از کرایه‌های میلیاردی تا سرقت کالاها؛ داستان مدیران میوه و تره‌بارها / «اجاره مرکز تره‌بار ما از ۸۰۰ به ۹۰۰ میلیون تومان افزایش یافته»/ «سرقت‌ها به طرز چشم‌گیری افزایش یافته»
فرزانه فرهانی: اداره امور شهری در یک کلان‌شهر مثل تهران، موضوعی حائز اهمیت و دارای ابعاد متعدد است که در تمامی جوانب زندگی روزمره شهروندان، به‌صورت مستقیم یا غیرمستقیم، تأثیرگذار است. از حمل‌ونقل عمومی و خدمات شهری گرفته تا تأمین نیازهای اولیه و دسترسی به محصولات غذایی با قیمت مناسب، انتخاب‌های مدیران شهری می‌تواند کیفیت زندگی میلیون‌ها نفر را تحت تأثیر قرار دهد.
در حالی که ششمین دوره مدیریت شهری تهران در حال طی مراحل خود است، شهردار تهران، علیرضا زاکانی و تیم مدیریتی او به‌طور متناوب از برنامه‌های نوین با هدف بهبود شرایط زندگی ساکنان پایتخت پرده‌برداری می‌کنند. اما برخی از کارشناسان در حوزه شهرسازی بر این باورند که بخشی از این طرح‌ها بیشتر جنبه تبلیغاتی و انتخاباتی دارند و تأثیر واقعی و ماندگاری بر زندگی روزمره مردم ندارند.
برنامه‌هایی نظیر رایگان شدن استفاده از مترو و اتوبوس‌های تندرو (بی‌آرتی) و اجرای طرح «تورم صفر» جزء اقداماتی هستند که شهردار تهران در راستای ارتقاء سطح رفاه شهروندان از آن‌ها یاد کرده است.
گسترش مراکز میوه و تره‌بار تحت نظارت شهرداری تهران نیز در این دوره مدیریت شهری از بررسی‌های جدی برخوردار بوده است؛ طرحی که با هدف تسهیل دسترسی شهروندان به مواد غذایی و ارائه کالاها در قیمت‌های مناسب پیگیری می‌شود، اما در کنار مزایای احتمالی، با چالش‌هایی هم مواجه است.
هرچند بختیاری‌زاده، مدیرعامل سازمان مدیریت میادین میوه و تره‌بار شهرداری تهران و زاکانی، شهردار پایتخت، قیمت مناسب و کیفیت بالای محصولات را از ویژگی‌های این مراکز برمی‌شمارند، اما عده‌ای از شهروندان، به‌ویژه افراد با درآمد متوسط و کم، از قیمت‌های بالای میوه، گوشت، مرغ، سبزیجات و سایر اقلام در این مراکز شکایت دارند.
جدول خلاصه گزارش
|
محور |
مسئله مطرح‌شده |
پیامد احتمالی |
|---|---|---|
|
اجاره مراکز |
افزایش اجاره از ۸۰۰ به ۹۰۰ میلیون تومان در یک نمونه؛ اجاره ۱.۸ میلیارد تومانی و ودیعه ۵ میلیارد تومانی در نمونه دیگر |
افزایش هزینه‌های اداره مرکز و کاهش صرفه اقتصادی فعالیت |
|
کاهش قدرت خرید |
کاهش توان مالی مشتریان برای خرید میوه، سبزیجات و سایر محصولات |
دشوارتر شدن تأمین هزینه‌های جاری مراکز |
|
نوسان قیمت |
تغییر روزانه قیمت محصولات در میدان مرکزی و الزام به رعایت فهرست قیمت |
احتمال زیان در صورت کاهش قیمت پس از خرید محصول |
|
سرقت محصولات |
گزارش افزایش سرقت اقلامی مانند موز، پسته و فندق |
تحمیل خسارت مالی به مراکز |
|
هزینه نیروی انسانی |
دشواری تأمین هزینه استخدام نیروی جداگانه برای کنترل خریدها |
محدود شدن امکان نظارت بر خروج کالا |
|
نظارت و مدیریت |
انتقاد برخی مدیران از نحوه برخورد بازرسان و مدیران بالادستی |
نارضایتی و کاهش تمایل به ادامه فعالیت |
|
قیمت برای مصرف‌کننده |
ادعای برخی شهروندان درباره تفاوت اندک قیمت‌ها با مغازه‌های سطح شهر |
تردید در تحقق هدف عرضه محصولات ارزان‌تر |
به گفته این شهروندان، قیمت بسیاری از محصولات عرضه‌شده در مراکز میوه و تره‌بار تفاوت چندانی با قیمت همان کالاها در فروشگاه‌ها و مغازه‌های شهر ندارد. به عبارت دیگر، ارزان‌تر بودن محصولات در این مراکز آنطور که مسئولان شهری می‌گویند، برای بعضی از مشتریان محسوس نیست.
