ادامه تحصیل بیش از ۵۹ هزار دانشجوی افغان در ایران

نادر یاراحمدی در سخنرانی خود در هفتادوهفتمین اجلاس سالانه کمیته اجرایی کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان (اکسکام)، با اشاره به تاریخ پیوسته جمهوری اسلامی ایران در میزبانی از میلیون‌ها پناهنده و مهاجر خارجی، بر اهمیت پذیرش مسئولیت‌های مشترک توسط جامعه بین‌المللی و لزوم حمایت متناسب از کشورهای میزبان تأکید کرد.

وی بر ضرورت تقسیم عادلانه مسئولیت‌های مرتبط با میزبانی پناهندگان تأکید کرد و خواستار افزایش کمک‌های مالی جهانی، تخصیص منابع متناسب و رفع موانع دسترسی کشورهای میزبان به کمک‌های توسعه‌ای شد.

یاراحمدی به حملات نظامی رژیم صهیونیستی و ایالات متحده علیه جمهوری اسلامی ایران اشاره کرد و گفت: با وجود این فشارها، دانشگاه‌ها، بیمارستان‌ها و زیرساخت‌های کلیدی کشور با تکیه بر ظرفیت‌های داخلی فعالیت‌های خود را ادامه داده‌اند و ایران کماکان به پذیرش میلیون‌ها پناهنده و مهاجر خارجی و حمایت از آنها ادامه می‌دهد.

رئیس مرکز امور اتباع و مهاجران خارجی با اشاره به گذشت بیش از چهار دهه از تصویب کنوانسیون ۱۹۵۱ در خصوص وضعیت پناهندگان، این سوال را مطرح نمود که چرا بخش اعظمی از مسئولیت میزبانی از پناهندگان همچنان بر عهده تعداد انگشت‌شماری از کشورهای خاص گذاشته شده و حمایت‌های مالی و راه‌حل‌های پایدار بین‌المللی با این حجم مسئولیت همخوانی ندارد.

وی تصریح کرد: تجربیات چند دهه گذشته نشان می‌دهد که دستیابی به اهداف کنوانسیون و ایجاد توازن بین مسئولیت‌ها و تعهدات، نیازمند همکاری اثرگذار کشورهای مختلف و توزیع عادلانه بار مسئولیت‌ها است.

رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور با تأکید بر لزوم مشارکت جدی جامعه بین‌المللی در حمایت از کشورهای میزبان افزود: این تقسیم عادلانه باید از طریق برنامه‌ریزی کامل، هماهنگی با دولت‌ها، همکاری فعال ذینفعان و اجرای تعهدات توافق‌شده عملی شود.

وی ادامه داد و بر چالش‌های اقتصادی و محدودیت‌های ناشی از تحریم‌ها تأکید کرد و خاطرنشان ساخت: جمهوری اسلامی ایران طی سال‌های اخیر، با وجود مشکلات فراوان، تلاش کرده است تا خدمات آموزشی، بهداشتی، درمانی و دیگر خدمات عمومی را به پناهندگان و مهاجران خارجی ارائه دهد.

یاراحمدی دسترسی مهاجران افغانستانی به نظام آموزشی کشور، استفاده از آموزش‌های آنلاین در شرایط حملات اخیر و ثبت‌نام دانشجویان افغانستانی در دانشگاه‌ها و مراکز علمی ایران را مثال‌هایی از استمرار خدمات‌رسانی به جامعه مهاجران دانست و گفت: طبق آمارهای موجود، قریب به ۵۹ هزار و ۶۵۸ دانشجوی افغانستانی در دانشگاه‌ها و مراکز علمی ایران مشغول به تحصیل هستند و تعداد چشمگیری از اتباع افغانستان نیز از مؤسسات آموزش عالی ایران فارغ‌التحصیل گردیده‌اند. همچنین، حدود ۴۲ هزار و ۷۳۳ نفر از مهاجران افغانستانی از خدمات آموزشی بهره‌مند شده‌اند که زنان سهم قابل توجهی از این جمعیت را تشکیل می‌دهند.

وی تأکید کرد: جمهوری اسلامی ایران با وجود محدودیت‌های اقتصادی، به ارائه خدمات عمومی به مهاجران خارجی ادامه داده و حقوق و کرامت انسانی آنها را مدنظر قرار داده است.

رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی در ادامه با قدردانی از کمک‌های ارائه‌شده به فعالیت‌های کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در ایران، بر ناکافی بودن حمایت‌های مالی بین‌المللی در مقایسه با هزینه‌های میزبانی کشور تأکید و اظهار داشت: در سال‌های اخیر، نیاز مالی عملیات کمیساریا در ایران حدود ۱۴۰ میلیون دلار برآورد شده است، در حالی که میزان تحقق کمک‌ها در سال ۲۰۲۵ به کمتر از یک‌دهم این رقم رسیده است.

وی این اختلاف معنادار میان نیازهای مالی و کمک‌های دریافتی را نشانه‌ای از عدم تطابق حمایت‌های بین‌المللی با مسئولیت‌های کشور میزبان دانست و خواستار افزایش حمایت‌های مالی و تخصیص منابع به تناسب نیازهای واقعی شد.

رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور بر ضرورت شفافیت در مدیریت منابع تخصیص‌یافته تأکید کرد و گفت: منابع کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان باید به شیوه‌ای عادلانه و متناسب با نیاز واقعی کشورهای میزبان توزیع شوند تا فشار ناشی از میزبانی از پناهندگان کاهش یابد.

یاراحمدی در بخش دیگری از سخنان خود، تأثیرات منفی ناشی از اقدامات قهری یک‌جانبه و تأثر آن بر دسترسی کشورهای میزبان به منابع مالی و کمک‌های توسعه‌ای را مدنظر قرار داد و گفت: تحمل بار سنگین میزبانی از پناهندگان در کنار محرومیت از حمایت‌های متناسب، به‌ویژه در شرایط محدودیت‌های بانکی و انتقال وجوه، با اهداف توسعه پایدار و اصل «هیچ کسی نباید جا بماند» همخوانی ندارد.

وی با طرح این سوال که کمیساریا و شرکای مالی و توسعه‌ای آن چه برنامه مشخصی برای رفع موانع موجود دارند، بر ضرورت تضمین دسترسی مؤثر کشورهای متأثر از اقدامات قهری یک‌جانبه به منابع توسعه‌ای تأکید کرد و گفت: کشورهای میزبان نباید صرفاً بار هزینه‌های میزبانی را به دوش بکشند، بلکه باید از حمایت‌های مالی و توسعه‌ای متناسب با مسئولیت‌های خود بهره‌مند شوند.

یاراحمدی با تأکید بر لزوم انطباق فعالیت‌های کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان در ایران با سند راهبرد راه‌حل‌ها برای پناهندگان افغانستانی (SSAR)، حمایت کلی خود را از رویکردهای مربوط به کاهش پناهندگی طولانی‌مدت اعلام کرد.

وی خاطرنشان کرد: اجرای برنامه‌های مربوط به خوداتکایی پناهندگان باید با رعایت قوانین و سیاست‌های ملی کشورهای میزبان، تأمین منابع مالی درخور و توجه به کاهش فشارهای اقتصادی و اجتماعی بر این کشورها همراه باشد. خوداتکایی پناهندگان نباید به وسیله‌ای برای انتقال بار هزینه‌های خدمات‌رسانی به کشورهای میزبان، تحمیل تعهدات اضافی یا فراهم آوردن زمینه برای ادغام دائمی آنان تبدیل گردد.

یاراحمدی همچنین تأکید کرد که خروج افراد از فهرست دریافت‌کنندگان کمک، به‌تنهایی به معنای تحقق راه‌حل پایدار نیست و کمیساریا باید به همکاری با نهادهای توسعه‌ای، منابع لازم را برای فراهم‌آوری شرایط بازگشت داوطلبانه، ایمن و پایدار پناهندگان به کشورهای مبدأ بسیج کند.

رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور در همین راستا، آمادگی جمهوری اسلامی ایران برای مشارکت در اجرای برنامه‌های مرتبط با راه‌حل‌های پایدار، در چارچوب توافقات مورد نظر و با پشتیبانی مالی بین‌المللی را اعلام کرد و با تأکید بر سابقه چندین دهه میزبانی جمهوری اسلامی ایران از پناهندگان و مهاجران خارجی، خواستار ایفای مسئولیت‌های بین‌المللی متناسب با حجم تعهدات کشورهای میزبان شد و افزایش حمایت‌های مالی، تخصیص شفاف و عادلانه منابع، جلوگیری از موانع دسترسی به کمک‌های توسعه‌ای و مشارکت مؤثر کشورها در تأمین هزینه‌های میزبانی را ضروریات اصلی حمایت پایدار از پناهندگان عنوان کرد.

رئیس مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور تصریح نمود: از کمیساریای عالی سازمان ملل متحد در امور پناهندگان و کشورهای عضو انتظار می‌رود که اصل تقسیم عادلانه بار و مسئولیت حمایت از پناهندگان را به صورت واقعی و عملیاتی محقق سازند و از محدود شدن تعهدات بین‌المللی به حمایت‌های نمادین پرهیز نمایند.

بر اساس گزارش روابط عمومی مرکز امور اتباع و مهاجرین خارجی وزارت کشور، در ادامه این اجلاس «برهم صالح» کمیسر عالی پناهندگان سازمان ملل از دولت و ملت جمهوری اسلامی ایران به خاطر حمایت‌های سخاوتمندانه و مستمر در میزبانی پناهندگان برای مدت طولانی، با وجود تمامی چالش‌ها قدردانی کرد و گفت: فراهم آوردن شرایط دسترسی بدون تبعیض به آموزش، شامل تحصیلات دانشگاهی، به خدمات بهداشتی و درمانی بسیار شایسته تقدیر است.

وی در پاسخ به این سوال که چرا حمایت‌های مالی بین‌المللی با آنچه کشورهای میزبان برای حمایت از جمعیت بالا از پناهندگان هزینه می‌کنند همخوانی ندارد، گفت: سهم همگی ما باید به طور مشترک و واقع‌بینانه بررسی شود.