چشمه‌های بخار آب در اروپا، ماه مشتری ممکن است واقعاً وجود نداشته باشند

اخترشناسان با بررسی ۱۴ سال مشاهدات تلسکوپ فضایی هابل از قمر یخی سیاره مشتری، به این نتیجه رسیده‌اند که احتمالاً فوران‌های معروف بخار آب در این قمر به آن صورت که قبلاً تصور می‌شد، اساساً وجود ندارند.

قمر اروپا همواره یکی از کلیدی‌ترین مقاصد علمی پژوهشگران بوده که به جستجوی قابلیت‌های زندگی و امکان وجود حیات در مناطق دیگر منظومه شمسی می‌پردازند. این جذابیت به دلیل این است که اعتقاد بر این است این قمر مشتری دارای یک اقیانوس وسیع زیر سطحی است که در زیر لایه ضخیم یخی خود، عناصری حیاتی برای حیات مانند آب و ترکیبات آلی پیچیده را در بر دارد.

به باور پیشین، فواره‌های کم‌نور بخار آب در اروپا که به سختی می‌توان آن‌ها را مشاهده کرد، از اقیانوس عمیق و شور موجود در زیر پوشش یخی این قمر ناشی می‌شود. گمان می‌رود که این مواد از درزهای سطحی در پوسته یخی به بیرون ساطع می‌شوند؛ اما اکنون شواهد قبلی در مورد وجود این فوران‌ها توسط پژوهشگرانی که نخستین بار آن‌ها را پیشنهاد داده بودند، مورد تردید قرار گرفته است.

کرت رترفورد، یکی از اعضای گروه تحقیقاتی از مؤسسه پژوهشی جنوب غربی (SwRI)، در اظهاراتی اعلام کرد: «شواهد مربوط به فوران‌های بخار آب در اروپا با شدت آن‌چنان که ابتدا تصور می‌شد، مورد تأیید نیستند.» رترفورد یکی از محققانی است که در سال ۲۰۱۴ وجود این فوران‌ها را مطرح کرده بود؛ ولی او و همکارانش اکنون به بازبینی این نتایج پرداخته‌اند.

رترفورد و همکارانش برای بررسی مجدد وجود فوران‌های بخار آب در اروپا، داده‌های ۱۴ ساله جمع‌آوری‌شده توسط تلسکوپ فضایی هابل را که با استفاده از ابزار طیف‌نگار تصویربرداری این تلسکوپ (HST/STIS) ثبت شده بود، مورد ارزیابی قرار دادند. آن‌ها به‌طور خاص بر روی طول‌موج ویژه‌ای از نور فرابنفش به نام گسیل‌های لایمن-آلفا تمرکز کردند که از اتم‌های هیدروژن منتشر و پراکنده می‌شود.

بین سال‌های ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۴، رترفورد و تیمش موفق به شناسایی گسیل‌های لایمن-آلفا از قمر اروپا شدند؛ اما آن‌ها حال با پژوهش جدید، تلسکوپ هابل را تا مرزهای محدودیت‌های خود به چالش کشیده‌اند.