، کاهش زمان انتظار در صف‌ها و افزایش سطح رضایت عمومی در این استان‌ها شده است.
توسعه عرضه بنزین مخصوص داخلی
در راستای برنامه‌های تأمین و مدیریت مصرف، توسعه تولید بنزین ویژه در داخل کشور نیز در حال پی‌گیری است. رفیعی می‌گوید: «این محصول در پالایشگاه ستاره خلیج فارس و پالایشگاه شازند تولید می‌شود و در حال حاضر در حدود ۱۰ جایگاه به توزیع آن پرداخته شده است. هدف شرکت ملی پالایش و پخش، افزایش تعداد این جایگاه‌ها به حدود ۱۰۰ مورد در آینده نزدیک است.»
او اضافه می‌کند: عرضه بنزین ویژه با برند مشخص و قیمت‌گذاری از سوی پالایشگاه‌ها و با همکاری جایگاه‌های سوخت انجام می‌شود. دولت نیز برای کاهش هزینه تولید این محصول در مقایسه با بنزین ویژه وارداتی، یارانه‌ای به پالایشگاه‌ها اختصاص می‌دهد. رفیعی هدف این اقدام را افزایش دسترسی مصرف‌کنندگان به بنزین ویژه تولید داخلی عنوان می‌کند.
نقش مکمل اصلاح قیمت و مدیریت عرضه
مصطفی سعیدی، کارشناس انرژی، در گفت‌وگو با «ایران» بر این باور است که تأثیر اصلاح نرخ سوم باید به‌همراه تغییر شیوه عرضه مورد بررسی قرار گیرد. او تأکید می‌کند: «دولت با در نظر گرفتن ملاحظات موجود از افزایش قابل توجه قیمت‌ها پرهیز کرده و نرخ سوم را از پنج هزار تومان به ۱۰ هزار تومان بالا برده است؛ اقدامی که از منظر او، در راستای اصلاح تدریجی قیمت بنزین خارج از سهمیه است.» سعیدی توضیح می‌دهد: «به هر حال، این افزایش قیمت به‌تنهایی تأثیر چندانی بر مصرف ندارد، اما در کنار آن، سیاست‌هایی در حال اجراست که افراد را به استفاده از کارت سوخت شخصی تشویق می‌کند. قبلاً بسیاری از مصرف‌کنندگان از کارت جایگاه برای دریافت بنزین استفاده می‌کردند، اما با محدود کردن استفاده از کارت جایگاه شرایط دستخوش تغییر شد.»
این کارشناس ادامه می‌دهد که اتصال اطلاعات کارت بانکی به کد ملی و ثبت سوخت دریافت شده، امکان نظارت بر سقف دریافت را ممکن می‌کند. این اقدام هم به جلوگیری از سوءاستفاده از شبکه توزیع کمک می‌کند و هم الگوی مصرف را به‌طور دقیق‌تر مشخص می‌سازد. سعیدی بخشی از کاهش مصرف بنزین را به محدودیت‌های جدید عرضه از طریق کارت جایگاه مرتبط می‌داند. او می‌افزاید: «در برخی شهرها، سهمیه قابل عرضه با کارت جایگاه در ساعات اولیه صبح به پایان می‌رسد و دریافت سوخت با سقف محدود انجام می‌شود. در این شرایط، بخشی از تقاضای خودروهای دوگانه‌سوز به سمت CNG منتقل می‌شود.» این توضیحات نشان می‌دهد که کاهش مصرف ثبت‌شده بنزین ممکن است نتیجه مجموعه‌ای از عوامل باشد، از صرفه‌جویی و جایگزینی سوخت گرفته تا مدیریت انحراف از شبکه توزیع. سعیدی معتقد است که فراهم کردن زیرساخت‌های دوگانه‌سوز کردن خودروها می‌تواند به ادامه‌ی این روند کمک نماید.
23302
بــــرش
کاهش روزانه پنج میلیون لیتر به‌منظور تقویت ذخایر
با وجود اقدامات اجرایی، حفظ تعادل تولید و مصرف و تقویت ذخایر استراتژیک همچنان نیازمند ادامه‌ی مدیریت مصرف است. مدیر امور مصرف شرکت ملی پالایش و پخش فرآورده‌های نفتی می‌گوید که ضروری است مصرف روزانه بنزین حدود پنج میلیون لیتر کمتر از سطح فعلی باشد تا بتوان ذخایر را تقویت کرده و تاب‌آوری کشور را در برابر بحران‌های احتمالی افزایش داد. سعیدی خواستار استفاده بیشتر از مترو و اتوبوس، کاهش سفرهای غیرضروری و تجمیع خریدها و سفرهای درون‌شهری به‌عنوان راه‌های کمک به این هدف است و تأکید می‌کند که مدیریت مصرف تنها محدود به سیاستهای قیمتی نمی‌شود. کاهش نیاز به واردات، علاوه بر آثار مثبت آن در تأمین سوخت، می‌تواند منابع ارزی بیشتری را برای دیگر نیازهای کشور در دسترس قرار دهد. وی می‌گوید: «پیش‌تر بخشی از درآمدهای حاصل از صادرات نفت خام، به‌صورت ارزی یا در قالب تهاتر، صرف تأمین بنزین می‌شد. با کاهش این نیاز، امکان اختصاص منابع به کالاهای ضروری و تجهیزات مورد نیاز کشور، از جمله تجهیزاتی برای بهینه‌سازی مصرف انرژی، بیشتر می‌شود.»