در سوی دیگر، مدیران مراکز میوه و تره‌بار نیز به مشکلاتی نظیر اجاره‌های بالای معهود، نوسانات روزانه قیمت محصولات، افزایش سرقت و دشواری در تأمین هزینه‌های اپراتوری اشاره می‌کنند. به گفته آن‌ها، کاهش توان خرید مردم، فشار مضاعفی بر عملکرد اقتصادی این مراکز وارد کرده است.
اجاره ۹۰۰ میلیون تومانی؛ وقتی هزینه‌های مرکز از توان مدیران فراتر می‌رود
یکی از مدیران مراکز میوه و تره‌بار تهران در گفت‌وگویی با خبرآنلاین خاطرنشان می‌کند: «اجاره مرکزی که در حال حاضر در اختیار ماست، سال گذشته ۸۰۰ میلیون تومان بود و امسال به ۹۰۰ میلیون تومان رسیده است.»
در حال حاضر، افرادی هستند که از مراکز تره‌بار دزدی می‌کنند. قیمت موز گاهی به بیش از ۳۰۰ هزار تومان می‌رسد. کافی است چند کیلو موز، پسته یا فندق تازه از ما دزدیده شوند؛ آن‌گاه با خسارتی چندمیلیون‌تومانی مواجه خواهیم شد.
او با یادآوری کاهش قدرت خرید مردم می‌گوید که پرداخت این اجاره به‌ویژه در شرایط کنونی، سخت و چالش‌برانگیز شده است.
این مدیر مرکز تره‌بار بیان می‌کند که افزایش مشکلات اقتصادی و کاهش توان خرید شهروندان، علاوه بر کاهش فروش، هزینه‌های اپراتوری مرکز را به موضوعی جدی تبدیل کرده است.
او ادامه می‌دهد: «کاهش قدرت خرید مردم، ما را نیز با چالش مواجه کرده است. برای فعالیت مرکزی که در مدیریت ماست، باید هزینه‌های مختلف نظیر حقوق کارمندان، باربری و جابه‌جایی محصولات و اجاره را پرداخت کنیم. در شرایط کنونی، تأمین این هزینه‌ها دشوار شده و منتظریم تا قراردادمان به پایان برسد تا در مورد ادامه فعالیت تصمیم بگیریم.»
افزایش سرقت در مراکز تره‌بار؛ از دزدیده شدن موز و پسته تا خسارت‌های میلیونی
یکی دیگر از مدیران مراکز میوه و تره‌بار در نزدیکی میدان گمرک تهران از هزینه‌های بالا برای مدیریت این مراکز سخن می‌گوید. به گفته او، اجاره مرکز تحت که تحت مدیریتشان قرار دارد، به ۱.۸ میلیارد تومان می‌رسد و پنج میلیارد تومان نیز به‌عنوان ودیعه پرداخت شده است.
او در مورد چالش‌های مدیریت یک مرکز میوه و تره‌بار توضیح می‌دهد که فعالیت در این زمینه نیاز به تجربه و شناخت عمیق از بازار دارد و حتی افراد با تجربه هم بدون داشتن ارتباطات تجاری در میدان مرکزی میوه و تره‌بار با دشواری‌هایی مواجه می‌شوند.
