کاهش دورههای تحصیلی و بهبود چشمانداز آموزش عالی
چالشهای مربوط به تغییر مدت زمان دورههای آموزشی در دانشگاهها، از چند هفته پیش در جلسات متعددی از سوی وزارت علوم و شورای عالی انقلاب فرهنگی مورد بحث و گفتگو قرار گرفته است. هدف اصلی این گفتگوها، مختصر کردن سنوات تحصیل و افزایش کارایی در عرصههای آموزشی و پژوهشی عنوان شده است.
وزیر علوم، تحقیقات و فناوری، حسین سیماییصراف، در این باره اظهارنظر کرده و توضیح میدهد که طبق این طرح، مدت دوره کارشناسی به سه سال کاهش مییابد، همچنین کارشناسیارشد به یک سال تقلیل مییابد و دانشجویان ملزم میشوند که پایاننامههای خود را در ترم سوم ارائه دهند. مدت زمان دوره دکتری نیز از چهار سال به سه سال تبدیل خواهد شد و بجای آزمون جامع، سه فعالیت پژوهشی به عنوان جایگزین معرفی میشود تا دانشجویان بر تولید علم و اختراعات متمرکز شوند.
در ارتباط با مسئولیتهای قانونی، دبیر شورای عالی انقلاب فرهنگی، حجتالاسلام عبدالحسین خسروپناه، اعلام کرده است که تصمیمگیری درباره کاهش تعداد سالهای تحصیلی به شوراهای گسترش و برنامهریزی وزارت علوم محول شده است.
وی یادآور میشود که این شوراها مورد تأیید شورای عالی انقلاب فرهنگی قرار گرفتهاند و به همین خاطر در محدوده اختیارات خود میتوانند در این زمینه تصمیمگیری کنند.
نظرات شورای عالی انقلاب فرهنگی؛ میان شتاب و توازن علمی
عضو شورای عالی انقلاب فرهنگی، محمدحسین ساعی، با نگرشی محتاطانه به این ابتکار نگریسته و بر این باور است که تسریع در ورود فارغالتحصیلان به بازار کار، روندی مثبت است، اما اگر این رویکرد به تمامی دانشگاهها تسری یابد، ممکن است به بنیاد علمی کشور آسیب وارد کند. دانشگاه باید محیطی برای پرورش شخصیت علمی و تبادل افکار باشد، نه تنها مکانی برای آموزش مهارتها.
ساعی میافزاید: دانشجویانی که تمایل به ورود سریعتر به عرصههای مهارتی دارند، میتوانند به موسسات فنی و حرفهای مراجعه کنند. اما نقش دانشگاههای جامع، ایجاد ظرفیت علمی و پرورش استعدادها است.
طرح در مراحل کارشناسی؛ هنوز تصمیم نهایی گرفته نشده است
در این راستا، دبیر ستاد علم و فناوری شورای عالی انقلاب فرهنگی، علیباقر طاهرینیا، نیز به تاریخچه نقشه جامع علمی کشور اشاره کرده و میگوید که موضوع کاهش سالهای تحصیلی در حال حاضر در مرحله بررسی کارشناسی در وزارت علوم قرار دارد و هنوز هیچ تصمیم قطعی اتخاذ نشده است. تمام تصمیمات آتی بر مبنای ارزیابیهای دقیق و حفظ کیفیت آموزشی خواهد بود.
نظر نمایندگان مجلس؛ استقبال مشروط از طرح تسریع در تحصیل
از سوی دیگر، دبیر کمیسیون آموزش، تحقیقات و فناوری مجلس، رمضان رحیمی دشتلوئی، اظهار میدارد که کاهش مدت تحصیل در مقطع کارشناسی ممکن است به ورود سریعتر جوانان به بازار کار و ارتقاء بهرهوری منجر شود، البته به شرطی که استانداردها و کیفیت آموزشی حفظ گردد.
به گفته وی، ترکیب روشهای آموزش حضوری، غیرحضوری و مجازی، استفاده از ترمهای تابستانی و ادغام دروس میتواند در تحقق موفقیتآمیز این طرح نقش اساسی ایفا کند.
بازتاب دانشجویی؛ نظرات متفاوت در فضای دانشگاهی
در عین حال، در فضای مجازی، دانشجویان هم نظرات متنوعی نسبت به این طرح ابراز کردهاند. عدهای بر این باورند که کاهش طول مدت تحصیل میتواند فشار دروس و استرسهای اضافی را کاهش دهد و مسیر ورود به زندگی شغلی و اجتماعی را هموار کند.
یک دانشجو بیان میکند که اگر لیسانس به سه سال کاهش یابد، جوانان سریعتر به جامعه وارد خواهند شد و این امر میتواند تاثیر مثبت بر رشد جمعیت داشته باشد.
گروهی نیز از حذف دروس غیرمرتبط خوشحالند و بر این نکته تاکید دارند که محتواهای آموزشی باید چابکتر و هدفمندتر شود. در مقابل، برخی منتقدان هشدار میدهند که هیچگاه نباید کیفیت آموزش قربانی سرعت شود و کاهش فاصلههای زمانی نباید به افت کیفیت پژوهش و آموزش منجر گردد.
