آیا افزایش هزینه‌های واردات از چین، تهدیدی برای قیمت کالاها در ایران محسوب می‌شود؟
اقتصاد۲۴- افزایش محدودیت‌ها در زمینه حمل‌ونقل و بالا رفتن هزینه‌های تجارت خارجی نه تنها می‌تواند مسیرهای ورود کالا به ایران را دچار تحول کند، بلکه ممکن است به افزایش قیمت تمام‌شده واردات نیز دامن بزند و وضعیت تأمین‌کنندگان بین‌المللی در بازار ایران را به چالش بکشد. در این بین، کالاهای چینی که بخشی از مزیت خود را بر پایه قیمت‌های پایین بنا نهاده‌اند، احتمالاً با فشار و چالش‌های بیشتری مواجه خواهند شد.
محمدرضا مودودی، رییس سابق سازمان توسعه تجارت، در گفت‌وگویی با اقتصادنیوز، با اشاره به تفاوت‌های ساختار هزینه حمل کالاهای مختلف، توضیح می‌دهد که اثرات ناشی از افزایش هزینه کرایه حمل به ارزش محموله بستگی دارد و نمی‌توان یک قضاوت کلی در مورد تمامی کالاهای وارداتی از چین انجام داد.
او مثالی ارائه می‌دهد: چنانچه ارزش یک کانتینر کالا ۵۰ هزار دلار باشد، بالا رفتن هزینه حمل از ۳ هزار دلار به ۱۲ هزار دلار، سهم حمل را از ۶ درصد به ۲۴ درصد از ارزش محموله می‌رساند. در چنین شرایطی، هزینه حمل به طرز قابل‌توجهی افزایش می‌یابد، اما ممکن است کالا هنوز هم در بازار ایران از ویژگی رقابتی برخوردار باشد. این وضعیت برای کالاهای با ارزش کمتر متفاوت خواهد بود. اگر ارزش محموله ۲۰ هزار دلار باشد، با افزایش کرایه حمل از ۳ هزار دلار به ۱۲ هزار دلار، سهم هزینه حمل از ۱۵ درصد به ۶۰ درصد نتیجه می‌دهد. بنابراین، بخش قابل توجهی از ارزش محموله صرف فرآیند جابه‌جایی آن می‌شود و این می‌تواند مزیت قیمت کالای وارداتی را تهدید کند.
کدام کالاهای چینی بیشتر تحت تأثیر قرار می‌گیرند؟
مودودی بر این باور است که اثرات ناشی از افزایش هزینه‌های لجستیکی بر تمامی گروه‌های کالایی به یک شکل نیست. ماشین‌آلات و قطعاتی که جایگزین نزدیک ندارند، احتمال بیشتری برای حفظ موقعیت خود در بازار ایران خواهند داشت؛ چرا که خریداران ممکن است به ناچار نیاز به تأمین آنها از منبع اصلی داشته باشند. در مقابل، کالاهای حجیم و کم‌ارزش بیشتر در معرض از دست دادن مزیت قیمتی خواهند بود. در این دسته، افزایش هزینه حمل می‌تواند تأمین کالا از کشورهای همسایه، به ویژه ترکیه، را از نظر اقتصادی جذاب‌تر کند.
بیشتر بخوانید: تجارت خارجی ایران در تنگنای تحریم؛ واردات گران شد، صادرات ارزان
او بیان می‌کند: این تغییرات احتمالی تنها محدود به رقابت میان واردکنندگان نخواهد بود. افزایش قیمت تمام‌شده کالاهای وارداتی می‌تواند بر هزینه تأمین مواد اولیه و تجهیزات مورد نیاز بنگاه‌ها نیز تأثیر بگذارد؛ هرچند میزان انتقال این هزینه به قیمت نهایی مصرف‌کننده به نوع کالا، شرایط بازار و قابلیت جایگزینی آن بستگی دارد.
مودودی تأکید می‌کند که افزایش هزینه حمل کالاهای حجیم می‌تواند به عنوان فرصتی برای تقویت تولید داخلی این گروه از محصولات مورد استفاده قرار گیرد. همچنین، مناطق آزاد مرزی و پایانه‌های تجاری قادر به افزایش سهم خود از ارزش افزوده تجارت در داخل کشور با توسعه انبارداری، فرآوری و توزیع منطقه‌ای خواهند بود.
وی تصریح می‌کند: با این حال، تحقق این فرصت به ظرفیت تولید داخلی، هزینه‌های تولید، کیفیت کالاها و توان مقابله با کالاهای وارداتی وابسته است. افزایش هزینه‌های واردات به خودی خود تضمینی برای توانایی تولیدکننده داخلی در پر کردن جایگزینی تأمین‌کنندگان خارجی نخواهد بود.
او در پایان بیان می‌کند: به طور کلی، افزایش هزینه‌های حمل، بیمه و انتقال ارز به معنای از دست رفتن مزیت قیمتی تمامی کالاهای چینی نیست؛ اما می‌تواند موجب کاهش قابلیت رقابت کالاهای حجیم و کم‌ارزش شده و در عوض، جایگاه کالاهای تخصصی و فاقد جایگزین را حفظ کند. در چنین شرایطی، میزان افزایش قیمت تمام‌شده و امکان جایگزینی کالاها مشخص خواهد کرد که چه گروهی از محصولات چینی همچنان در بازار ایران از مزیت رقابتی برخوردار خواهند بود و کدام گروه ممکن است جای خود را به محصولات داخلی یا تأمین‌کنندگان کشورهای همسایه بسپارد.
منبع: اقتصاد نیوز