این مدیر اذعان می‌دارد: «اداره یک مرکز میوه و تره‌بار کار بسیار مشکلی است. باید سابقه و تجربه کافی داشته باشید و با کار آشنا باشید. اما هرچقدر هم با تجربه باشید، باز هم این شغل مشکلات خاص خود را دارد و باید در میدان بزرگ تره‌بار ارتباطاتی داشته باشید.»
او یکی از چالش‌های دیگر در این مراکز را نحوه تعامل برخی بازرسان و مدیران بالا می‌داند و اضافه می‌کند: «با آمدن مهندس و بازرس، از ما ایراد می‌گیرند؛ در مجموع، کار با دردسرهای زیادی همراه است، به‌خصوص برای ما که در سازمان میادین شهرداری ارتباطات خاصی نداریم.»
به گفته این مدیر، افزایش سرقت محصولات به یکی از دغدغه‌های اصلی مراکز تره‌بار تبدیل شده است. او درباره قیمت بالای برخی محصولات می‌گوید: «در شرایط کنونی، افرادی هستند که از مراکز تره‌بار دزدی می‌کنند. قیمت موز گاهی به بیش از ۳۰۰ هزار تومان می‌رسد. کافی است چند کیلو موز، پسته یا فندق تازه از ما دزدیده شوند؛ در این صورت با خسارتی چندمیلیون‌تومانی روبه‌رو خواهیم شد.»
این مدیر می‌گوید به دلیل بالا بودن هزینه‌های اداره مرکز، امکان استخدام نیروی جداگانه برای نظارت بر خرید مشتریان و بررسی فاکتورها وجود ندارد. او می‌افزاید: «اگر سرقتی شناسایی نشود، خسارت مالی به مرکز وارد می‌شود و حتی در صورت شناسایی نیز پیگیری و اثبات موضوع همیشه آسان نیست.»
او ادامه می‌دهد: «گاهی متوجه سرقت یکی از مشتریان می‌شویم و موضوع به دفتر مدیریت کشیده می‌شود، اما در آنجا کار سخت‌تر می‌شود. نمی‌توانیم به راحتی با فرد برخورد کنیم و معمولاً هم زیر بار نمی‌رود. علاوه بر این، از دفتر مدیریت به ما می‌گویند چرا سارق را گرفته‌اید. در کل سرقت از مراکز تره‌بار امسال نسبت به سال‌های گذشته بسیار افزایش داشته است.»
چرا برخی مدیران مراکز تره‌بار به فکر خروج از این بازار هستند؟
این مدیر مرکز تره‌بار بیان می‌کند که پس از اتمام قرارداد فعلی، تصمیم به تمدید آن ندارند و تمایل دارند فعالیت خود را تحت عنوان یک مغازه مستقل ادامه دهند.
او توضیح می‌دهد: «زمانی که قراردادمان به پایان برسد، دیگر قصد تمدید نداریم. می‌خواهیم خارج از مرکز تره‌بار مغازه خود را راه‌اندازی کنیم. مزیت کار مستقل این است که تحت نظر بازرس و مدیر بالادستی شهرداری نیستید. البته کار مستقل هم چالش‌های خود را دارد، اما بیشتر ترجیح می‌دهیم آن را تجربه کنیم.»
نوسان قیمت محصولات نیز یکی دیگر از دغدغه‌هایی است که این مدیر به آن می‌پردازد. به گفته او، محصولات مورد نیاز مرکز از میدان مرکزی میوه و تره‌بار تأمین می‌شود و قیمت‌ها ممکن است هر روز تغییر کنند. با این وجود، مراکز ناگزیرند از فهرست قیمت اعلامی تبعیت کنند و نمی‌توانند محصولات را بالاتر از قیمت تعیین‌شده عرضه نمایند.
او به وضعیتی اشاره می‌کند که در آن، کاهش قیمت مصوب می‌تواند منجر به ضرر مالی حتی با وجود خرید قبلی محصول به قیمت بالاتر شود.
او بیان می‌کند: «ممکن است سیب‌زمینی را با کیفیت خوب و قیمت بالا خریداری کنیم، اما روز بعد قیمت آن در فهرست میدان مرکزی کاهش یابد. در چنین شرایطی، ما ناچار به کاهش قیمت فروش می‌شویم، حتی اگر با ضرر مواجه شویم. هیچ‌کس هم به فکر ما نیست.»
این مدیر همچنین از نوع برخورد برخی بازرسان و مدیران بالادستی شهرداری انتقاد می‌کند و معتقد است که عدم آشنایی کافی با دشواری‌های این حرفه، گاهی به برخوردهای ناشایست با افراد با تجربه در این حوزه منجر می‌شود.
او اظهار می‌دارد: «برخی از بازرسان و مدیران بالادستی که به نوع کار مراکز تره‌بار و چالش‌های آن تسلط ندارند، با ما که بیش از ۱۰ سال در این کار هستیم، برخورد نامناسبی دارند و گاهی رفتارها توهین‌آمیز است. این مسائل نهایتاً باعث خستگی ما شده و به این نتیجه رسیده‌ایم که بعد از پایان قرارداد، در مناقصه جدید شرکت نکنیم و به دنبال کار مستقل برویم.»
رفع چالش‌های مراکز تره‌بار؛ حلقه‌ای مهم در بهبود خدمات شهری
بدون شک، چند گفت‌وگوی کوتاه قادر به ارائه تصویری کامل از تمامی مشکلات و چالش‌های مراکز میوه و تره‌بار شهرداری تهران نیست. اما اظهارات مدیران این مراکز نشان می‌دهد که در کنار مبحث قیمت و کیفیت محصولات، مسائلی مانند هزینه اجاره، نوسان قیمت خرید، هزینه‌های جاری، سرقت و نحوه تعامل با نهادهای نظارتی نیز بر فعالیت آن‌ها تأثیر می‌گذارد.
شرط رسیدگی به این مشکلات می‌تواند به بهبود کیفیت خدمات، افزایش رضایت فعالان این حوزه و در نهایت، عرضه بهتر محصولات به شهروندان منجر گردد. مدیران مراکز میوه و تره‌بار به‌عنوان شرکای سازمان مدیریت میادین شهرداری، بخشی از زنجیره تأمین محصولات غذایی در تهران به شمار می‌روند و دشواری‌های فعالیت آن‌ها می‌تواند بر نحوه ارائه خدمات نیز تأثیرگذار باشد.
از سوی دیگر، افزایش تعداد مراکز میوه و تره‌بار و تسهیل دسترسی شهروندان به آن‌ها، هرچند که حایز اهمیت است، به‌تنهایی نمی‌تواند به هدف عرضه محصولات با قیمت مناسب منجر شود. آنچه در پایان برای مردم اهمیت دارد، قیمت نهایی کالا و مقدار تفاوت آن با قیمت محصولات مشابه در فروشگاه‌ها و مغازه‌های سطح شهر است.
در شرایطی که بسیاری از خانواده‌ها با کاهش قدرت خرید مواجه شده‌اند، عرضه میوه و سبزیجات با قیمت مناسب به شدت از اهمیت برخوردار است. محصولات گران‌قیمت و باکیفیت را می‌توان در بسیاری از مغازه‌های سطح شهر پیدا کرد؛ اما انتظار می‌رود که مراکز میوه و تره‌بار شهرداری قادر باشند محصولات مورد نیاز مردم را با قیمت‌هایی واقعی و مقرون‌به‌صرفه ارائه دهند.
از این منظر، ارزیابی فعالیت این مراکز نباید تنها بر اساس تعداد آن‌ها یا میزان دسترسی شهروندان صورت گیرد؛ بلکه لازم است به میزان صرفه‌جویی واقعی خانوارها، کیفیت محصولات، ثبات نسبی قیمت‌ها و شرایط فعالیت مدیران مراکز نیز توجه شود.
۴۷۴۷
